Merve Arkas’ın Floransa’da kahvaltı masasında çektirdiği fotoğrafın arkasındaki 333 yıllık sır

Toygun ATİLLA

Merve Arkas’ın Instagram’da paylaştığı bir fotoğrafa takıldım.

Floransa’da bir kahvaltı masası. Portakal suyu, kızarmış ekmek, özenle hazırlanmış tabaklar…

Fotoğrafın tam ortasında, iki parmak arasında tutulan küçücük bir kâğıt. Üzerinde bir tarih yazıyor.

5 Ekim 1693.

Altında İngilizce bir cümle: “Today this happened in Florence.”

Yani, bugün Floransa’da bunlar yaşandı.

İnsanın merakını uyandırmaya yetiyor.

333 yıl önce Floransa’da ne olmuştu?

Bir kahvaltı masasında neden o tarih anlatılıyordu?

Merak ettim.

Araştırmaya başladım.

Karşıma İtalya’nın en güçlü hanedanlarından Medici ailesi, bir veliaht prens ve 333 yıl önce oynanmış bir top oyunu çıktı.

Beni asıl şaşırtan, karşılaşmanın kendisinden çok, ayrıntılarının hâlâ biliniyor olmasıydı.

5 EKİM 1693: PRENSİN EMRİYLE BİR KARŞILAŞMA

O gün Floransa, Medici hanedanının yönetimindeydi.

Toskana Büyük Dükü III. Cosimo’nun oğlu Ferdinando de’ Medici, henüz tahta çıkmamış bir veliaht prensti.

Müziğe, sanata ve gösterilere büyük ilgi duyuyordu.

5 Ekim 1693’te onun emriyle Floransa’da bir top oyunu düzenlendi.

Oyunun adı Pallone Grosso.

Bugünkü futboldan farklı, İtalya’nın eski top oyunlarından biri.

Karşılaşma Santa Trinita çevresinde yapıldı.

Floransalılarla Bolonyalı oyuncuların karşı karşıya geldiği bu etkinlik, dönemin tarih kayıtlarına geçti.

Şimdi hikâyenin en ilginç yerine geliyoruz.

OYUNCULARIN İSİMLERİ BİLE KAYITLI

Floransa’nın tarihî Parte Guelfa teşkilatının yayımladığı Guicciardini kayıtlarında 5 Ekim 1693 tarihli karşılaşma açıkça anlatılıyor.

Kayıtta şu ifade yer alıyor:Per ordine del Ser.mo Principe Ferdinando…

Yani, Prens Ferdinando’nun emriyle.

Ardından oyuncular sıralanıyor.

Venedikli Sassa.

İki Bolonyalı oyuncu.

Floransalı Antonio Cocchini.

Prensin hizmetinde çalışan Pericolo.

Floransalı bir kuyumcu.

Prensesin hizmetindeki Bobi.

Büyük Dük’ün avcısı Momo.

Bir düşünün.

Bugünden tam 333 yıl önce bir meydanda toplanan insanların bazılarını isimleriyle, bazılarını meslekleriyle tanıyoruz.

Aralarında saray görevlileri de var, bir kuyumcu da.

Bu küçük ayrıntı bile dönemin sosyal hayatı hakkında çok şey anlatıyor.

Karşılaşmanın sonucunu bilmiyoruz.

Kaç kişinin izlediğini de.

Tarihini, düzenlenmesini isteyen prensi, oynandığı yeri ve oyunculardan bazılarını biliyoruz.

Birileri  o gün yaşananları kaydetmiş.

O kayıtlar yüzyıllar sonra bizim önümüze kadar gelmiş.

MEDICI’LERİN FLORENSA’SI

Medici ailesi Avrupa tarihinin en etkili hanedanlarından biri.

Bankacılıktan siyasete, sanattan mimariye uzanan büyük bir güç.

Floransa’nın Rönesans dönemindeki yükselişinde bu ailenin rolü çok önemli.

Michelangelo, Botticelli ve daha nice sanatçının hayatında Medici himayesinin izleri var.

1693’teki Ferdinando de’ Medici’nin başka bir özelliği bulunuyor.

O, özellikle müzik ve sanat tutkusu ile tanınan bir veliaht.

Sarayında müzisyenleri ağırlayan, sanatçıları destekleyen, kültürel etkinlikler düzenleyen bir prens.

1693’teki top oyunu da onun dönemindeki saray eğlencelerinden biri.

Bir tarafta Avrupa’nın güçlü hanedanlarından biri.

Diğer tarafta Floransa’nın sokaklarında oynanan bir oyun.

Tarih bazen böyle küçük ayrıntılarda kendini gösteriyor.

FLORENSA’NIN BAŞKA BİR TOP OYUNU DA VAR

Araştırırken bir başka ilginç ayrıntıyla karşılaştım.

Floransa’nın bugün de yaşatılan ünlü bir futbol geleneği bulunuyor.

Calcio Storico Fiorentino.

