Bezos’un kaplumbağa paylaşımı Ay yarışında stratejik rekabeti yeniden alevlendirdi

Jeff Bezos, rakibi Elon Musk’ın sahibi olduğu sosyal medya platformunda nadiren paylaşım yapıyor. Ancak pazartesi günü yaptığı bir paylaşım dikkat çekti. Bezos, siyah beyaz bir kaplumbağa fotoğrafı yayınladı. Görselde herhangi bir metin yer almıyordu.

Bu paylaşım ilk bakışta anlaşılması zor görünse de Bezos’un özel uzay şirketi Blue Origin’i yakından takip edenler için mesaj oldukça netti. Şirketin armasında yer alan iki kaplumbağa, Ezop Masalları’ndaki “Kaplumbağa ve Tavşan” hikâyesine gönderme yapıyor. Hikâyede yavaş ama kararlı ilerleyen kaplumbağa yarışı kazanır.

Paylaşımın zamanlaması da dikkat çekiciydi. Musk, uzay topluluğunda büyük yankı uyandıran bir açıklama yaparak SpaceX’in kısa vadeli hedefini Mars yerine Ay olarak güncellediğini duyurmuştu. Bu, uzun süredir Mars’ta çok gezegenli insan uygarlığı kurma hedefinden söz eden Musk için önemli bir strateji değişikliği anlamına geliyordu.

AY VİZYONUNDA ESKİ TARTIŞMA YENİDEN GÜNDEMDE

Bezos da uzun süredir insanlığın uzaya yerleşmesini savunuyor. Ancak onun yaklaşımı farklı: Önce Ay’a yerleşmek, ardından yörüngede uzay habitatları kurmak.

2019’da vizyonunu açıklarken NASA’nın Artemis kapsamında insanları yeniden Ay’a gönderme planını desteklediğini belirtmişti. Bezos’a göre bu dönüş geçici bir ziyaret değil, kalıcı bir varlığın başlangıcı olmalı.

Kaplumbağa görseli bu nedenle birden fazla mesaj içeriyor. Bir yandan Musk’ın strateji değişimine gönderme yapıyor, diğer yandan “yavaş ama istikrarlı ilerlemenin” yarışı kazandıracağı iddiasını vurguluyor. Bezos’un bakışına göre Ay’a dönüş yarışında Blue Origin, SpaceX’i geçebilir.

BLUE ORIGIN NEDEN REKABETÇİ OLABİLECEĞİNİ DÜŞÜNÜYOR?

Şu ana kadar yalnızca iki kez yörüngeye fırlatma gerçekleştirmiş bir şirketin, yüzlerce yörünge fırlatması bulunan SpaceX ile rekabet edebileceği düşüncesi ilk bakışta şaşırtıcı görünebilir.

Ancak bu iddianın arkasında Blue Origin’in Artemis görev mimarisini hızlandırmayı amaçlayan yeni planları bulunuyor. Şirket, insanlı Ay inişini daha kısa sürede gerçekleştirmeye yönelik alternatif bir görev yapısı üzerinde çalışıyor.

İNSANLI AY İNİŞ SİSTEMİ NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Yaklaşık beş yıl önce NASA, Ay’a insan taşıyacak iniş araçlarını geliştirmek için özel sektöre çağrı yaptı. Bu araçların, Ay çevresindeki özel bir yörüngede bulunan Orion uzay aracıyla kenetlenmesi ve astronotları Ay yüzeyine indirip tekrar yörüngeye taşıması planlanıyordu.

Uzun ve karmaşık ihale sürecinin ardından 2023’e gelindiğinde hem SpaceX hem de Blue Origin insanlı Ay görevleri için iniş aracı geliştirme sözleşmesi aldı. Ancak her iki plan da Dünya yörüngesinde yakıt ikmali gerektiriyordu. Bu süreç, çok sayıda tanker fırlatması ve karmaşık yakıt transferi operasyonları anlamına geliyordu. Bu alanda SpaceX’in ciddi bir avantajı olduğu düşünülüyordu.

TEST SORUNLARI VE YENİ REKABET DENGESİ

2025’e gelindiğinde tablo değişmeye başladı. Yeniden kullanılabilir iniş araçları uzun vadede avantaj sağlasa da kısa vadede iki önemli sorun ortaya çıktı:

SpaceX’in Starship testlerinde yaşanan patlamalar, 2030’dan önce Ay’a insan indirme takvimi konusunda soru işaretleri yarattı.

Çin’in daha basit bir iniş aracıyla 2030’dan önce Ay’a insan gönderme ihtimali güçlendi.

Bu gelişmeler, daha hızlı uygulanabilecek alternatif görev planlarının önemini artırdı.

BLUE ORIGIN’İN HIZLANDIRILMIŞ AY PLANI

Blue Origin, yörüngede yakıt ikmali gerektirmeyen “hızlandırılmış” bir görev mimarisi üzerinde çalışıyor. Planın temelinde çoklu fırlatma ve yörüngede kenetlenme operasyonları yer alıyor.

İNSANSIZ TEST GÖREVİ

Üç fırlatma ile transfer aşamaları ve iniş aracı yörüngeye yerleştiriliyor. Araçlar birleşerek Ay yörüngesine ilerliyor, iniş aracı yüzeye iniyor ve tekrar yörüngeye dönüyor.

İNSANLI TEST GÖREVİ

Dört fırlatma ile benzer bir yapı kuruluyor. Mürettebat Ay yörüngesinde iniş aracına geçiyor, yüzeye iniş gerçekleştiriliyor ve ardından yeniden yörüngeye dönüş yapılıyor.

Planın bazı teknik ayrıntıları hâlâ belirsiz. Transfer aşamalarının yapısı, kullanılan teknolojilerin kapsamı ve iniş aracının nihai tasarımı açıklanmış değil.

ŞİRKET ODAĞINI AY GÖREVLERİNE KAYDIRIYOR

Blue Origin’in Ay programını hızlandırdığı belirtiliyor. Şirket, bazı projeleri yavaşlatırken kaynaklarını büyük hedeflere yönlendiriyor. Fırlatma temposunu artırmak ve Ay görevlerini öne çekmek bu stratejinin merkezinde yer alıyor.

Ancak hâlâ önemli teknik zorluklar bulunuyor. Şirketin derin uzayda karmaşık kenetlenme ve manevra deneyimi sınırlı. Ayrıca tüm bu adımların 2030’dan önce tamamlanıp tamamlanamayacağı kesin değil.

21. YÜZYILIN AY YARIŞI ÜÇLÜ REKABETE DÖNÜŞTÜ

Bugün Ay’a dönüş yarışı üç ana oyuncu arasında şekilleniyor:

-Çin’in devlet destekli programı

-SpaceX

-Blue Origin

Yeni planlar ve değişen stratejilerle birlikte Ay, yeniden küresel uzay rekabetinin merkezine yerleşmiş durumda.

patronlardunyasi.com