Türkiye’de patronlar eleman bulamamaktan yakınıyor, X jenerasyonu 'kariyer patikası'nı soruyor

Necla DALAN

Türkiye’de 1 Ağustos 2026 tarihinde açıklanan işgücü istatistiklerine göre işsizlik oranı temmuz ayında yüzde 8,1 seviyesinde gerçekleşti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada bu oranı 2029’de yüzde 7.6’ya indirmeyi hedeflediklerini açıkladı.

Hangi sektörden patronla konuşsanız işçi bulamamaktan yakınıyor. Karşı tarafta da yaşam maliyetlerinin artışından, ücretlerin düşüklüğünden yakınan çalışanlar var. Yeni jenerasyon tarafında daha farklı kriterler söz konusu… Öyle ki X jenerasyonu literatüre “kariyer patikası” gibi yeni terimler kazandırıyor.

İstihdamın en çok sıkıntı yarattığı sektörlerin başında ise hizmet sektörü geliyor. Sirkülasyonun çok yüksek olduğu sektörde aşçıdan kasiyere her kategoride işte kalma süresi iki aya kadar düşmüş durumda… Bu veri mavi ve gri yakalılara part time, full time, dönemsel, günlük iş gibi pek çok farklı pozisyonda ilan verilebilen bir platform olan 24 Saatte İş’in kurucularından Mert Yılmaz’ın verdiği bir bilgi…

HAVUZDA 4.5 MİLYON ADAY VAR

Mert Yıldız’ın 2017 yılında Gizem Yasa ile kurduğu platform, 4.7 milyon aday ve 300 bin şirketi bünyesinde bulunduruyor. Bugüne dek 657 binden fazla adayın iş bulmasını sağlayan 24 Saatte İş, 2022 yılında da Meksika’da faaliyet göstermek üzere Empleo24’ü kurdu. İki ortağın yola çıkış sebebi KOBİ’ler olmuş ama bugün Migros da Starbucks da çalıştıkları şirketler arasında…

Şirket bugüne dek 17 kişiden yatırım almış. İlk yatırımcı Alman olmuş.  Melek yatırımcıları arasında Türkiye’nin en büyük gruplarının veliahtları da var. Mert Yıldız ile hem platformu hem de istihdam piyasasındaki gelişmeleri, çalışan ve işverenlerin değişen davranış ve tercihlerini konuştuk. Bu görüşmeden kendi adıma birçok yeni şey öğrendim. Bunların başında ise “kariyer patikası” geliyor. Sohbetimizin detaylarını ve kariyer patikasını anlatmadan önce ortaklarla ilgili kısa bilgi vermek isterim.

GİZEM YASA BUTİGO’NUN KURUCULARI ARASINDA

Gizem Yasa, 2002 yılında üniversite eğitimi için Amerika’ya gitti. 2005 yılında University of Chicago’da ekonomi bölümünü bitirdi. Sonrasında New York’ta hukuk alanında çalıştı ve özellikle şirketler hukuku alanında deneyim kazandı. 2006 yılında New York’ta ilk şirketini kurdu.

2011 yılında Türkiye’ye dönerek Butigo markasının kurucu ekibinde yer aldı ve ayakkabı dikeyinde Türkiye’deki ilk e-ticaret sitelerinden birini yarattı. 2015 yılında Butigo markası Ziylan Grup’a satışı sonrasında, Çiçeksepeti ve Modanisa gibi e-ticaret sitelerine danışmanlık yaptı.

MERT YILDIZ ROUBINI İLE BİRLİKTE ÇALIŞTI

Mert Yıldız, Johns Hopkins Üniversitesi Biyomedikal Mühendislik bölümünü bitirdikten sonra Columbia Üniversitesi’nde Matematik yüksek lisansını tamamlamış ve London School of Economics’te doktora çalışmalarını sürdürmüş. Sonrasında 15 yıl süresince ING Bank (Londra), Rennaissance Capital (Rusya), Burgan Bank (Kuveyt) gibi farklı ülkelerdeki çeşitli şirketlerde ekonomist olarak çalışmış.

