Faiz indirimleri başladı, kredi hacmi enflasyonun üzerinde büyüdü

Enflasyonla mücadelede önemli yol katedilen, iç ve dış gelişmelere bağlı olarak yaşa­nan arızi aksamalara rağmen faiz indirimlerine devam edi­len 2025 yılında, kredi faizle­rinde sınırlı bir düşüş yaşan­masına rağmen, indirimlerin süreceği beklentisi ve enflas­yon bekleyişlerindeki iyileş­menin de etkisiyle hem tüke­ticiler hem de şirketlerin kre­di kullanımları (taşıt kredisi hariç) enflasyonun üzerinde arttı. Ancak reel kredi büyü­mesi daha çok tüketim ve na­kit ihtiyacı kaynaklı kullanım­lara bağlı olarak yaşandı; hem bireysel hem kurumsal kredi kartları ile “avans hesap”, “ek hesap” gibi adlarla da anılan kredili mevduat hesabına baş­vuru rekor düzeyde arttı, yatı­rım ve varlık oluşturmaya yö­nelik kredilendirme ise daha zayıf kaldı.

ENFLASYON YÜZDE 30,9, CARİ KREDİ BÜYÜMESİ YÜZDE 43,9

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BD­DK) verilerine göre bankacı­lık sektörü toplam kredi hac­mi 2024 sonuna göre kaydet­tiği yüzde 43,9’luk cari artışla 26 Aralık 2025 haftasında 22 trilyon 877 milyar liraya ulaş­tı. Toplam kredi hacmindeki nominal büyüme tüketici fi­yatları (TÜFE) bazında yüzde 30,89’luk enflasyonun 10 pu­an altında kaldı. Enflasyonla indirgendiğinde toplam kre­di hacminin reel olarak yüzde 9,9 genişlediği belirlendi.

İkinci yarısında miktar kı­sıtlamalarına gidilen ve faiz­lerin yükseltildiği 2023’te yıl­lık enflasyon yüzde 64,77, ban­kacılık sektörü toplam kredi hacminde yıllık cari büyüme yüzde 53,7 olmuş, böylece kre­di hacminde yüzde 6,7’lik bir reel daralma yaşanmış; sıkı­laşma önlemlerinin devam et­tiği 2024’te de enflasyon yüz­de 44,38, cari kredi büyümesi yüzde 36,7 olmuş, kredi hacmi yüzde 5,3 daralmıştı.

Merkez Bankası’nın politi­ka faizinde indirimlerinin de­vam ettiği 2025 yılında (birey­sel kredi kartı hariç) toplam tüketici kredileri cari olarak yüzde 43,2, reel bazda yüzde 9,4 artışla 2 trilyon 881,3 mil­yar liraya yükseldi. Bu artış ise esas olarak “ihtiyaç” segmenti kaynaklı gerçekleşti.

Sanayi, hizmetler, inşaat gi­bi sektörlerden büyük bölümü KOBİ’lerden oluşan şirketler kesiminin fonlanması niteli­ğinde kullandırılan tutarla­rı kapsayan ve toplam pasta­da en büyük bölümü oluştu­ran “ticari ve diğer” kredilerin hacmi de cari bazda yüzde 43,1 ve reel bazda yüzde 9,3 ar­tışla 17 trilyon 302 milyar lira­ya ulaştı.

İHTİYAÇ KREDİSİ 2,2 TRİLYONA ULAŞTI

Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, 2025 sonu itibarıyla tüke­tici kredileri hacminin en bü­yük bölümünü 2 trilyon 156,1 milyar lira ile ihtiyaç kredile­ri oluşturdu. Söz konusu kre­diler yıllık bazda cari olarak yüzde 51,3, reel olarak yüzde 15,6 büyüme kaydetti. 2025 yılında yüzde 31,8 cari artış­la 673,9 milyar liraya ulaşan konut kredilerinde reel artış yüzde 0,7’de kaldı. Konut kre­dilerinin reel olarak yerin­de saydığı 2025 yılında taşıt kredilerinde ise nominal ola­rak da sert bir daralma yaşan­dı. Yeni açılan kredilerin geri ödemelerden düşük kalması sonucu geçen yıl cari olarak yüzde 32,1 azalarak 51,3 mil­yar liraya kadar inen taşıt kre­disi hacminde ise reel bazda yüzde 48,2 oranında bir daral­ma yaşandı.

TAKSİTLİ BİREYSEL KART BORCUNDA PATLAMA

2025 sonu itibarıyla top­lam kredi hacminin 2 trilyon 693,7 milyar lirasını bireysel kredi kartı borçları oluştur­du. Söz konusu hacim geçen yıl cari olarak yüzde 50,1, re­el bazda yüzde 14,6 artış kay­detti. Böylece bankaların tü­ketici kredileri ve bireysel kredi kartı yoluyla tüketici kesimden alacak hacmi no­minal bazda yüzde 46,4, re­el bazda yüzde 11,9 artışla 5 trilyon 575 milyar liraya ulaş­tı. Bireysel kredi kartlarında özellikle, taksit sınırlaması nedeniyle önceki dönemde baskılanan taksitli borçların hacmi nominal bazda yüz­de 59, reel bazda yüzde 21,5 büyüyerek 1 trilyon 1,8 mil­yar liraya çıktı. Taksitsiz (tek çekim) bireysel kart borçları da cari olarak yüzde 45,2, reel olarak yüzde 11 artarak 1 tril­yon 691,9 milyar lira oldu.

