Ören Bayan ve Altınbaşak'ın patronu, DEİK Türkiye-Mısır İş Konseyi Başkanı Mustafa Denizer Mısır'a yatırımda 'sabır ve sermaye' vurgusu yaptı

Türkiye’de artan maliyetler ve baskılanan döviz kuru tekstil sektörünü daralmaya zorlarken, rotayı Mısır’a çevirmek isteyen sanayicilere"gerçekçi olun uyarısı geldi. DEİK Türkiye-Mısır İş Konseyi Başkanı Mustafa Denizer, Mısır’daki mevcut Türk yatırımlarının büyük çoğunluğunun yeni değil, 20 yıl önce bölgeye giden köklü firmaların projeleri olduğunu vurguladı.

Türkiye’de tekstilin hiçbir zaman bitmeyeceğini ancak katma değerli üretimle kabuk değiştireceğini belirten ve Nefes'ten Şehriban Kıraç'a konuşan Denizer, "Mısır’da üretim yapmak Türkiye’den yüzde 50 daha ucuz olsa da kurumlar yavaş işliyor ve altyapı sorunları devam ediyor. Güçten düştükten sonra Mısır’da yeni bir başlangıç yapmak mümkün değil; oraya gitmek için finansal güç ve en az 5 yıllık bir sabır gerekiyor" dedi. İşte o röportaj:

Türkiye ile Mısır arasındaki ticaret hacmi ne kadara çıktı?

Mısır’da asıl Türk yatırımları 2006-2008 arasında yapıldı. O dönemde de Türkiye’de maliyetler yükseliyordu, kur baskılanıyordu. O zaman 10-15 firma yatırıma başladı. Ticaret hacmi o dönem 1 milyar dolarken şu anda 8.5-10 milyar dolarlara geldi.

Şu anda Mısır’da ne kadarlık Türk yatırımı var?

3.5-4 milyar dolara ulaştı. Yaklaşık 150 bin kişilik de direkt istihdam sağlıyoruz. Şu anda da Türk şirketleri yeni yatırımlar için Mısır bankalarından 1.2 milyar dolar kredi kullanıyorlar. Mısır’a ilk giden yatırımların büyük kısmı tekstil ve hazır giyimdi. Ama pandemiden sonra Türkiye’de maliyetler artınca başka sektörler de Mısır’da yatırıma başladı. Yoksa Mısır’ın bedava para verdiği, önünüze halı serdiği bir durum yok. Şu anda Mısır’da Türk yatırımcılarının porselen, cam, pimapen, banyo araç gereçleriyle ilgili yatırımlar da var. İki-üç yılda Mısır ile ticaret hacminin 15 milyar dolara çıkarılması hedefi var.

Kaç Türk firmasının Mısır’da yatırımı söz konusu?

Çok yanlış bir algı da var. Sanki binlerce Türk firması gidip Mısır’da yatırım yaptı. Toplam yatırımın yüzde 70-80’i oraya 20 yıl önce giden 10-15 Türk şirketinin elinde. Deneme amaçlı son dönemlerde tabi ki gidenler var. Ufak bir yer ayarlayıp gideyim diyenler var. Doğru olan da bu. Mısır’a birden büyük bir yatırımla girerseniz zaten altından kalkamazsınız. Çorapla ilgili yatırımlar olacak. Her sektör Mısır’da ne yapabilirim diye araştırıyor.

3-5 YIL GEREKİYOR

Mısır’da yatırım yapmak da zor yani?

Mısır kesinlikle kolay bir ülke değil. Kuzey Afrika, Türkiye’den daha zor bir coğrafya. Ama yavaş başlarsanız, işi öğrenerek azmederek başlarsanız, 3-5 yıllık zamana yayarsanız başarılı olabilirsiniz. Türkiye’de kriz var ben Mısır’a gideyim demekle olmuyor. Krizden önce bunları düşünmeniz gerekiyordu. Mısır’da kurumlar yavaş işliyor. Alt yapı çok iyi değil. Kalitenizi korumanız gerekiyor.

Yurt dışında yatırım yapmak kolay değil. Sermayeniz ve sabrınız yoksa boşuna yurt dışına çıkmayın. Çıkıyorsanız da Türkiye süper liginde değil de Avrupa, dünya liginde oynuyorum vizyonunuz olmalı. Herkes şunu söylüyor, tekstil, konfeksiyon Mısır’a göç etti. Biz pandemiden sonra 20 milyar dolar hasılat kaybettik. Mısır’a giden 500 milyon dolar. Türkiye bazı sektörlerde işgücü maliyetlerinden dolayı ivme kaybediyor. Şirketler belli bir büyüklüğe gelince ikinci üçüncü ülkelerde yatırımları zaten düşünmesi gerekiyor. Sadece Mısır değil Tunus ve Fas’a da yatırım yapılabilir. Biz de şirket olarak Tunus’ta yatırım yapacağız. Bu coğrafya AB coğrafyasına üretim yapmak için önemli bir nokta.

