Orient Express Paris’ten İstanbul’a kralları, casusları ve yazarları taşıdı, Agatha Christie hem onu hem de İstanbul’u efsane yaptı

Orient Express'in hikâyesinin arkasında Belçikalı mühendis ve girişimci Georges Nagelmackers var.

Nagelmackers, 1867'de gittiği ABD'de uzun mesafeli trenlerde kullanılan yataklı vagonları gördü. Avrupa'ya döndüğünde ise kafasında çok daha büyük bir proje vardı: Avrupa'nın büyük başkentlerini birbirine bağlayan, yolcuların günler süren yolculuklarını otel konforunda yapabilecekleri lüks trenler.

Nagelmackers bu hayalini gerçekleştirmek için 1876'da Compagnie Internationale des Wagons-Lits'i, yani Uluslararası Yataklı Vagonlar Şirketi'ni kurdu.

Hedefi yalnızca bir tren işletmek değil, Avrupa'nın batısından doğusuna uzanan yeni bir seyahat kültürü yaratmaktı.

İLK SEFER 4 EKİM 1883'TE

Hayalini 4 Ekim 1883'te gerçeğe dönüştürdü.

Orient Express, Paris'ten İstanbul'a doğru ilk yolculuğuna çıktı. Dönemin adıyla Konstantinopolis'e giden tren, Avrupa'yı baştan başa geçen bir güzergâh izliyordu.

Yataklı vagonları, restoranı, kaliteli yemekleri ve dönemin standartlarının çok üzerindeki hizmetiyle tren yolculuğunun anlamını değiştirdi.

Orient Express'in resmi tarihçesine göre ilk tren Paris'ten İstanbul'a 40 kadar yolcuyla hareket etti ve gidiş-dönüş yolculuğu yedi gün sürdü.

Ancak ilk yıllarda Paris'ten İstanbul'a kesintisiz demiryolu bağlantısı henüz tamamlanmamıştı. Yolcular yolculuğun son bölümünde farklı ulaşım araçlarına aktarma yapmak zorundaydı.

Demiryolu bağlantılarının tamamlanmasıyla İstanbul'a doğrudan ulaşım mümkün hale geldi. Orient Express, Paris ile İstanbul arasındaki yaklaşık 3 bin kilometrelik yolculuğu 19'uncu yüzyılın sonlarında Avrupa'nın en büyük ulaşım ve lüks seyahat projelerinden birine dönüştürdü.

İSTANBUL EFSANENİN SON DURAĞI OLDU

Orient Express'i diğer lüks trenlerden ayıran en önemli özelliklerden biri İstanbul'du.

Paris'ten başlayan ve Avrupa'nın büyük kentlerini aşan yolculuğun sonunda yolcular kendilerini 

Osmanlı İmparatorluğu'nun başkentinde buluyordu.

Batılı zenginler, diplomatlar, aristokratlar ve maceraperestler için İstanbul yalnızca bir destinasyon değil, gizemli Doğu’ya açılan kapıydı.

Orient Express de bu nedenle bir ulaşım aracından çok daha fazlasına dönüştü.

Tren Avrupa'nın iki ucunu birbirine bağlayan bir sembol haline geldi.

ORIENT EXPRESS YOLCULARI İÇİN PERA PALAS

Orient Express'in İstanbul'la ilişkisi tren garında sona ermedi.

Nagelmackers 1894'te Compagnie Internationale des Grands Hôtels adlı otel şirketini kurarak lüks tren yolculuğunu konaklama sektörüne taşıdı.

Aynı dönemde İstanbul'da Orient Express yolcularının konaklayabileceği Avrupa standartlarında lüks bir otele ihtiyaç duyulması Pera Palas'ın doğuşunda önemli rol oynadı.

1890'ların ortasında hizmet vermeye başlayan Pera Palas, İstanbul'a Orient Express ile gelen Avrupalı yolcuların başlıca adreslerinden biri haline geldi.

Böylece Paris'te başlayan lüks yolculuk İstanbul'da da devam ediyordu.

KRALLARIN, DİPLOMATLARIN VE CASUSLARIN TRENİ

Orient Express kısa sürede Avrupa aristokrasisinin ve varlıklı gezginlerin gözde ulaşım araçlarından biri oldu.

Kraliyet ailelerinin üyeleri, diplomatlar, iş insanları, yazarlar ve sanatçılar trenin yolcuları arasına katıldı.

