Burak ARTUNER

Vehbi Koç'un, babası Koçzade Hacı Mustafa Efendi'den devraldığı ticarethaneyi 31 Mayıs 1926'da 'Koçzade Ahmet Vehbi' adıyla Ankara Ticaret Odası'na kaydettirmesiyle temeli atılan Koç Topluluğu bu yıl 100'üncü kuruluş yıldönümünü kutlayacak.

Vehbi Koç'un öngörüsü, Rahmi Koç'un, Mustafa Koç'un vizyonları Koç Holding'i Türkiye'nin en büyük holdingi yaptı. Uzun uzadıya bir Koç Holding tarihi anlatmayacağım size... Ama Vehbi Koç'un holdingi oğlu Rahmi Koç'a devrettiği gün neler söylediğine dikkatinizi çekeceğim. 

Vehbi Koç, Koç şirketlerini birleştirip oğlu Rahmi Koç'a devrettiği gün Koç Holding ile ilgili düşüncelerini açıklarken.

1963'e gelindiğinde Vehbi Koç, işleri çok büyütmüştü. Hayali kurumsallaşmayı da hayata geçirmekti.  

Dünyadaki gelişmeleri çok iyi takip ediyor ve bazı ülkelerde çok büyük,  köklü firmaların, kurucularının ölümünden sonra parçalanıp, silinip gitmeleri onu çok üzüyordu. Çocuklarına güveni vardı. Onların devralacakları müesseseleri zedelemeden yürüteceklerinden ve kendilerinden sonrakilere devredeceklerinden hiç kuşku duymuyordu. Ama daha sonraki kuşaklar için şimdiden aynı ümit ve güveni besleyemiyordu. Çözüm kurumsallaşmadaydı. Amerikalı bir danışmanlık firmasıyla anlaştı. Uzmanlar geldi, topluluğu inceledi ve bir rapor hazırladı.

Şirketlerin Koç Ailesi elindeki hisselerinin kurulacak bir Holding'e devredilmesiyle, şirketleri bu Holding'e ortak etmek, bütün iş arkadaşlarına Holding'den pay ayırmak, bu suretle Holding'e gerçek ve halka açık bir anonim şirket vasfını kazandırmak en doğru çözüm olarak ortaya çıkmıştı. Ailenin Holding'deki çoğunluk hissesini yönetimde dengelemek için, kurulacak bir Vakfa da Holding'den hisse vermek ve bu hisseye yönetimde daha kuvvetli bir mevkii ayırmak da devamlılığı destekleyecekti.
Ancak Holding kurmanın önünde yasal engeller vardı. 1961 yılı başlarında Kurumlar Vergisi Yasası'nda yapılan değişiklikle bu sorun ortadan kalktı. Ve Holding projesini, yakın dostu Hulki Alisbah hazırladı ve danışman firmanın değerlendirmeleri doğrultusunda son şeklini verdi.

İLK HOLDİNG KURUCULARI

Holding esas mukavelesi 20 Kasım 1963 günü Divan Oteli'nde kurucular tarafından imzalandı. Kurucu ortaklar şunlardı: Koç Ailesi'nden; Vehbi Koç, Sadberk Koç, Semahat Arsel, Rahmi M. Koç, Sevgi Gönül, Suna Koç, Çiğdem Koç, şirket müdürlerinden; Hulki Alisbah, Dr. Nusret Arsel, Ziya Bengü, Adnan Berkay, İsak de Eskinazis, Erdoğan Gönül, Kenan İnal, Can Kıraç, Muhterem Kolay, İsrael Menaşe, Bernar Nahum, Behçet Osmanağaoğlu, Fazıl Öziş ve Hüseyin Sermet. Ancak, çok istediği Holding esas mukavelesini Vehbi Koç imzalayamadı. O sırada çok önemli bir Avrupa seyahatindeydi ve onun adına Hulki Alisbah imzaladı. Artık kurumsallaşmayı başarmıştı. İçi rahattı. 

Tarih: 22 Ocak 1964...

Hürriyet gazetesinde "Vehbi Koç, Koç Holding sistemini kuruyor" üst başlığı ve "Koç, 30 şirketini birleştirip oğluna devretti" başlıklı "Hususi" mahreçli yani günümüzün deyimiyle "Özel" bir haber...

Neler mi yazıyor o "Hususi" yani "Özel" haberde... 

"Yalova'da dünyaya, bilhassa Türkiye'ye iş sahasında yeni bir pencere açılıyordu. Koç şirketlerine mensup müdürler, sermayedarlar, iki yüze yakın işadamı bir salonun çeşitli yerlerini doldurmuşlardı. Mikrofonun önünde "Baba" Vehbi Koç oturuyor ve konuşuyordu. 63 yaşındaki Vehbi Koç, "Koç Holding" sistemini kuracaktı. Müesseselerini ölümsüzlüğe götürecek esas da buydu. Koç Holding'in izahını yaptıktan sonra, şu talimatı vermişti:

'Şahsi düşüncelere, kaprislere kapılarak beceriksiz, kabiliyetsiz adamlar işbaşına getirilmemelidir. Bütün şirketler, kabiliyetli insanların omuzlarında yükselmelidir.'

Daha sonra, hoparlörden seslenerek yanına çağırdığı oğlu Rahmi Koç'a işini devrediyordu. Holding, Koç'un 'yarattığı' şirketlerin sadece "anonim"lerini içine alıyordu..
Sermaye bir şahsın veya şahısların elinde değil, hisse senetleriyle, müdürünün, işçisinin, herkesin uhdesinde bulunacaktı. Şirketlerin bünyesinde çalışanlar sosyal yardım sistemine bağlanacak, istikballeri güven altına alınacaktı, Vehbi Koç, böylece, ölümünden önce, bütün teşkilatının "müesseseleşmesi"ni başarıyordu. İşlerin yürümesinde babası, kendisine nasıl güvenmişse, o da oğluna güveniyordu. Baba Koç ise, bir "müşavir" gibi, oğlunun müesseselerini idare edişini kıvançla seyretmek zevkini elde ediyordu."

İşte bugün Vehbi Koç'un öngörüsünde ne kadar haklı olduğu da ortaya çıktı. Rahmi Koç da holdingin yönetimini önce büyük oğlu Mustafa Koç'a ardından da diğer oğlu Ömer Koç'a bıraktı. 

Kendisi de babası gibi 'Oğullarının müesseselerini idare edişini seyretmek zevkini' elde etti.

patronlardunyasi.com

İLGİLİ HABER

Patronlar Dünyası için 2026'nın fotoğrafı; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Emine Erdoğan, Rahmi Koç ve Semahat Arsel buluşması