Türkiye’ye dönmeden önce dünyanın en ünlü ekonomistlerinden Nouriel Roubini ile çalışmış. Londra Roubini Global Economics’te Gelişmekte Olan Ülkelerden Sorumlu Baş Ekonomist olarak görev yapmış. Türkiye’ye döndükten sonra ekonomi konusundaki birikimini aktarmak için bir danışmanlık şirketi kurmuş.

HEPSİNİN YOLU KASİYERLİKTEN GEÇİYOR

Tekrar sohbetimize dönersek… Mert Yıldız, Türkiye’de istihdam verimsizliğinin ve özellikle hizmet sektöründe sirkülasyonyonun önemli sorunlar olduğunu vurguluyor. Platformu kurduklarında işte kalma süresinin altı ay olduğunu hatırlatan Yıldız, “Şimdi bu süre iki aya indi. Hizmet sektörü için bu çok kötü bir durum. İşletmeler patronculuk oynamayı seviyor, X jenerasyonu her şeyi külfet görüyor. Ve maalesef karşılıklı bir değersizleştirme oluşuyor. Çalıştığımız 300 bin şirketin yüzde 33-34’ü yeme içme sektöründe… Yüzde 20’si perakende. Her sektörde aynı sorun var. İşe bağlılık yok. Mesela bulaşıkçı sigara içmeye çıkıyor ve geri gelmiyor” diye konuşuyor.

Platformdaki 4.5 milyonluk havuzun yüzde 90’ının 30 yaş altı olduğunu anlatan Yıldız, “Türkiye’de istihdamın yüzde 10-15’i tarım, yüzde 20’si beyaz yaka. Yüzde 70’i ise bizim kitlemiz, yani mavi ve gri yaka… 35 milyonluk bir nüfustan bahsediyoruz. Bizim havuzdaki 30 yaşın altındakilerin yüzde 35’i üniversite mezunu veya üniversitede okuyor. Hepsinin yolu zincir marketlerde veya restoranlarda kasiyerlikten geçmiş. Çoğu kasiyerlik veya kuryelik yapıyor. Hepsi buraları geçici iş olarak görüyor. Ve hepsi de masa başı iş arıyor” diye konuşuyor. 

EN ÇOK MUHABESECİ VE BARİSTA ARANIYOR

Son dönemde hangi ilanların revaçta olduğuna dair bir araştırma yaptıklarını da anlatan Yıldız, şöyle devam ediyor:

“Son araştırmamıza göre çalışanlar artık sadece maaşa değil, çalışma saatlerine ve yaşam dengesine odaklanıyor. Asgari ücret seviyesindeki teklifler giderek daha az kabul görürken, servis sektöründe ortalama maaş beklentisi 35 bin TL'ye yükseldi. Yeme-içme sektörü toplam ilanların yüzde 32'sini oluşturarak en fazla personel açığı bulunan sektör konumunda. Sektördeki yüksek çalışan sirkülasyonu ve mevsimsel hareketlilik nedeniyle işe alım ihtiyacı yıl boyunca yüksek seyrediyor. Son bir yılda en dikkat çekici artış ise muhasebe personeli ilanlarında yaşandı. İlan sayısı geçen yıla göre yüzde 29 arttı. Barista ilanları yüzde 12 artarken iş arayanların öncelikleri de değişiyor. Katılımcıların yüzde 34'ü iş seçiminde ilk sıraya çalışma koşullarını koyarken, ücret beklentisi yüzde 32 ile ikinci sırada yer aldı. Vardiya düzeni, çalışma saatleri ve öngörülebilir mesai sistemi artık maaş kadar belirleyici hale geldi.”

“İYİ ÜNİVERSİTE MEZUNLARI ÇOK ŞEY İSTİYOR”

Gelelim kariyer patikasına… Mert Yıldız, “Biz Türkiye’nin en büyük üniversitelerinden başvuruları almıyoruz. Mülakata bile almıyoruz” diyor. Neden sorusunu ise şöyle cevaplıyor:

“Çünkü çok şey istiyorlar. Bana ne sunuyorsunuz, kariyer patikam ne olacak diyorlar. Uluslararası ilişkiler okuyor Quantum Computing veya AI düşündüğünü söylüyor. Mülakat yapıyorsun çalışma saatlerini soruyor. Yapacağı işi merak etmiyor. Title’ım ne olacak diyor.”

patronlardunyasi.com