Tren kazası olmadı, ancak...

AB'ye üye ülkelerin Dışişleri Bakanları tavsiye kararında uzlaştı. Müzakereler 8 başlıkta askıya alınacak. Limanlar için takvim belirlenmedi ancak 3 yıllık sürede rapor hazırlanacak. İzolasyon kararı ocak ayına kaldı.

Avrupa Birliği dışişleri bakanları 'tren kazasını' önledi. "Tren kazası" olarak adlandırlan "Türkiye'nin Gümrük Birliği Ek Protokolü'nden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi"ni Brüksel'de masaya yatıran Genel İşler Konseyi'nde dışişleri bakanları, "Tren kazasını önlediklerini" açıkladılar. AB, 8 müzakere başlığının beklemeye alınması, Türkiye'nin Kıbrıs Rum kesimine limanlarını açmasını değerlendirmek için 2009'un sonuna kadar beklenmesi, Kıbrıs'ta kapsamlı çözüm çağrısını hakkında deklerasyon yayımlanması ve izolasyonların kaldırılması için Ocak 2007'de kabul edilmesi konusunda anlaştı.

BRÜKSEL GECİKMİŞ JEST
AB sürecinde Türkiye'nin 'altın gol' niteliğindeki 'liman atağı'nı "gecikmiş ve net olmayan bir jest" olarak değerlendiren AB'li bakanlar, tüm gün süren uzun tartışmaların ardından Türkiye konusunda anlaştı. AB Komisyonu'nun 29 Kasım'da açıkladığı, 8 müzakere başlığını beklemeye alma ve 26 müzakere başlığının açılmasına rağmen kapatılmamasını içeren 'tavsiye kararı'nı görüşen AB'nin 25 üye ülkesinin dışişleri bakanları, Genel İşler Konseyi toplantısında AB Komisyonu'nun 'tavsiye kararı' üzerine tartıştı. Dışişleri bakanları akşam saatlerinde uzlaşı sağladı.

8 BAŞLIKTA ANLAŞILDI
AB Genel İşler Konseyi'nde dışişleri bakanları, AB Komisyonu'nun 29 Kasım'da açıkladığı gibi 8 müzakere başlığının bekletilmeye alınmasında anlaştı. "Malların serbest dolaşımı, Taşımacılık, Gümrük Birliği, Tarım, Balıkçılık, Dış ilişkiler, Mali hizmetler ve İş kurma hakkı" müzakere başlıklarında anlaşan dışişleri bakanları, 26 müzakere başlığının açılmasını ancak kapatılması için Türkiye'nin yükümlülüklerini yerine getirmesini de karar verdiler.

LİMANLAR İÇİN 3 YIL SÜRE
Türkiye'nin Gümrük Birliği Anlaşması Ek Protokol'den kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirerek, Kıbrıs Rum kesimi gemi ve uçaklarına açması konusunda yeni bir tarih verilmesi" de sıcak tartışma konularından biri oldu. Türkiye'nin Kıbrıs Rum kesimi gemi ve uçaklarını liman ve havaalanlarını açması için 3 yıl süre verildi. "AB Komisyonu 2007, 2008 ve 2009 yıllarında limanlar konusunda gözlem raporu hazırlayacak.

İZOLASYONLAR 2007 OCAK'TA
KKTC'ye uygulanan izolasyonları da görüşen AB dışişleri bakanları, izolasyonların kaldırılmasını öngören Kıbrıs tüzüklerini 2007 yılının Ocak ayında toplanacak AB Konseyi'nde ele alınmasına karar verdi. AB Konseyi'nde bekletilen "Serbest ticaret" tüzüğü konusunda "siyasi karar" alan AB, Ocak 2007'de yapılacak AB Konseyi'nde karara bağlayacak.

BM'YE ATIF ÇIKARILDI
AB Dönem Başkanı Finlandiya'nın kaleme aldığı AB Zirvesi sonuç bildirgesinde, Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik Birleşmiş Milletler (BM) atfı, Türkiye parağrafından çıkartıldı. "Kıbrıs sorununa kapsamlı çözüm için BM'nin 2007 yılında bir girişim başlatması" çağrısı, AB Dönem Başkanlığı'nın yapacağı deklarasyonda dile getirileceği açıklandı.

TÜRKİYE AB ZİRVESİ A MADDESİ
AB'li Dışişleri Bakanlarının kararı, onaylanmak üzere, 14-15 Aralık'ta biraraya gelecek olan devlet ve hükümet başkanlarının önüne konulacak. Tartışılmaksızın kabul edilen maddeler olan "A maddesi" olarak AB liderlerinin önüne konulacak olan "Türkiye uzlaşısı"nın Perşembe akşamı, "AB'nin Genişleme Stratejisi" gümdem maddesi altında onaylanması bekleniyor.

"Türkiye kriterleri yerine getirirse tam üye olur"

AB Dönem Başkanı Finlandiya Dışişleri Bakanı Erkki Tuomioja, Genel İşler Konseyi'nde uzun tartışmaların ardından Türkiye ile müzakerelerin geleceği hakkında uzlaşma sağlandığını belirterek, "Önümüzdeki zirve Türkiye zirvesi olmayacak. Türkiye krıterleri yerine getirirse AB'ye tam üye olacak"dedi." . Tuoioja AB Genel İşler Konseyi'nin ardından AB Ortak Dış Politika ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi Javier Solana, AB Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn ile ortak basın toplantısı düzenledi.

