Hatay’ın ekonomik haritası yeniden çiziliyor, Ortadoğu’nun ticaret kapısı oluyor

hatayNecla DALAN

6 Şubat depremlerinin en ağır yıkımı yaşattığı kentlerin başında gelen Hatay’da artık yalnızca enkazın nasıl kaldırıldığı ve şehrin nasıl yeniden kurulduğu konuşulmuyor.

Masada yeni bir soru var:

Yeniden kurulan Hatay’ın ekonomideki yeni rolü ne olacak?

Geçen hafta 24 saatlik Hatay seyahatimde bu sorunun yanıtını Hatay Valisi Mustafa Masatlı’dan dinledim.

İskenderun Teknik Üniversitesi’nin fahri doktora unvanı verdiği Fuat Tosyalı ile gittiğimiz kentte programımız yoğundu. Üniversitedeki törenin ardından Fuat Tosyalı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin temel atma törenine katıldık. Sonrasında Tosyalı’nın 2,5 milyar dolarlık yatırım yaptığı tesisleri gezdik.

Ancak günün ilk durağı Hatay Valiliği oldu.

Vali Masatlı ile yaptığımız şehir turunda depremin ardından gerçekleştirilen çalışmaları konuşurken sohbet kısa sürede Hatay’ın geleceğine ve ekonomiye geldi.

Ortaya çıkan tablo, yalnızca yeniden inşa edilen bir deprem kentini değil, Türkiye’nin Suriye ve Orta Doğu ticaretinde yeniden önemli bir merkez haline gelmeye hazırlanan Hatay’ı gösteriyor.

CİLVEGÖZÜ’NDE TIR TRAFİĞİ 450’DEN 1.500’E ÇIKTI

Bu değişimin en çarpıcı göstergelerinden biri sınırdaki trafik.

Masatlı’nın verdiği bilgiye göre, Suriye’deki savaş ve Türkiye’nin sınır ötesi harekâtları öncesinde Cilvegözü Sınır Kapısı’nda günlük yaklaşık 450 TIR giriş-çıkışı gerçekleşiyordu.

Bugün sayı 1.500’e kadar çıkmış durumda.

Üstelik buna küçük ticari araçlar, kamyonetler, otobüsler ve taksiler dahil değil.

Masatlı, Suriye’deki gelişmelerin Hatay’ın ekonomik önemini daha da artırabileceği görüşünde:

“Suriye’deki gelişmelerle birlikte Hatay yeniden Türkiye’nin Orta Doğu’ya açılan ana ticaret kapılarından biri haline gelebilir.”

YAYLADAĞI DA TİCARETE AÇILIYOR

Hatay’ın Suriye’ye açılan ticaret güzergâhında ikinci önemli adım Yayladağı’nda atılıyor.

Bugüne kadar ağırlıklı olarak insani geçişlerde kullanılan Yayladağı Sınır Kapısı’nın ticari geçişlere açılması için yatırım süreci başladı.

Masatlı, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki toplantıda konuyu gündeme getirdiklerini belirterek, “Ödeneği geldi, ihalesini yaptık. İki-üç ay içerisinde Yayladağı’nı ticari sınır kapısı haline getirmeyi planlıyoruz” dedi.

Yayladağı’nın önemi sadece yeni bir sınır kapısının ticarete açılmasından kaynaklanmıyor.

Kapı, Suriye’nin Akdeniz kıyısına ve Lazkiye liman bölgesine erişim açısından yeni bir güzergâh yaratacak.

Böylece Cilvegözü’nün ardından Hatay üzerinden Suriye’ye uzanan ikinci önemli ticaret hattının devreye girmesi hedefleniyor.

SINIRIN İKİ TARAFINDA ÜRETİM MODELİ

Masadaki projelerden biri de sınırın iki tarafında birbirini tamamlayabilecek yeni bir sanayi yapılanması.

Masatlı, ortak sınır bölgesinde serbest endüstri bölgesine ilişkin alan çalışması bulunduğunu, Suriye tarafında ise sınıra yakın yaklaşık 150 hektarlık bir serbest bölge planlandığını anlattı.

