Volkswagen ve Tesla dahil dev şirketlerin tedarik zincirlerinde yaptırım riski

Volkswagen, Tesla, Nokia ve Amazon gibi küresel şirketlerin tedarik zincirlerinde, ABD, Avrupa Birliği veya İngiltere tarafından yaptırım uygulanan altın rafinerilerinin bulunabileceği ortaya çıktı. Financial Times'ın düzenleyici kurumlara yapılan şirket bildirimlerini incelemesine göre, 160'tan fazla ABD merkezli şirket ve en az 10 ülkedeki şirket, yaptırım kapsamındaki dört altın rafinerisinden en az birini tedarik zinciri açıklamalarında listeledi.

Bulgular, şirketlerin karmaşık küresel tedarik zincirlerini takip etmesindeki zorlukları ve yaptırım kurallarıyla şeffaflık amacıyla hazırlanan raporlar arasındaki çelişkiyi gözler önüne serdi.

“DOLAYLI İLİŞKİDEN DE SORUMLU TUTULABİLİRLER”

Uzmanlara göre ABD yaptırım mevzuatı kapsamında şirketler, yaptırım uygulanan bir kuruluşla doğrudan ilişki içinde olmasalar bile dolaylı bağlantılar nedeniyle hukuki riskle karşı karşıya kalabilir.

Eski bir ABD Hazine Bakanlığı yetkilisi, şirketlerin kara listeye alınmış kuruluşlardan tedarik yapmaları halinde arada çok sayıda aracı bulunsa dahi hukuken sorumlu tutulabileceklerini söyledi.

Bir uluslararası yaptırım uzmanı ise ABD Hazine Bakanlığı'na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi'nin (OFAC) yaklaşımının, yaptırım uygulanan bir kuruluşla doğrudan veya dolaylı şekilde işlem yapılması konusunda şirketler açısından ciddi risk oluşturduğunu belirtti.

Bununla birlikte uzmanlar, dolaylı işlemlerin şu anda yaptırım uygulamalarında öncelikli alanlardan biri olmadığını da vurguladı.

DÖRT RAFİNERİ YAPTIRIM LİSTESİNDE

Financial Times'ın analizinde adı geçen dört rafineri arasında Rusya'daki Uralelectromed ve Krastsvetmet, Uganda'daki African Gold Refinery ve Ruanda'daki Gasabo Gold Refinery bulunuyor.

Rusya merkezli Uralelectromed ve Krastsvetmet, Ukrayna'nın işgalinin ardından sırasıyla ABD ve İngiltere tarafından 2023 yılında yaptırım kapsamına alındı.

Uganda'daki African Gold Refinery ise Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nden yasa dışı şekilde çıkarılan altını işlediği iddiaları nedeniyle 2022'de ABD'nin yaptırım listesine girdi.

Ruanda merkezli Gasabo Gold Refinery'ye ise M23 isyancı grubuyla bağlantılı olduğu ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti-Ruanda sınırındaki istikrarsızlığa katkıda bulunduğu iddiaları nedeniyle AB tarafından yaptırım uygulandı. ABD de bu yıl haziran ayında benzer bir adım attı.

VOLKSWAGEN: “DOĞRUDAN TİCARİ İLİŞKİMİZ YOK”

Volkswagen, hazırladığı açıklamada yaptırım uygulanan dört rafinerinin tamamına yer verdi. Alman otomotiv devi, söz konusu listenin “potansiyel tedarikçileri” kapsadığını ve bu şirketlerin kendi tedarik zincirindeki varlığını kesin olarak doğrulayamadığını veya reddedemediğini belirtti.

Volkswagen ayrıca 2025 yılında yaklaşık 1.500 tedarikçiyle iletişime geçtiğini ve tedarik zincirini “kırmızı bayraklar” açısından düzenli olarak izlediğini açıkladı.

Şirket, Financial Times'a yaptığı açıklamada ise yaptırım uygulanan şirketlerin hiçbiriyle doğrudan ticari ilişkisi bulunmadığını bildirdi.

TESLA DÖRT RAFİNERİYİ DE LİSTELEDİ

Tesla da yaptırım uygulanan dört rafinerinin tamamını tedarik zincirinde “potansiyel olarak yer alan” kuruluşlar arasında gösterdi.

Ancak şirket, sektör tarafından hazırlanan bildirimlerin doğası gereği “abartılı raporlama” içerebildiğini belirterek söz konusu rafinerilerin gerçekten tedarik zincirinde bulunup bulunmadığını teyit edemediğini açıkladı.

NOKİA TEDARİKÇİLERİNE RAFİNERİLERİ ÇIKARMALARI İÇİN TALİMAT VERDİ

Nokia da yaptırım uygulanan rafinerileri tedarik zinciri açıklamalarında listeledi. Şirket, tedarikçilerinden 2020 yılından bu yana African Gold Refinery'yi, 2024'ten itibaren ise Uralelectromed ve Krastsvetmet'i tedarik zincirlerinden çıkarmalarını istediğini belirtti.

Nokia, yürürlükteki yaptırım kurallarına uyduğunu ve uluslararası kabul görmüş standartlarla uyumlu sorumlu maden tedariki denetimi yürüttüğünü açıkladı.

Amazon ise ürünlerinde altın kullanmış olabilecek tesisler arasında Krastsvetmet'e yer verdi ancak listenin doğruluğunu teyit edemediğini bildirdi.

TEDARİK ZİNCİRİNİN TAMAMINI TAKİP ETMEK MÜMKÜN MÜ?

Şirketlerin yaptırım riskiyle karşı karşıya kalmasının temel nedenlerinden biri, küresel tedarik zincirlerinin karmaşık yapısı olarak gösteriliyor.

Çatışma mineralleri raporlaması kapsamında şirketler doğrudan tedarikçilerine kullandıkları tesisleri soruyor. Bu tedarikçilerin de kendi tedarikçilerini incelemesi gerekiyor. Ancak farklı kaynaklardan gelen metallerin tedarik zincirinin alt aşamalarında birbirine karışması, hammaddenin nihai kaynağının belirlenmesini zorlaştırıyor.

ABD merkezli hukuk firması Ropes & Gray'in insan hakları uyumluluğu alanındaki uzmanı Michael Littenberg, şirketlerin elde ettiği verilerin doğruluğunun sınırlı olduğunu belirterek ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) bu kurala yönelik yaptırım kaynaklarını uzun süredir kullanmadığını söyledi.

CRU Group danışmanı Willis Thomas ise sorunun boyutunu, “Bir şeyi satın almadığınızı kanıtlamak oldukça zor” sözleriyle özetledi.

Uzmanlar, yaptırım uygulanan kuruluşlarla dolaylı bağlantıların bugün göz ardı edilebilmesinin gelecekte aynı durumun kabul edileceği anlamına gelmediği konusunda şirketleri uyarıyor. Avrupa Komisyonu da yaptırımların aşılmasıyla mücadelenin AB için öncelikli konulardan biri olduğunu açıkladı.

patronlardunyasi.com