KAYIPLARIN TELAFİSİ OLMAYACAK

Tekstil ve hazır giyim zor bir dönemden geçiyor, Türkiye bu alan tamamen çıkabilir mi?

Türkiye’de sektör hiçbir zaman bitmeyecek. Kabuk değiştirecek. Katma değerli mal yapacak. Evet küçülecek, İki sektörde 3 yılda neredeyse 500 bin kişi işini kaybetti. Bu kayıpların telafisi olmayacak. Hazır giyimde sıkıntı daha büyük.

Türk şirketleri Mısır’a sadece maliyet artışları yüzünden mi gidiyor, burada başka zorluklar yok mu?

Yıllarca bir çok krizler gördük. Bizi en çok etkileyen konu döviz kurunun sabit kalıp dolar bazında işçilik maliyetlerimizin yükselmesi. Yeni nesil 3 vardiya sanayide çalışmak istemiyor. İşçilik, enerji maliyetlerimiz yüksek. Finansmana erişim çok zor ve finansmanın maliyeti yüksek. Maalesef Türkiye’de eflasyonist ortamda maliyetler çok yüksek. Rakip ülkelerde finansman vadeleri daha uzun ve maliyetler daha düşük. Böyle olunca Türkiye 3 taraftan kıskaçta oluyor. Ama kalite moda tasarım konusunda Türkiye hâlâ önde. Şu anda Mısır’da tekstil ve konfeksiyonun yüzde 50’si yabancıların elinde bunun da yüzde 40’ı Türklerin kontrolünde. Şu anda Mısır’da üretim yapmak Türkiye’ye göre yüzde 50 daha ucuz. Biz de marka olarak orada hem kendi markalarımıza hem de dünya markalarına üretim yapıyoruz. Mısır’daki maliyet avantajı en az 20 yıl daha devam eder.

Mesela zorda olan firmalara, gidin Mısır’a yatırım yapın diyor musunuz?

Bunu 20 yıl önce yapmaları gerekiyordu. Kendi sermayen yoksa Mısır’da kimse sana para vermiyor. Güçten düştükten sonra bırakın İstanbul’dan Mısır’a gitmeyi, buradan Van’a gidemezsin. Kimse şöyle hayal kurmasın; eksi sermaye ile gidip Mısır’da küllerimden doğacağım, böyle bir hayat yok. Şu anda iç piyasada hazır giyimde zorlanan çok şirket var. Her gün yeni konkordatolar duyuyoruz. Maalesef bu biraz daha devam edecek. Tekstil hazır giyimin Türkiye’de işi zor, ayakta tutmaya çalışacağız ama burada kaybettiklerimizi üçüncü ülkelerde üreterek ayakta kalabiliriz.

ENFLASYONUN CEREMESİNİ ÇEKİYORUZ

Türkiye piyasasını biraz değerlendirir misiniz, kur baskılanıyor, enflasyon yüksek?

Yüksek enflasyon bizi mahvetti. Yüksek enflasyon yüzünden faizler yükseliyor, alım gücü düşüyor. Enflasyon aşağıya inmezse hep aynı sorunları konuşacağız. 3 yıldır bunun ceremesini çekiyoruz. Artık bir sonuca gidilmesi gerekiyor. Enflasyon düşerse yatırım maliyetleri düşer. Alım gücü artar. Kur da doğru yerini bulur. Tekstil sektörünün maliyetleri savaşın da etkisiyle son üç ayda hammaddede en az yüzde 35-40 arttı. Müşteriler bu maliyetleri yansıtamıyoruz. Şu anda o maliyeti cepten karşılıyoruz.

Türkiye’de artık tekstil hazır giyimde sıfırdan yatırım göremeyecek miyiz?

Aynen öyle görmeyeceğiz. Türkiye’de hiçbir zaman tekstil, hazır giyim sıfıra inmeyecek. Belki biraz daha kaybedeceğiz. İki üç yılda Türkiye belki bu alanda yüzde 10-15 daha küçülür. Önemli olan fabrikayı elde tutmak. Ama Türkiye’nin bu alanda radikal çöküşe gideceğine inanmıyorum. Zaten kaybedeceğini kaybetti. Çok başarılı olacağımız ürünler var.

Siz aynı zamanda Ören Bayan, Altınbaşak markalarını yönetiyorsunuz, bundan sonra üretiminiz daha fazla yurt dışında mı olacak?

Üretimimizin yüzde 70-80’i Mısır’da. Bundan sonraki süreçte de Kuzey Afrika’da önemli bir güç olmak istiyoruz. Türkiye’de de farklı işler farklı yatırımlar yapacağız. Sonuçta 80 yıldır Türkiye’de üretim yapıyoruz. Türk yatırımlarının yurt dışında olması büyük bir gururdur. Kazandığımızı yine buraya getiriyoruz.

patronlardunyasi.com