Doğa
Toygun ATİLLA
Ertuğrul Özkök’ün COP31 yazısını okudum.
Antalya’da başlayan, dünyanın iklim geleceğinin konuşulduğu toplantının adına takılmış.
“COP” ne demekmiş?
“31” ne anlama geliyormuş?
Neden insanların kolayca anlayabileceği başka bir isim konmamış?
Hatta her gördüğünde COP’u “çöp” diye okuyormuş.
Gülümsedim.
Ertuğrul Bey’in yıllardır bildiğimiz yazı tarzı.
Gündelik hayattan bir ayrıntıyı yakalar, oradan bambaşka bir meseleye girer.
Ben de kendisinin bu tarzına hayranımdır.
Bu kez yazıyı bitirdiğimde benim aklıma “COP31’e Ertuğrul Bey’in beğeneceği bir isim koysaydık ne değişecekti?” sorusu geldi.
Mesela adına “Dünyayı Kurtarma Zirvesi” deseydik…
Ya da “Yeşil Gelecek Buluşması”…
Daha mı az orman kesecektik?
Daha mı az dere kirletecektik?
Denizlerimiz daha mı temiz olacaktı?
Maden şirketleri faaliyetlerinin çevresel sonuçları konusunda daha mı hesap verebilir olacaktı?
Hiç sanmıyorum…
ERTUĞRUL BEY’İN HAKKINI TESLİM EDELİM
Önce hakkını verelim.
Özkök’ün yazısında katıldığım iki önemli nokta var.
Birincisi, dünyanın geleceğini ilgilendiren bir toplantının ne anlama geldiğini insanlar bilmeli.
Birleşmiş Milletler’in kullandığı İngilizce kısaltmalarla toplumun tamamına ulaşamazsınız.
İkincisi, Özkök’ün Davos örneği.
Diyor ki, Davos’ta toplantıların özetleri kamuoyuna açılırdı. COP31’de de böyle olmalı.
Çok doğru.
Hatta ben bir adım ileri gideyim.
Yalnızca toplantıların özetleri değil, alınan kararlar, verilen sözler, bu sözlerin takvimi ve bunları kimin yerine getireceği de kamuoyuna açıklanmalı.
Çünkü dünyanın geleceğini konuşanların, dünyaya hesap verme sorumluluğu da var.
Bir de Özkök, Türkiye’nin böylesine büyük bir organizasyona ev sahipliği yapmasından duyduğu memnuniyeti anlatıyor.
Buna da itirazım yok.
Türkiye’nin büyük uluslararası toplantılara ev sahipliği yapması elbette önemli.
ERTUĞRUL BEY’İN ALASKA YENGEÇLERİ
Bu yazıyı hazırlarken Özkök’ün geçmişte çevre ve iklim konusunda neler yazdığına da baktım.
Karşıma çok güzel bir yazısı çıktı.
2022 yılının kasım ayında, Mısır’daki COP27 toplantısı sırasında yazmış.
Başlığı şöyle: “Yeni Şafak’taki Alaska yengeci haberinin kaynağı MİT olabilir mi?”
Alaska’daki kar yengeçlerinin sayısındaki büyük düşüşten yola çıkıyor.
Deniz suyunun ısınmasının canlıların yaşamını nasıl etkilediğini anlatıyor.
Sonra konuyu Türkiye’ye getiriyor.
Gökova’ya, Dalyan’a, denizlerimize…
İstilacı balıklardan ve değişen deniz ekosisteminden söz ediyor.
Ve sonunda COP27’ye bağlıyor.
İşte bu, benim sevdiğim gazetecilik.
Çünkü Alaska’da yaşayan bir yengecin başına gelenin, Türkiye’deki bir balıkçıyı neden ilgilendirdiğini anlatıyor.
Üstelik yalnızca çevre sorununu anlatmakla kalmıyor. Ekonomik boyutunu da gösteriyor.
Özkök’ü bu yazısı için kutlamak isterim.
Dört yıl önce COP27’yi anlatırken toplantının ismine değil, dünyanın başına gelenlere odaklanmış.
Bence çok daha önemli bir iş yapmış.
İKLİM MESELESİNİ YİNE RAKAMLARLA ANLATMIŞ
Arşivde bir başka yazısı daha var.
“Koç’un aktivist CEO’sunun salı akşamı yirmi patrona verdiği korkunç rakamlar.”
Bu kez bir iş dünyası buluşmasından hareketle iklim krizini anlatıyor.
Antarktika’daki gelişmeleri, sıcaklık artışını ve küresel ısınmanın geleceğini gündeme getiriyor.
İş insanlarının da bu meseleyi anlaması gerektiğini gösteriyor.
