Spor

Toygun ATİLLA 

Türkiye-İtalya finalini izliyorum. Bir ara maçtan koptum. Ne skora baktım ne servise ne de bloğa.

Filenin iki tarafındaki iki kadına takıldı gözüm. İtalya’nın 18 numarası Paola Egonu. Türkiye’nin 4 numarası Melissa Vargas.

İkisi de siyahi. İkisi de dünyanın en iyi voleybolcuları arasında. İkisinin hikâyesi de doğdukları yerden çok daha geniş bir coğrafyaya uzanıyor.

Temsil ettikleri ülkelerle kurdukları aidiyet ilişkisi ise birbirinden çok farklı.

İşte o anda voleyboldan daha büyük bir soru düştü aklıma… 

İnsan nerelidir?

EGONU İTALYA’DA DOĞDU

Paola Egonu’nun anne ve babası Nijeryalı. Babası Ambrose Lagos’tan, annesi Eunice Benin City’den İtalya’ya göç etti.

Birbirlerini de İtalya’da tanıdılar. Paola, 18 Aralık 1998’de Veneto bölgesindeki Cittadella’da dünyaya geldi.

İtalya’da okula gitti. İtalyanca konuşarak büyüdü. Voleybolu İtalya’da öğrendi. İtalyan spor sisteminde yetişti.

17 yaşında İtalya formasıyla olimpiyatlara gitti. Sonra dünyanın en iyi voleybolcularından biri oldu.

Buraya kadar baktığınızda ortada tartışılacak fazla bir şey yok aslında. İtalya’da doğmuş, İtalya’da yetişmiş bir İtalyan kadın.

Egonu’nun hayatında işler bu kadar basit olmadı.

Egonu siyahiydi. 

“GERÇEKTEN İTALYAN MI?”

Egonu yıllar boyunca ten renginin kendisini diğer İtalyanlardan farklı bir yere koyduğunu hissettiren olaylarla karşılaştığını anlattı.

Bir süpermarkette hırsızlık yapabileceğinden şüphelenilerek takip edildiğini söyledi. Göçmenlerin İtalyanların işlerini ellerinden aldığı yönündeki sözleri duydu.

Sonra milli yıldız oldu. Fakat sorun bitmedi.

2022 Dünya Şampiyonası’nın ardından sosyal medyada ırkçı saldırıların hedefi haline geldi.

Kendisini en çok yaralayan “Gerçekten İtalyan mı?” sorusuydu. 

Düşünün…

İtalya’da doğmuşsunuz.

İtalya’da büyümüşsünüz.

İtalyanca sizin diliniz.

İtalya’nın milli marşını söylüyorsunuz.

Göğsünüzde İtalya armasıyla dünyanın öbür ucunda ülkeniz için mücadele ediyorsunuz.

Birilerine İtalyan olduğunuzu anlatmanız gerekiyor. Egonu öylesine yoruldu ki bir dönem milli takımdan uzaklaşmayı bile düşündü.

SONRA İTALYA’NIN TARİHİ DEĞİŞTİ

Paris 2024…

İtalya kadın voleybolunda tarihinin ilk olimpiyat altın madalyasını kazandı. Turnuvanın en değerli oyuncusu Paola Egonu’ydu.

Bir zamanlar İtalyanlığı sorgulanan siyahi kadın, artık İtalya spor tarihinin en önemli isimlerinden biriydi. Roma’da onun için bir duvar resmi yapıldı.

Adı çok anlamlıydı: Italianità.

Yani, İtalyanlık.

Fakat hikâye burada bile bitmedi. Birileri gidip duvar resmindeki Egonu’nun siyah tenini pembe renge boyadı.

Irkçılık karşıtı mesajı sildi. Olimpiyat altını bile bazı insanların gözünde Egonu’nun ten rengini önemsizleştirmeye yetmemişti.

ŞİMDİ FİLENİN ÖBÜR TARAFINA BAKALIM

Melissa Vargas. Onun hikâyesi Egonu’nunkinin neredeyse tersinden yazılmış hali.

Vargas Türkiye’de doğmadı. Küba’nın Cienfuegos kentinde dünyaya geldi. Küba voleybol sisteminde yetişti. Çok genç yaşta milli takım seviyesine çıktı. Sonra Küba Voleybol Federasyonu ile yolları ayrıldı.

