Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), merakla beklenen 2025 yılı Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. Yerli ve milli teknoloji hamleleri ile özel sektörün inovasyon yatırımlarının etkisiyle Türkiye'nin Ar-Ge harcamaları rekor tazeledi. Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon lira artış göstererek 980 milyar 428 milyon liraya dayandı.
Ar-Ge harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payında da belirgin bir yükseliş kaydedildi. 2024 yılında yüzde 1,46 seviyesinde bulunan Ar-Ge harcamalarının GSYH’ye oranı, 2025 yılında yüzde 1,55'e tırmandı. Söz konusu dönemde Türkiye'nin toplam GSYH'si 63 trilyon 240 milyar 523 milyon lira olarak gerçekleşti.
HARCAMALARIN YÜZDE 65'İ ŞİRKETLERDEN
Ar-Ge harcamalarında en büyük payı mali ve mali olmayan şirketler aldı. Söz konusu şirketlerin toplam Ar-Ge harcamaları içindeki payı yüzde 65 olurken, yükseköğretimin payı yüzde 30,3 olarak kaydedildi. Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 oldu.
Ar-Ge harcamalarında en büyük gider kalemini yüzde 58,8 ile personel harcamaları oluşturdu. Ar-Ge faaliyetlerinin finansmanında da şirketler ilk sırada yer aldı. 2025 yılında toplam Ar-Ge harcamalarının yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devletin finansman payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1, yurt dışı kaynakların payı ise yüzde 2,3 oldu. Diğer yurt içi kaynakların payı yaklaşık yüzde 0,01 olarak gerçekleşti.
2025 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Ar-Ge personelinin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde, yüzde 3’ü ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda istihdam edildi. Kadın Ar-Ge personelinin sayısı 108 bin 453’e ulaşırken, toplam Ar-Ge personeli içindeki payı yüzde 34,1 oldu. Kadın personelin sektörlere göre dağılımında yükseköğretim yüzde 48,1 ile ilk sırada yer aldı. Bu oran genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak hesaplandı.
BÖLGESEL LİDERLİK İSTANBUL VE ANKARA'DA
Ar-Ge harcamalarının bölgesel dağılımında zirveyi yüzde 31,8'lik payla İstanbul (TR10) göğüsledi. İstanbul’u yüzde 30 ile Ankara (TR51) ve yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan Doğu Marmara (TR42) bölgesi takip etti.
Toplam Ar-Ge personelinin yüzde 32,2'si İstanbul'da, yüzde 19,8'i ise Ankara'da istihdam edildi.
patronlardunyasi.com