Demek ki Ertuğrul Özkök, iklim meselesini ilk kez COP31’de keşfetmiş değil.
Bunu teslim etmek zorundayız.
Yine de merak ediyorum.
Alaska yengeçlerinin başına gelenleri böylesine etkileyici anlatan Ertuğrul Bey, dört yıl sonra COP31’de neden öncelikle toplantının adını tartışıyor?
Belki de Alaska yengeçlerine yeniden dönmenin zamanı gelmiştir.
Ömer Madra
TÜRKİYE’DE ÇEVREYİ YALNIZCA COP TOPLANTILARINDA KONUŞANLAR YOK
Şimdi bir hakkı daha teslim edelim.
Türkiye’de çevre, doğa ve iklim meselelerini yıllardır takip eden gazeteciler, akademisyenler ve yayın kuruluşları var.
Üstelik bazıları bunu büyük toplantıların yarattığı gündemden bağımsız olarak yapıyor.
Örneğin Ömer Madra ve Ümit Şahin.
Açık Radyo’dan Apaçık Radyo’ya uzanan yayıncılık geleneğinde iklim krizini yıllardır gündemde tutuyorlar.
Akbelen’i, kömür santrallerini, kuraklığı, fosil yakıtları, iklim politikalarını konuşuyorlar.
İklim meselesi onlar için yılda bir kez yapılan bir konferans değil.
Sürekli takip edilmesi gereken bir mesele.
Yeşil Gazete de öyle.
İklim krizinden madenciliğe, ormanlardan su kaynaklarına kadar pek çok konuda yayın yapıyor.
Bunlar kıymetli işler.
İklim bilimcisi Levent Kurnaz’ın bilimsel açıklamalarını, Cihan Erdönmez’in ormancılık ve doğa üzerine yazılarını, Sedat Gündoğdu’nun plastik kirliliğine ilişkin çalışmalarını da unutmamak gerekiyor.
Bu isimler ve yayınlar, Türkiye’de çevre tartışmasının yalnızca siyasi polemiklerden ibaret olmadığını gösteriyor.
Hepsinin emeğine saygı duyuyorum.
Hatta daha fazlasını söyleyeyim.
Türkiye’de çevre gazeteciliği denildiğinde Patronlar Dünyası’ndan daha uzun geçmişe ve daha yoğun uzmanlık birikimine sahip yayınlar var.
Bunu söylemekten dün de bugün de çekinmem, yarın da çekinmeyeceğim.
BİZ DE ÖNCE KENDİ KAPIMIZIN ÖNÜNE BAKALIM
Patronlar Dünyası olarak çevre konusunda ne yaptığımızı da anlatmak isterim.
Çünkü başkalarına soru sorarken kendimize soru sormaktan kaçınamayız.
10 Mart 2025’te Marmaris Kızılbük’teki Sinpaş projesini yazdım.
Başlığı hatırlatayım:
“Sinpaş’ın Marmaris Kızılbük’teki doğa katliamına ilk günden beri Patronlar Dünyası ‘dur’ dedi.”
Bir yatırımın yalnızca ekonomik büyüklüğüne değil, bulunduğu bölgenin doğasına ve yapılaşma geçmişine de baktık.
Sonra aynı projeye bu kez bizzat gittim.
Şirketin temsilcileriyle görüştüm. Projeyi yerinde inceledim. Çevrecilerin itirazlarıyla şirketin açıklamalarını birlikte değerlendirmeye çalıştım.
Çünkü gazetecilik yalnızca suçlamak değildir. Dinlemek, araştırmak ve gerektiğinde yeniden soru sormaktır.
5 Mayıs 2026’da Giresun’daki madencilik faaliyetlerini yazdım.
Başlığı şuydu:
“Kirlet, yok et, öde, devam et.”
Bir derenin görüntüsünden yola çıkarak aynı işletmede tekrarlanan çevre ihlallerini ve yaptırımların caydırıcılığını sorguladım.
Çünkü benim için mesele yalnızca doğanın kirletilmesi değildi.
Çevreye zarar veren bir işletmenin, ödediği cezayı faaliyetlerinin sıradan bir maliyeti gibi görüp göremeyeceği sorusuydu.
15 Ekim 2026’da, yani COP31 başlamadan haftalar önce, İstanbul’daki selleri yazdım.
O yazıda İstanbul’daki yağışları, betonlaşmayı, orman kaybını ve yıllardır alınan imar kararlarını sorguladım.
Şunu anlatmaya çalıştım:
Bir şehre yağmur yağması doğaldır.
Ama o yağmurun felakete dönüşmesinde insanların aldığı kararların da payı vardır.
Bunları kendimizi övmek için anlatmıyorum.