Rugby, güreş ve futbolu andıran, son derece sert bir oyun.

Bu geleneğin tarihindeki en ünlü karşılaşmalardan biri 1530 yılında, Floransa kuşatma altındayken oynanmış.

Şehir savaş tehdidi altındayken Floransalılar Piazza Santa Croce’de maç yapmış.

Bugün bile her yıl bu tarihî meydanda karşılaşmalar düzenleniyor.

Ancak önemli bir ayrıntıyı özellikle belirteyim.

1530’daki Calcio Storico ile 1693’teki Pallone Grosso aynı karşılaşma değil.

İki farklı tarihî olaydan söz ediyoruz.

İkisi de Floransa’nın top oyunlarıyla kurduğu yüzyıllara uzanan ilişkinin parçaları.

BİR ŞEHRİN HAFIZASI NEREDE SAKLANIR?

Floransa’ya giden herkesin görmek istediği yerler var.

Uffizi Galerisi.

Michelangelo’nun Davut heykeli.

Brunelleschi’nin görkemli kubbesi.

Ponte Vecchio.

Medici sarayları.

Bir şehrin hafızası yalnızca büyük sanat eserlerinde saklanmıyor.

Bazen bir meydanda oynanmış oyunda.

Bazen bir kuyumcunun isminde.

Bazen bir prensin düzenlediği küçük bir eğlencede.

Bazen de üç asır önce tutulmuş bir günlükte.

Beni etkileyen tam olarak bu oldu.

5 Ekim 1693’te oynanan karşılaşma, dünya tarihinin akışını değiştirmedi.

Bir savaş kazanılmadı.

Bir imparatorluk kurulmadı.

Büyük bir bilimsel keşif yapılmadı.

Sadece bir top oyunu oynandı.

O gün yaşananlar kaydedildi.

333 yıl sonra hâlâ anlatılabiliyor.

BİR KAHVALTI MASASININ ANLATTIKLARI

Şimdi yeniden Merve Arkas’ın fotoğrafına dönelim.

Floransa’da bir kahvaltı.

Masada küçücük bir tarih kartı.

Birileri, geçmişte yaşanmış bir olayı bugünün insanına hatırlatmak istemiş.

Ne uzun bir tarih dersi var.

Ne gösterişli bir sunum.

Yalnızca bir tarih ve birkaç satır.

O küçük kâğıt insanı meraklandırmaya yetiyor.

Benim başıma gelen de tam olarak bu.

Önce 1693’te ne yaşandığını araştırdım.

Sonra Medici ailesinin tarihine uzandım.

Guicciardini kayıtlarını okudum.

Pallone Grosso’nun nasıl bir oyun olduğunu öğrendim.

Floransa’nın eski meydanlarında dolaşan insanları hayal ettim.

Bütün bunlar bir kahvaltı fotoğrafıyla başladı.

Bence iyi bir hikâyenin gücü de burada.

İnsana bilmediği bir şeyi öğretmekten önce, onu merak ettirmek.

TARİHİN EN GÜZEL TARAFI

Tarihi çoğu zaman büyük olayların toplamı olarak görüyoruz.

Savaşlar.

Devrimler.

Krallar.

İmparatorluklar.

Geçmişte  yaşayan insanların da bizim gibi gündelik hayatları vardı.

Eğleniyorlardı.

Yarışıyorlardı.

Birbirleriyle rekabet ediyorlardı.

Kazanınca seviniyor, kaybedince üzülüyorlardı.

1693’te Floransa’da oynanan o karşılaşma bana biraz da bunu hatırlattı.

O gün orada bulunan insanların hiçbiri, 333 yıl sonra birilerinin kendilerini konuşacağını bilmiyordu.

Belki Venedikli Sassa için sıradan bir gündü.

Belki Antonio Cocchini için unutulmaz bir karşılaşmaydı.

Belki prens yalnızca hoşça vakit geçirmek istemişti.

Bilmiyoruz.

O günün hikâyesi ise  bugün hâlâ yaşıyor.

Merve Arkas’ın fotoğrafına yeniden baktım.

Bir bardak portakal suyu.

Kızarmış ekmek.

İki parmak arasında tutulan küçücük bir kâğıt.

Üzerinde 5 Ekim 1693 yazıyor.

O tarihin peşine düşünce, 333 yıl önce yaşamış insanların isimlerini öğrendim.

Bir Medici prensinin düzenlettiği karşılaşmayı keşfettim.

Floransa’nın gündelik hayatından küçük bir parçayla tanıştım.

Şimdi düşünüyorum.

O kâğıt olmasaydı, bütün bunları araştırmak aklıma gelir miydi?

Muhtemelen hayır.

Demek ki bazen bir şehrin tarihini anlatmak için koca bir müzeye değil, küçücük bir kâğıda ihtiyaç var.

Yeter ki o kâğıdın arkasında anlatılmaya değer bir hikâye olsun.

patronlardunyasi.com