Özellikle Afrin ve çevresinin tekstilde geçmişten gelen üretim altyapısına dikkat çekti:

“Suriye tarafında özellikle boyama, dokuma ve kumaş üretiminde ciddi bir altyapı var. Bunlar doğru şekilde organize edilirse sınırın iki tarafında birbirini tamamlayan bir üretim modeli kurulabilir.”

Bu model hayata geçirilebilirse Hatay yalnızca sınır ticaretinin geçtiği bir kent değil, üretimin de merkezlerinden biri olacak.

HASSA’DA 1.347 HEKTARLIK SANAYİ ALANI

Hatay’ın yeni ekonomik haritasının diğer ayağında organize sanayi bölgeleri bulunuyor.

Kent genelinde dokuz OSB olduğunu belirten Masatlı, bunların arasında Hassa Organize Sanayi Bölgesi’ne özel önem veriyor.

1.347 hektarlık alana kurulacak Hassa OSB’nin Türkiye’nin büyük organize sanayi bölgelerinden biri olması hedefleniyor.

Bölgenin stratejik önemini ise Hassa Tüneli artırıyor.

Çünkü tünel tamamlandığında Güneydoğu Anadolu’nun üretim merkezlerinin İskenderun Körfez ve limanlara erişimini kısaltacak yeni bir lojistik hat oluşturması bekleniyor.

Masatlı, bağlantı yollarıyla birlikte projenin yaklaşık 20 kilometrelik bir hat oluşturacağını, mevcut yatırım büyüklüğünün 70 milyar TL’yi aştığını ve tamamlanmasının 2032 yılı için planlandığını söyledi.

Böylece Gaziantep ve çevresindeki üretim havzası ile İskenderun Körfezi arasındaki lojistik bağlantının güçlendirilmesi amaçlanıyor.

MASATLI: ARALIKTA YÜZDE 100’E ULAŞACAĞIZ

Bütün bu ekonomik planların arkasında ise Hatay’ın yeniden inşası devam ediyor.

Masatlı, kentte çalışmaların tamamlanma oranının yüzde 90’a yaklaştığını belirterek, “Aralık ayında hemen hemen her şeyi bitiriyoruz, yüzde 100’e ulaşacağız” dedi.

Vali Masatlı’nın verdiği bilgilere göre kentte 196 bin bağımsız bölüm inşa edildi. Yaklaşık 69 bin bağımsız bölüm sosyal konut kapsamında yapılırken, hak sahipleri için 53 bin 755 bağımsız bölüm hayata geçirildi.

Bugüne kadar 90 bin 500 binanın enkazı kaldırıldı.

Eğitim ve sağlık altyapısı da yeniden kuruluyor.

Masatlı, depremde 310 okulun yıkıldığını, 251 okulun tamamlandığını, 42 okulun inşaatının sürdüğünü söyledi. Yıkılan beş hastaneye karşılık dokuz hastanenin yapıldığını, üç hastanenin inşaatının ise devam ettiğini belirtti.

DEPREM BÖLGESİNE 104 MİLYAR DOLARLIK KAMU HARCAMASI

Masatlı, depremin ekonomik boyutuna ilişkin de dikkat çekici rakamlar verdi.

Merkezi yönetim tarafından deprem bölgesine yönelik doğrudan harcamaların 104 milyar dolar olarak açıklandığını belirten Masatlı, dolaylı ekonomik etkinin ise 150 milyar dolar seviyesinde ifade edildiğini söyledi

Özel bağışlar ve bazı kurumların bütçe dışı yatırımları bu rakamlara dahil değil.

Hatay’da üç yılı aşkın süredir yapılanların büyüklüğü ortada.

Ancak şehir şimdi ikinci aşamaya geçmeye hazırlanıyor.

İlk aşama Hatay’ı yeniden kurmaktı.

İkinci aşama ise yeniden kurulan Hatay’ı; Hassa’dan İskenderun’a, Cilvegözü’nden Yayladağı’na uzanan yeni üretim ve lojistik ağıyla Türkiye’nin Orta Doğu ticaretindeki önemli merkezlerinden biri haline getirmek.

Depremin ardından Hatay’ın yalnız binaları değil, ekonomik haritası da yeniden çiziliyor.

patronlardunyasii.com