ŞİRKETLER DE KARTA SARILDI

2025 yılında şirketlerin kullandığı kurumsal kredi kartı borçları da enflasyonun çok üzerinde büyüme kaydet­ti. Söz konusu kart borçları­nın hacmi yıllık bazda yüzde 41,8 cari ve yüzde 8,3 reel ar­tışla 830,5 milyar liraya ulaş­tı. Bu kesimin özellikle kredi kartlarıyla yaptıkları tek çe­kim harcamaların hacmi hızlı büyüdü. Geçen yıl taksitli ku­rumsal kredi kartı borç baki­yesi nominal yüzde 36,7, reel yüzde 4,4 artışla 210,4 milyar liraya çıkarken, aynı kartlar­la yapılan taksitsiz borçlan­manın bakiyesi yüzde 43,6 nominal, yüzde 9,7 reel artış­la 620,2 milyar liraya ulaştı. Kurumsal kredi kartı toplam borç bakiyesi 2024 yılında re­el olarak yüzde 1 daralmıştı.

TAKSİTLİ TİCARİ KREDİDE HIZLI ARTIŞ

Ticari ve diğer krediler içinde 3 trilyon 458,3 mil­yar liralık bir bölümü “tak­sitli ticari krediler” oluştur­du. Söz konusu kredilerin hacmi 2025’te nominal baz­da yüzde 59,1, reel olarak yüz­de 21,5 genişledi. Bu katego­ride 3 trilyon 65,7 milyar lira ile en büyük payı alan ticari ihtiyaç kredileri cari olarak yüzde 60,2, reel olarak yüzde 22,4; ticari taşıt kredileri cari bazda yüzde 50,3, reelde yüz­de 14,9, işyeri kredisinin hac­mi de cari olarak yüzde 57,3, reel bazda yüzde 20,2 geniş­ledi.

Ticari kredilerdeki reel büyümede, kamu bankaları üzerinden gerçekleşen mikro gevşemenin rolü bulunuyor. Klasik ama etkili bir araç ola­rak kamu bankalarının bazı sektörlere piyasanın biraz al­tında fiyatlama yaparak, özel­likle KOBİ, esnaf ve seçilmiş stratejik alanlara fonlamayı artırması, Merkez Bankası bilançosuna dokunmadan si­yasi-ekonomik gevşeme ola­rak nitelendiriliyor.

EN HIZLI BÜYÜME KMH’DE

Geçen yıl oransal bazda en hızlı büyüme ise bankalarca belirlenen limitler dahilinde vadesiz mevduat hesabına tanımlanan ve hesapta yeterli bakiye olmadığında bile hesaptan provizyon alınabilmesini sağlayan bir kredi türü olan kredili mevduat hesaplarının (KMH) hacminde gerçekleşti. Tüketicilerin KMH kullanımı yoluyla oluşan borçlarının 2024 sonunda 436,4 milyar lira olan bakiyesi, yüzde 68,6’lık nominal büyüme ile 2025 sonunda 735,3 milyar liraya ulaştı. Söz konusu borç hacminde yıllık yüzde 28,8 oranında bir reel büyüme yaşandı. Şirketler kesiminin KMH kaynaklı borç bakiyesi de nominal yüzde 53,3, reel yüzde 17,1 artışla 217,1 milyar liraya çıktı.

Resmi söylemde sıkılaşma devam ederken, kredi kartları ve KMH’nin fiilî gevşeme alanı olduğu görülüyor. Taksitli harcamaların kâğıt üzerinde sınırlı olmakla birlikte, uygulamada arka kapıdan sürmesi bu alandaki büyümede etkili. KMH büyümesinin açıkça frenlenmemesi, sessizce tolere edilmesinin borç büyümesinde payı bulunuyor. Uzmanlar, “Hane halkı tamamen kilitlenirse sosyal ve siyasi maliyet çıkar” görüşünü dile getiriyor.

KOBİ KREDİLERİNDE YÜZDE 12,8 REEL BÜYÜME

2025, ekonomik ve sosyal yapıda gelişme ve denge unsuru olarak varlığı büyük önem taşıyan küçük ve orta boy işletmelerin (KOBİ) kredi hacminin de reel olarak büyüdüğü bir yıl oldu. 2025 sonu itibarıyla ticari kredilerin 6 trilyon 149,5 milyar liralık bir bölümünü KOBİ’lerin kullandığı tutar oluşturdu.

Sanayi ve hizmet sektörlerine ve genel ekonomiye yaptıkları katkıya kıyasla finansal kaynaklardan aldığı pay düşük kalan KOBİ’lerin kredi hacminde cari büyüme 2025’te yüzde 47,7 ile enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Söz konusu kredilerin hacmi geçen yıl reel olarak yüzde 12,8 genişledi. Ülkedeki tüm işletmelerin sayıca yüzde 99,6’sını oluşturan KOBİ’lerin toplam pastada 2024’te yüzde 26,2 olan payı, 2025 sonunda yüzde 26,9’a çıktı.

patronlardunyasi.com