Ekonomi

PD HABER MERKEZİ

Türkiye'nin yıllardır konuştuğu depozito sistemi artık yalnızca bir çevre projesi değil.

Milyarlarca ambalajın, binlerce iade noktasının ve büyük bir geri dönüşüm zincirinin yer aldığı ekonomik bir organizasyona dönüşüyor.

Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında 11 Kasım'da gerçekleştirilen panelde açıklanan veriler, sistemin ulaştığı büyüklüğü ortaya koydu.

Türkiye Çevre Ajansı'nın verdiği bilgilere göre, 1 Temmuz 2026'da başlayan ulusal entegrasyon sürecinin ardından kullanıcı sayısı 150 binden 4 milyona, iade noktası sayısı ise 1.700'den yaklaşık 7 bin 500'e yükseldi.

DİAS Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Metehan Oğuz'un COP31'de paylaştığı bilgiye göre Türkiye'de yılda yaklaşık 25 milyar depozitolu ambalaj piyasaya sürülüyor.

Bu büyüklük üzerinden yapılacak basit bir hesap bile sistemin finansal önemini gösteriyor.

Ambalaj başına ortalama 1 TL depozito uygulandığı varsayılırsa yıllık teorik depozito hacmi 25 milyar TL'ye, 2 TL varsayımında 50 milyar TL'ye ulaşıyor.

Bu rakamlar mevcut depozito tarifesini veya fiilen tahsil edilmiş parayı göstermiyor. Ancak sistemin tam kapasiteye ulaşması halinde nasıl bir parasal büyüklükle karşı karşıya kalınabileceğini ortaya koyuyor.

Sistemin büyümesi yeni bir teknoloji ve hizmet pazarını da beraberinde getiriyor.

Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk'ün COP31'de açıkladığı verilere göre bugün yaklaşık 5 bin manuel iade noktası ve 2 bin 500 depozito iade makinesi bulunuyor.

İki yıl içinde 50 bin iade noktasına ulaşılması hedefleniyor. Planlanan dağılım ise 40 bin manuel nokta ve 10 bin makine.

Bu hedefler gerçekleşirse mevcut makine sayısının dört katına çıkması gerekecek.

Üstelik yatırım yalnızca makinelerle sınırlı değil.

Bugün yaklaşık 100 sayma ve doğrulama merkezi ile 155 hat faaliyet gösteriyor. 2027 sonuna kadar merkez sayısının 140–150'ye, hat sayısının ise 600'e çıkarılması planlanıyor.

GERİ DÖNÜŞÜM SEKTÖRÜNDE DENGELER DEĞİŞİYOR

COP31'deki panelde en dikkat çekici açıklamalardan biri TOBB Atık ve Geri Dönüşüm Sanayi Meclisi Başkanı Ali Kantur'dan geldi.

Kantur, mevcut geri dönüşüm tesislerinin karşılaştığı temel sorunlardan birine işaret etti.

Tesislere ulaşması gereken malzemelerin önemli bölümünün zaman içinde kayıt dışı kanallardan toplandığını, bunun da tesislerin işleyişini ve izlenebilirliği olumsuz etkilediğini anlattı.

Yeni depozito sistemi, bu malzeme akışının kayıtlı ve dijital olarak izlenebilir bir yapıya taşınmasını amaçlıyor.

Bu değişimin ekonomik sonuçları olabilir.

Ambalajın tüketiciden alınması, taşınması, sayılması, doğrulanması ve yeniden ham maddeye dönüştürülmesi süreçlerinde farklı şirketler faaliyet gösterecek.

Dolayısıyla yeni sistem yalnızca atıkların nasıl toplanacağını değil, geri dönüşüm zincirindeki ekonomik değerin nasıl paylaşılacağını da etkileyebilir.

HEDEF YILDA 1 MİLYAR DOLARLIK KATKI

Türkiye Çevre Ajansı'nın daha önce açıkladığı projeksiyona göre sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yılda yaklaşık 20 milyar ambalajın geri kazanılması ve ekonomiye yaklaşık 1 milyar dolarlık katkı sağlanması hedefleniyor.

Bu, gerçekleşmiş bir ekonomik katkı değil; kurumun ileriye dönük hedefi.

Hedefin ne kadarının ham madde ithalatındaki azalmadan, ne kadarının geri dönüşüm faaliyetlerinden ve teknoloji yatırımlarından kaynaklanacağı ise ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu.

COP31'de anlatılan başarı, şimdi rakamlarla sınanacak

Türkiye'nin depozito sistemi büyüyor. Kullanıcı sayısı artıyor, yeni makineler kuruluyor, toplama ağı genişliyor.

Bunlar çevre açısından önemli gelişmeler.

Ancak 25 milyar ambalajlık bir sistemin başarısını yalnızca kullanıcı ve makine sayısıyla ölçmek yeterli değil.

Kaç ambalaj gerçekten geri toplandı? Tüketicilere toplam ne kadar depozito iadesi yapıldı? Ne kadar para iade edilmedi? Sistemin işletme maliyeti ne kadar? Teknoloji ve hizmet sözleşmelerinin büyüklüğü ne?

COP31'de Türkiye'nin depozito sisteminin ulaştığı büyüklük anlatıldı.

Şimdi açıklanması gereken, bu büyüklüğün mali bilançosu.

Artık ortada ya yalnızca geri dönüştürülecek milyarlarca şişe değil, bu şişelerin etrafında şekillenen büyük bir ekonomi var.

patronlardunyasi.com