Demiryolu gelişmişlik göstergesi

Feramuz ERDİN

“DEMİR AĞLARLA ÖRDÜK ANAYURDU DÖRT BAŞTAN”

Cumhuriyet’in yüzüncü yılında bile geçerliliğini yitirmeyen Onuncu Yıl Marşı’nda yer alan bu cümle aslında bir stratejik hedefin ifadesidir. Ulaşım ve lojistiğin en güvenilir, ucuz ve hatta hızlı yolu demiryollarını çoğaltmaktan geçer.

Zaten dünyadaki gelişmiş ülkelere bakarsanız demiryolu ağları ile donanmış olduklarını rahatlıkla görürsünüz.

KARAYOLLARINDAKİ KAZA SIKLIĞI

Dün Patronlar Dünyası’nda Kenan Gürbüz imzalı özel haberde Muğla’da tur otobüsünün karıştığı bir kazanın ardından yaşanan dram ve seferberlik anlatılıyordu. Kazada iki kişi ölmüş, onlarca kişi de yaralanmıştı. Çevre halkı bir de yaz sıcağından zarar görmesinler diye yaralılara şemsiye tutuyordu.

Sadece bu değil, her gün onlarca otobüs veya kamyon kazası haberi medyada yer almaktadır. Aracı kurallara uygun kullanmayarak kazaya yol açan sürücülerin ilk başvurduğu mazeret olan “fren patladı” ise teknik olarak neredeyse imkansız bir konudur.

DEMİRYOLU UCUZ, GÜVENLİ VE HIZLIDIR

Ekonomisi iyi olan ülkelere baktığınızda yolcu ve ürün taşımasında demiryollarının tercih edildiğini görürsünüz. Ülkenin üstü olduğu kadar şehirlerin altı da demiryolu ağları ile örülmüştür. Metro ve tren hatları her yıl milyarlarca yolcuyu oradan oraya taşımaktadır.

İstanbul’dan bir örnek vermek gerekirse, diğer metropollere göre çok az sayılabilecek bir yeraltı ulaşım ağına sahip olan İstanbul’da yine de en hızlı ulaşım yolu metrodur. Aracının yerine metroyu veya deniz ulaşımını tercih eden insanlar çoktur.

AVRUPADAKİ DEMİRYOLU DÜNYAYI 5,5 KEZ SARIYOR

Avrupa’da her yıl trenler 400 milyar kilometrenin üzerinde seyahat ederek yolcu taşımaktadır. Yaygın ve birbiri ile irtibatlı demiryolu ağı yolculara ülkeler arası seyahat imkanı da vermektedir. 2020 yılında seyahat yasakları ile yaşanan Keskin düşüşe ragmen demiryolu yolcu taşımacılığında pandemi öncesi rakamlara ulaşılması ve bunun üzerine çıkılması beklenmektedir.

Birleşik Krallık da dahil olmak suretiyle Avrupa’daki demiryollarının uzunluğu 220 bin kilometredir. Dünyanın çevresinin 40 bin kilometre olduğu düşünülürse, Avrupa demiryollarının dünyanı 5,5 kez sardığı görülebilir.

Buna karşılık Türkiye’deki demiryolu uzunluğu ise 13 bin kilometre civarındadır. Her yıl trenler 9 milyar kilometre yaparak yolcu taşımaktadır.

Hızlı tren ağları ise hem Türkiye’de hem de dünyada normalden daha hızlı artmaktadır. Elektrikli trenlerin yaygınlaşması ile karayolunu kullanan dizel yolcu ve yük araçlarının yarattığı kirlilik bir nebze olsun azaltılabilmiştir.

KARAYOLU ÇİLE DOLU

Yetersiz karayolu altyapısını iyileştirmek genelde geçmiştekiler de dahil tüm hükümetlerin önceliği olmuştur. Bunun yanında tren ve hızı tren projeleri de yeni yeni şehirleri birbirine bağlamak üzere hayata geçirilmektedir. Ancak tüm bu çalışmalar karayolu egemenliğinin yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaret barındırmamaktadır.

Karayolunda araçların bireysel hareket etmesi öncelikle yakıt tüketimini artırmakta ve yoğunluk ile trafiğe yol açmaktadır. Karayolunu kullanan tüm sürücülerin aynı algı, bilinç, dikkat ve reflekslere sahip olmadığı düşünüldüğünde buralarda kazaların yaşanması riski çok daha artmaktadır.

Oysaki demiryolları emniyet kurallarının iyi uygulandığı, dahili ve harici elektronik sistemlerle güçlendirilmiş bir trafik düzeninin hakim olduğu alanlardır. Yani doğası gereği kaza riski daha düşüktür.

ACİL TEDBİRLER NE OLMALI?

Tüm ülkenin demiryolları ile donatılması aynı zamanda bir zaman ve maddi kaynak konusudur.

Karayolu altyapımız da güngeçtikçe iyileştirilmesine ragmen, sıkça yaşanan otobüs kazalarının önüne geçebilmek için alınması gereken acil tedbirler şunlardır:

-Sürücülerin çalışma saatlerinin elektronik olarak denetlenmesi gerekir. Takograf artık demode bir sistemdir, yeni sistemlerden faydalanılmalıdır

-Sürücünün otobüsü çalıştırabilmek için öncelikle marş sistemine bağlı alkolmetreyi üflemesi, zaman zaman uyuşturucu testine tabi tutulması gereklidir.

-Araç içi denetim kameralarının yapay zeka ile donatılması, sürücünün sürüş güvenliğini etkileyen hareketlerinin tesbit edilerek kendisinin veya yöneticisinin anlık olarak uyarılması ve hatta yol denetimi ile görevli birimlere bildirim gitmesi gereklidir.

-Araca yerleştirilecek olan uydu takip sistemi ile anında hız ve kural ihlali tesbiti yapılması gereklidir.

-Hız ve yol denetimleri daha sık olarak gerçekleştirilmelidir.

-Tüm otobüslerde üç noktalı emniyet kemeri bulunmalı ve yolcular tarafından kullanımı zorunlu olmalıdır.

patronlardunyasi.com