BYD 1 milyar dolarlık yatırım sözü verdi, vergi muafiyetlerinden yararlanıp 2 milyar dolarlık satış yaptı

Toygun ATİLLA

Çinli BYD'nin 1 milyar dolarlık yatırım sözü ile Türkiye'ye gelip vergi muafiyetlerinden yararlanarak 2 yılda 2 milyar dolarlık satış yaptı, sonra da yatırımı askıya aldığını açıkladı.

İki gündür bu içime dert oldu. Muhalefeti, iktidarı, ocusu bucusu kimsenin gördüğüm kadarı ile umurunda değil olan biten.

İçimdeki Don Kişot kabardı. Çünkü ben bu ülkenin taşını, toprağını seviyorum. Altında kefensiz yatanları tanıyorum. Tüyü bitmemiş yetimin hakkını sormanın da gazetecilik görevim olduğunu biliyorum.

Ey okur,

Bu yazı bir Don Kişot'un yazısıdır, biraz önce okuduklarınız da sizlerle dertleşmemdir. Şimdi olan biteni yazmaya devam edelim...

BYD dosyasında galiba yanlış soruyu soruyoruz. İki gündür herkes fabrikanın gelip gelmeyeceğini tartışıyor. Ben ise 2 milyar dolarlık satış cirosuna takıldım.

Hatırlayalım.

Temmuz 2024.

Türkiye büyük bir yatırım hikâyesi dinledi.

1 milyar dolarlık yatırım, 150 bin araçlık üretim kapasitesi, 5 bin kişilik istihdam, Manisa’da fabrika, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da katıldığı tören.

Çinli otomotiv devinin Türkiye hamlesi. O günlerde hepimiz fabrikanın hikâyesini konuşuyorduk, sonra sahneye otomobiller çıktı.

Kasım 2024’te İstanbul’da büyük lansman yapıldı. Gazeteciler, yüzlerce influencer, test sürüşleri, yeni modeller...

BYD Seal.

BYD Han.

BYD Dolphin.

BYD Atto 3.

Sonra yenileri geldi.

Bugün BYD’nin Türkiye’de satışa sunduğu model sayısı 9’a ulaştı. Türkiye’nin dört bir yanında bayiler açıldı. Adana’dan İzmir’e, İstanbul’dan Ankara’ya kadar güçlü bir satış ağı kuruldu, rakamlar konuşmaya başladı.

Tüm bunlar olurken "yerli ve milli" TOGG yalnızlığına terk edilmiş, Çinli rakibinin Türkiye pazarındaki şovunu izliyordu.

2025 sonunda BYD Türkiye tam 45 bin 537 adet yeni enerji aracı satmıştı. Bunun 25 bin 858 adedi şarj edilebilir hibritti. 19 bin 679 adedi ise tam elektrikliydi.

Sonuç mu?

BYD Şarj edilebilir hibrit pazarında yüzde 54 payla lider oldu. Elektrikli araç pazarında üçüncü sıraya yükseldi. Türkiye’nin en çok satan SUV’larından biri BYD Seal U DM-i oldu.

Kısacası…

Satış hikâyesi kusursuz işledi. PR şirketleri görevini müthiş yaptı. Gazeteciler habire BYD'nin ne kadar muhteşem olduğunu yazdı.

Şimdi gelin hesap makinesini çıkaralım.

Türkiye’de satılan BYD’lerin fiyatları yaklaşık 40 bin ila 55 bin dolar bandında değişiyor. Ortaya çıkan tabloya göre markanın Türkiye’de oluşturduğu tüketici satış hacmi yaklaşık 1,8 ila 2,2 milyar dolar arasında.

Tam burada durdum...

Çünkü önümde ilginç bir tablo vardı. Bir tarafta 1 milyar dolarlık yatırım sözü. Diğer tarafta yaklaşık 2 milyar dolarlık satış hacmi. Bir tarafta geleceğin fabrikası. Diğer tarafta bugünün cirosu.

Tam o sırada Reuters haberi geldi. Ardından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın açıklaması. Bakanlık yatırım sürecinin devam ettiğini söyledi.

Peki...

Ama benim merak ettiğim başka şeyler var.

Yatırım sözleşmesinin kilometre taşları nedir?

Verilen avantajların kapsamı nedir?

Hangi yükümlülükler yerine getirildi?

Hangi yükümlülükler bekliyor?

Yatırım takvimi nasıl işliyor?

Ve en önemlisi…

Kamu adına verilen desteklerin muhasebesi nerede?

Çünkü bugün ortada inkâr edilemeyecek bir gerçek var. BYD Türkiye’de olağanüstü bir ticari başarı elde etti. Bunu rakamlar söylüyor. Bayiler söylüyor. Yollardaki araçlar söylüyor. Müşteriler söylüyor.

Benim merak ettiğim başka şeyler var.

Bakanlık özetle diyor ki, 2026 başında BYD'nin ayrıcalıklarını kaldırdım ve sözleşmedeki şartlardan şirket mesuldür.

İyi de atı alan Üsküdar'ı geçmedi mi? Rakamlar bize söylüyor ki, 2 yıl içinde Çinli şirket söz verdiği yatırımın 2 katı kadar ciro yapmış ve yatırımı da yapmamış.

Yani satmış, kazanmış ve parayı ülkesine götürmüş.

Şimdi kamu adına bu sözleşmenin maddelerini açık açık bilmemiz gerekmiyor mu?

İşçinin, memurun, garibanın, dul ve yetimin bu ülkenin çıkarlarını nasıl koruduğunu anlamamız için bu soruların yanıtlarını almamız gerekmiyor mu?

Açık söyleyeyim tüm bu sürecin sonunda bu soruların yanıtını ne muhalefet ne iktidar soracaktır.  Bir benim gibi Don Kişotlar bir de sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan soracaktır.

Bekleyip göreceğiz...

patronlardunyasi.com