En üsttekiler konuta en alttakiler ise...

ATO, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tüketim harcamaları anket sonuçlarını ve nüfus projeksiyonlarını kullanarak hazırladığı 'Bölge Bölge Tüketim'' adlı raporunu açıkladı.

Raporda, ülke genelinde bir kişi 2006 yılında ortalama 3 bin 560 YTL tutarında tüketim harcaması yaparken, Güneydoğu Anadolu'da yaşayan bir kişi bin 660 YTL, İstanbul'da yaşayan bir kişi ise 5 bin 190 YTL harcama yaptı. Bu sonuca göre, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayanların kişi başına yaptıkları ortalama tüketim harcaması, İstanbul'da yaşayan bir kişinin yaptığı harcamanın üçte birine bile ulaşamadı.

Bu değerlerle kişi başına düşen tüketimde 12 istatistiki bölge içinde İstanbul ilk sıraya yerleşirken, Gaziantep, Adıyaman, Kilis, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Batman, Şırnak, Siirt illerinden oluşan Güneydoğu Anadolu Bölgesi son sırada yer aldı.

2006 yılında, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde kişi başına en az harcama eğitime yapıldı. Bölgede kişi başına düşen harcamanın sadece yüzde 1.1'i eğitime ayrılırken, İstanbul'un eğitim harcamasının yüzde 16'sı kadar harcama yapıldı. Bir başka ifadeyle, insana yatırımda iki bölge arasındaki fark 6.4 kata ulaştı. İstanbul ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi arasında gıda harcamalarındaki fark ise 1.7 kat olarak gerçekleşti. Güneydoğu Anadolu, İstanbul'un yüzde 59'u kadar gıda harcaması yaptı.

"AZ İSTİHDAM AZ TÜKETİM, SONUÇ: İŞSİZ TÜKETEMİYOR"

Geçen yıl istihdam oranının en düşük olduğu bölge Güneydoğu Anadolu oldu. İstihdama katılım oranı ülke genelinde yüzde 43.2 olarak gerçekleşirken, bölgede sadece yüzde 29.6 olarak gerçekleşti. Kişi başına tüketimin en az olduğu ikinci bölge olan Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli, Van, Muş, Bitlis ve Hakkari illerini kapsayan bölgede kişi başına yıllık ortalama tüketim harcaması 2 bin 70 YTL oldu.

Tüketimin en az olduğu her iki bölge de işsizlik oranları Türkiye ortalamasının üzerinde. 2006 yılında işsizlik oranın en yüksek olduğu bölge yine Güneydoğu Anadolu oldu. İşsizlik oranı yüzde 14 ile yüzde 9.9 olan genel ortalamanın 4.1 puan üstünde gerçekleşti.

Tüketim ve istihdama katılım oranı sıralamasında sondan ikinci olan Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli, Van, Muş, Bitlis ve Hakkari bölgesinde işsizlik oranı yüzde 11.3 ile genel ortalamanın üzerinde hareket ederken, bölge yüksek işsizlik sıralamasında dördüncü sırada yer aldı.

GELİŞMİŞLİKLE BİRLİKTE TÜKETİM DE ARTIYOR

Gelişmişlik sıralamasında ilk beşte yer alan bölgeler, kişi başına düşen tüketimde de Türkiye ortalamasının üzerinde harcama yapan bölgeler oldu. İstanbul, Batı Anadolu, Batı Marmara bölgelerinde tüketim ve gelişmişlik sıralamaları birebir aynı gerçekleşirken, gelişmişlikte üçüncü sırada yer alan Ege, Doğu Marmara ile yer değiştirerek, tüketimde dördüncü sıraya yerleşti.

Kişi başına en fazla tüketimin yapıldığı ikinci bölge 4 bin 320 YTL ile gelişmişlik sıralamasında da ikinci sırada yer alan ve Ankara, Konya, Karaman illerini içeren Batı Anadolu Bölgesi oldu. Bu bölgeyi 4 bin 270 YTL ile Ege (İzmir, Aydın, Denizli, Muğla, Manisa, Afyon, Kütahya, Uşak), 3 bin 830 YTL ile Doğu Marmara (Bursa, Eskişehir, Bilecik, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova), 3 bin 750 YTL ile Batı Marmara Bölgesi (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Balıkesir, Çanakkale) izledi. Kişi başına düşen harcamaları Türkiye ortalamasının altında gerçekleşen bölgeler de Akdeniz, Doğu Karadeniz, Batı Karadeniz, Orta Anadolu, Kuzeydoğu Anadolu, Ortadoğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu oldu.

GELİRDE EN ÜSTTEKİLER KONUTA; EN ALTTAKİLER GIDAYA HARCIYOR

Gelişmişlik liginin alt sıralarında yer alan üç bölge hariç, tüketim harcamaları içinde konut için yapılan harcamalar ilk sırayı alırken, bunu gıda ve ulaştırma harcamaları takip etti. Türkiye genelinde kişi başına düşen her 100 YTL'lik harcamanın 27.2 YTL'si konuta, 24.8 YTL'si gıdaya ve 13.1 YTL'si ulaştırma harcamalarına ayrıldı.

Gelişmişlik sıralamasında en sonda yer alan Kuzeydoğu Anadolu, Ortadoğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri, ancak temel gereksinimlerine harcama yapabildi. Bu bölgelerde kişi başına yapılan harcamanın en büyük bölümü gıda harcamalarına ayrıldı. İstanbul'da tüketim harcamalarının yaklaşık beşte biri gıda için yapılırken, bu üç bölgede harcamanın üçte biri gıda harcamalarına ayrıldı. Konut ve ulaştırma harcamaları da sırasıyla ikinci ve üçüncü sıraya yerleşti.

Bu bölgelerin harcamalarında en az payı eğitimle kültür ve eğlence harcamaları alırken, bu harcamalara en fazla pay ayıran bölge gelişmişlik sıralamasında ikinci sırada yer alan Batı Anadolu Bölgesi oldu.

AYGÜN: "GELİRDEKİ İYİLEŞME BÖLGESEL FARKLILIKLARI GİDERMEDİ"

ATO Başkanı Sinan Aygün, rapora ilişkin değerlendirmesinde, diğer ekonomik göstergelerde olduğu gibi tüketim harcamalarında da bölgesel farklılığın yoğun olarak kendini gösterdiğini belirterek, ''Son yıllarda yaşanan büyüme bölüşüm ilişkilerini iyileştirmedi, bölgesel farklılıkları hiçbir göstergede azaltmadı'' dedi.

Yatırım, üretim ve çalışma imkanlarının düzgün dağıtılmamasının gelişmemişlik sorununa yolaçtığına işaret eden Aygün, refahı tüm bölgelere eşit olarak dağıtmak gerektiğini, bölgesel refahı artırmak için geri kalmış bölgelere olan yatırımların bir an önce artırılmasına ihtiyaç bulunduğunu kaydetti.

Ankara/Cihan