Avrupa’ya geldi. İsviçre’de oynadı. 2018’de Fenerbahçe’ye transfer oldu. Türkiye ile hikâyesi burada başladı. Bir süre sonra önünde milli takım tercihi vardı. Sırbistan da onu istiyordu. Vargas Türkiye’yi seçti.

2021’de Türk vatandaşlığına geçti. 2023’te ilk kez ay-yıldızlı formayı giydi.

Aynı yıl Türkiye’nin Avrupa şampiyonluğunun en büyük kahramanlarından biri oldu.

BİZ ONA BİR DE MEMLEKET BULDUK

Sonrası bana çok “bizden” geliyor. Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanı Mehmet Akif Üstündağ Malatyalı.

Malatya’nın plakası 44. Vargas’ın Türkiye’de özdeşleştiği forma numarası da 44.

Derken Vargas kendisini: “Malatyalıyım.” diye tanıtmaya başladı.

Biz de bunu sevdik.

Küba’nın Cienfuegos kentinde doğan siyahi bir kadın kısa süre içinde, “Malatyalı Vargas” oldu.

Kimse onun Cienfuegos’ta doğmasını değiştirmeye çalışmadı. Kübalı geçmişini silmesini de istemedi.

Vargas hem Küba’da doğmuş bir kadın hem Türkiye’nin milli voleybolcusu olabildi.

Geniş kitlelerin dilinde çok daha basit bir tanıma kavuştu Bizim Vargas.

PEKİ VATAN NERESİ?

Maçı izlerken kendime bunu sordum.

Vatan neresi?

Doğduğun hastanenin bulunduğu şehir mi?

Anne babanın geldiği toprak mı?

Pasaportunun kapağında yazan ülke mi?

Konuştuğun dil mi?

Yoksa insanların seni kendilerinden biri olarak gördüğü yer mi?

Egonu’nun hikâyesi bize doğduğun ülkenin seni herkesin gözünde koşulsuz kabul edeceğinin garantisi olmadığını gösteriyor.

Vargas’ın hikâyesi ise doğmadığın bir ülkenin sana zamanla ev olabileceğini.

 21’inci yüzyılda “Nerelisin?” sorusunun cevabı artık eskisi kadar kolay değil. Milyonlarca insan anne babasının doğduğu ülkede yaşamıyor.

Göç ediyor.

Okuyor.

Çalışıyor.

Âşık oluyor.

Çocuklarını başka ülkelerde büyütüyor. Kimlikler haritalardaki çizgilerden daha karmaşık hale geliyor. Egonu bunun yaşayan örneklerinden biri.İtalyanlığından vazgeçmeden Nijeryalı köklerine sahip çıkıyor.

Vargas da Küba’da başlayan hayatını Türkiye formasıyla sürdürüyor. Bir yere ait olabilmek için geldiğin yeri inkâr etmek zorunda değilsin.

SONRA TEKRAR MAÇA DÖNDÜM

Filenin bir tarafında Paola Egonu. Nijeryalı bir anne-babanın İtalya’da doğan kızı.

Öbür tarafında Melissa Vargas. Küba’da doğup Türkiye’yi seçen bir kadın. Birinin üzerinde İtalya’nın mavisi. Diğerinin göğsünde ay-yıldız.

İkisi Avrupa şampiyonluğu için İstanbul’da karşı karşıya.

Bana göre bu görüntünün anlattığı şey skor tabelasından daha büyük. Egonu doğduğu ülkeye ait olduğunu zaman zaman anlatmak zorunda kaldı. Vargas doğmadığı bir ülkede kendisine yeni bir aidiyet kurdu.

Biri Nijeryalı köklerinden vazgeçmeden İtalyan. Diğeri Kübalı geçmişini silmeden Türk.

Galiba başta kendime sorduğum sorunun cevabını da buldum.

Vatan neresi?

Bazen doğduğun yer. Bazen anne babanın toprağı. Bazen de hayatın seni götürdüğü başka bir ülke.

Bence en güzeli. Vatan bazen sana “Sen de bizdensin” denilen yer. 

Bu finalden benim aklımda skor ne olursa olsun filenin iki tarafındaki iki kadın kalacak.

Paola Egonu ve Melissa Vargas.

İki siyahi kadın.

İki büyük sporcu.

İki farklı yol.

İnsanın nereye ait olduğuna dair iki olağanüstü hikâye.

patronlardunyasi.com