Türkiye hakkında alınan kararların bazıları tarafından "çok ağır" olarak nitelendirilirken bazılarının da bunları "çok zayıf" gördüğünü belirten Tuomioja, sonuçta bir uzlaşı yakalandığını ve herkesin yüzde yüz memnun kalmasının imkansız olduğunu söyledi. Tuomioja, Türkiye'nin yeni liman girişimi üzerine Genelkurmay'dan yapılan bazı açıklamaların hatırlatılması üzerine, açıklamaların "Türkiye'nin iç işi" olduğunu ifade etti. AB Dönem Başkanı Tuomioja, "Demokratik yollarla seçilmiş, TBMM'ye karşı sorumlu olan hükümetle temas kuruyoruz. Başka kimse değildir" dedi.

DENGEYİ SAĞLADIK
AB Komiseri Rehn, "Gerçek dengeyi sağladık. Çok iyi ölçülmüş bir karar aldık. Türkiye'nin üyeliği AB'de ikinci büyük din olan İslam'ın demokrasi, insan hakları ve Avrupalı değerlerle uyumlu olduğunu gösterecek" diye konuştu. Öte yandan Almanya Başbakanı Angela Merkel'in, AB dışişleri bakanlarının Türkiye'nin AB'ye katılım müzakerelerinde ''hız kesme'' kararından memnun olduğu açıklandı.

Zirve sonuç bildirgesi

AB Dışişleri Bakanları, 14-15 Aralık'ta biraraya gelecek olan AB devlet ve hükümet başkanları zirve sonuç bildirgesini de ele aldı. Genel İşler Konseyi'nde kabul edilen sonuç bildirgesi taslağında, Türkiye'deki refom sürecinin devam etmesinden "memnuniyet duyulduğu" fakat hızının yavaşlamasının "üzüntüyle karşılandığı" belirtilerek, özellikle ifade özgürlüğü, dini özgürlükler, kadın hakları, azınlık hakları, sendikal haklar ve ordu üzerindeki sivil kontrol gibi alanlarda ilerleme sağlanması isteniyor. Türkiye'nin Ek Protokol yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediği belirtilen sonuç bildirgesinde, limanların açılmaması nedeniyle AB Komisyonu'nun Türkiye hakkında 29 Kasım'da açıkladığı "tavsiye kararlarının memnuniyetle karşılandığı"na yer verildi.

Sonuç bildirgesinde, müzakerelere açılması mümkün olan diğer fasılların kapatılmasının konusunda ise, "AB Komisyonu'nun Türkiye'nin Ek Protokol yükümlülükleri yerine getirdiğini ispat edene kadar mümkün olmayacak" ifadesi kullanıldı. Türkiye'nin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin izlemesinin AB Komisyonu tarafından yapılacağı belirtilen sonuç bildirgesinde, "Bunun 2007, 2008 ve 2009 yıllarındaki Türkiye hakkındaki olağan ilerleme raporlarında yer almasını ve uygun olduğu şekilde" denilerek, muğlak bırakıldı.

Yunanistan ve Rumlar memnun

AB Yunanistan Dışişleri bakanı Dora Bakoyanni, "Alınan sonuç bizi tatmin etti" dedi. Bakoyanni AB dışişleri bakanlarının Türkiye'ye diğer bir deyişle "AB karşısındaki yükümlülüklerini yerine getir, tam üye ol" türünde kuvvetli bir mesaj ilettiğini söyledi. Rum Dışişleri Bakanı Yorgos Lilikas ise "Türkiye, AB üyeliğine kestirme yollardan gidemez.. Yükümlülüklerini yerine getirmesi şarttır. Veto hakkımızı saklı tutuyoruz" dedi.

RUMLARIN İSTEKLERİ
* Kıbrıs Rumları, Dondurulan 8 başlık sayısının artırılmasını istedi. 8 başlıkta mutabık kaldı.

* Türkiye'nin Rum gemilerine limanlarını açması için 18 aylık bir zaman çizelgesinin hazırlanmasını istedi. Bunda başarılı olamadı.

* Bu sürenin tamamlanmasına kadar Türkiye'nin sıkı bir denetim altına alınmasını sağlayacak bir mekanizma kurulmasını talen ediyordu. Nitekim Yunanistan'ın da "telkinleriyle" 2007-2008 ve 2009 yıllarında hazırlanacak "ilerleme ranorlarında" mutabık kaldı..

* Rum kesimi Geri kalan müzakere başlıklarının açılın kananmasında AB ülkelerinin "oy birliğini gerektirdiğini AB dışişleri bakanlarına kabul ettirdi..

* Dolayısıyla kendi yorumuna göre Kıbrıs sorunun çözümüyle Türkiye'nin AB ilişkilerinin ayrı tutulamayacağını gösterdi. Kıbrıs sorunun BM çerçevesinde çözümlenmesi gerektiği maddenin sonuç bildirgesinden çıkartmayı başardı.

İngiltere'den Türkiye'ye destek

Türkiye saatiyle 10.00'da başlayan AB ülkeleri dışişleri bakanları toplantısında, AB bakanları ilk önce 5'er dakika süreyle ikili birer görüşme yaptılar. Türkiye'nin müzakere başlıklarının 8'inin dondurulmasına karşı çıkan İngiltere, Türkiye'nin AB karşısındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini kabul etti, dondurulması gereken başlıkların 1 ya da 2 ya da en fazla 3 olması gerektiğini açıkladı. İngiltere'nin bu yaklaşımı Rum tarafını kızdırdı. Bu süreç içinde Yunan-Rum dışişleri bakanları arasında sürekli istişareler yapıldı. Yunanistan Dışişleri Bakanı Dora Bakoyanni Önce Türkiye'nin AB üyelik müzakerelerinin kesilmeyeceğinin altı çizilmeli; diğerin de ise, Türkiye, AB karşısındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için ikna edilmeli."

Fikret Aydemir/Sabah