Avrupa'nın başkentlerinden ve Balkanlar'dan geçmesi ise trene başka bir ün daha kazandırdı.

Özellikle iki dünya savaşı arasındaki dönemde diplomatların, istihbarat görevlilerinin ve siyasi aktörlerin aynı vagonlarda seyahat etmesi Orient

Express'in casusların treni olarak anılmasına yol açtı.

Trenin çevresinde gerçeklerle efsanelerin birbirine karıştığı sayısız hikâye oluştu.

AGATHA CHRISTIE ONU ÖLÜMSÜZLEŞTİRDİ

Orient Express'in popüler kültürdeki yerini kalıcı hale getiren kişi ise İngiliz polisiye yazarı Agatha Christie oldu.

Christie Orient Express ile birçok kez seyahat etti ve İstanbul'u da ziyaret etti.

1929'da Orient Express'in yoğun kar nedeniyle günlerce mahsur kalması ve Christie'nin daha sonraki bir yolculuğunda treninin kötü hava koşulları nedeniyle durması, yazara ünlü romanı için ilham veren olaylar arasında gösterildi.

Christie, 1934'te Murder on the Orient Express – Doğu Ekspresinde Cinayet adlı romanını yayımladı.

Romanın başkahramanı Hercule Poirot'nun kendisini lüks bir trenin içinde, kar nedeniyle dış dünyadan kopmuş yolcular ve bir cinayetle baş başa bulduğu hikâye dünya çapında büyük başarı kazandı.

Kitap daha sonra defalarca sinemaya ve televizyona uyarlandı.

Böylece Orient Express artık yalnızca Avrupa'nın en ünlü treni değil, polisiye edebiyat tarihinin de en tanınmış mekânlarından biri haline geldi.

ALTIN ÇAĞINI 1920'LERDE YAŞADI

Orient Express'in lüksle özdeşleşen görüntüsü özellikle 1920'li yıllarda şekillendi.

Art Deco döneminin önde gelen isimleri trenin yeni vagonlarının tasarımında görev aldı. Dekoratör René Prou ve ünlü cam sanatçısı René Lalique tarafından tasarlanan bölümler, ahşap işçiliği, cam paneller ve dönemin en lüks malzemeleriyle donatıldı.

Yataklı vagonlar, beyaz örtülü masaların bulunduğu restoranlar ve salon vagonları sayesinde yolculuğun kendisi varış noktası kadar önemli hale geldi.

Orient Express artık bir yerden başka bir yere ulaşmanın değil, servet ve statünün de göstergesiydi.

UÇAKLAR ÇIKTI, ORİENT EXPRESS UNUTULDU

Ancak 20'nci yüzyılın ikinci yarısında ulaşım dünyası değişmeye başladı.

Ticari havacılığın hızla gelişmesi, birkaç saat içinde Avrupa'nın bir ucundan diğerine ulaşmayı mümkün hale getirdi. Günler süren lüks tren yolculuklarına olan talep giderek azaldı.

Orient Express'in Paris ile İstanbul arasındaki doğrudan seferleri de bundan etkilendi.

20 Mayıs 1977'de Paris-İstanbul arasındaki son doğrudan Orient Express seferi gerçekleştirildi.

Yaklaşık bir asır boyunca Avrupa'nın batısıyla İstanbul'u birbirine bağlayan bir dönem böylece kapandı.

ESKİ VAGONLARI TOPLAYIP EFSANEYİ YENİDEN CANLANDIRDI

Ancak Orient Express'in hikâyesi sona ermedi.

Amerikalı iş insanı ve demiryolu tutkunu James Sherwood, 1970'lerin sonunda açık artırmalarda satılan tarihi vagonları toplamaya başladı. Sherwood yıllar içinde milyonlarca dolar harcayarak eski yataklı ve restoran vagonlarını satın aldı ve restore ettirdi.

Bu çalışmalar sonucunda Venice Simplon-Orient-Express doğdu.

1982'de yeniden seferlere başlayan tren, tarihi vagonları ve Art Deco dekorasyonuyla Orient Express'in altın çağındaki lüks seyahat anlayışını yeniden yaşatmayı amaçladı.

Bugün tren Belmond bünyesinde faaliyet gösteriyor ve Avrupa'nın en pahalı ve prestijli tren yolculuklarından biri olmayı sürdürüyor.

İLGİLİ HABER

Avrupa'nın simge treni Orient Express 30 Eylül'de İstanbul'a geliyor

patronlardunyasi.com