Patronlar Dünyası’nın çevre konusunda yaptığı bütün haberlerin kusursuz olduğunu da söylemiyorum.
Elbette eksiklerimiz vardır.
Elbette daha fazlasını yapmalıyız.
Ama çevreyi yalnızca COP31 başladığında hatırlamadığımızı söyleyebilirim.
Üstelik bizim sorumluluğumuz biraz daha farklı.
Çünkü Patronlar Dünyası’nın okurları arasında yatırım yapanlar, fabrikalar kuranlar, maden işletenler, oteller inşa edenler, enerji şirketleri yönetenler var.
Yani doğanın geleceğini doğrudan etkileyen kararları alan insanlar.
Onlara yalnızca yatırımlarının büyüklüğünü değil, bu yatırımların çevresel sonuçlarını da anlatmak zorundayız.
PEKİ TÜRKİYE COP31’DEN ÖNCE ÇEVREYİ KONUŞMUYOR MUYDU?
Elbette konuşuyordu.
Akbelen’de ormanları için mücadele edenler vardı.
Kazdağları’nda madencilik faaliyetlerine itiraz edenler vardı.
Marmara Denizi’ndeki müsilajı araştıran bilim insanları vardı.
Kuraklığı, su kaynaklarını, orman yangınlarını ve deniz kirliliğini yıllardır gündemde tutan gazeteciler vardı.
Ama benim sorum başka.
Türkiye bütün bunları yeterince konuşuyor muydu?
Bir orman yangını çıktığında günlerce konuşuyoruz.
Yangın söndüğünde çoğu zaman başka gündemlere geçiyoruz.
Bir dere kirlendiğinde görüntülerini yayımlıyoruz.
Sonra o derenin temizlenip temizlenmediğini ne kadar takip ediyoruz?
Bir şirketin çevre ihlali nedeniyle ceza aldığını haber yapıyoruz.
Peki, altı ay sonra aynı şirketin faaliyetlerini kontrol ediyor muyuz?
İşte gazetecilikte eksik kalan yerlerden biri burası.
Haber yapmak kadar, yapılan haberin peşini bırakmamak da önemli.
COP31 BİTİNCE NE OLACAK?
Şimdi Antalya’dayız.
Devlet başkanları, bakanlar, iş insanları, çevre örgütleri ve gazeteciler burada.
Paneller yapılıyor.
Konuşmalar gerçekleştiriliyor.
Fotoğraflar çekiliyor.
Şirketler sürdürülebilirlik hedeflerini anlatıyor.
Hepsi güzel.
Ama 20 Kasım’da konferans sona erecek.
Konuklar ülkelerine dönecek.
Gazeteciler başka haberlerin peşine düşecek.
Antalya’daki salonlar boşalacak.
Peki sonra?
Türkiye’nin ormanlarını daha mı iyi koruyacağız?
Çevreye zarar veren şirketlerin faaliyetlerini daha şeffaf mı denetleyeceğiz?
Suyumuzu daha mı dikkatli kullanacağız?
İklim değişikliğinin şehirlerimiz üzerindeki etkilerine karşı hangi somut önlemleri alacağız?
Ve en önemlisi…
COP31’de verilen sözlerin hangilerinin yerine getirildiğini kim takip edecek?
ERTUĞRUL BEY, ALASKA YENGEÇLERİNDEN HABER GETİRDİM SİZE!
Yazıyı bitirmeden Ertuğrul Özkök’e küçük bir sürprizim var.
Hani 2022 yılında yazdığınız Alaska yengeçleri vardı ya…
Hani milyarlarcasının ortadan kaybolmasını anlatmış, denizlerin ısınmasıyla ilişkilendirmiştiniz…
Onların son durumunu merak ettim.
Araştırdım.
Size hem iyi hem kötü haberim var Ertuğrul Bey.
Önce iyi haber.
Alaska’daki kar yengeçleri yeniden çoğalmaya başlamış.
Amerikan Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi NOAA’nın araştırmasına göre, 2025 yılında Doğu Bering Denizi’ndeki kar yengeçlerinin tahmini sayısı 7,2 milyara ulaşmış.
Yengeçlerin toplam biyokütlesi bir önceki yıla göre yüzde 52 artmış.
Yani doğa, uğradığı büyük kayıptan sonra toparlanmaya çalışıyor.
Ama kötü haber de var.
Bu toparlanma henüz yeterli değil.
Hatta Alaska yönetimi, 2026-2027 sezonunda avlanmasına izin verilen kar yengeci miktarını yaklaşık yüzde 45 azaltmış.
Çünkü popülasyon hâlâ eski sağlıklı seviyesine ulaşabilmiş değil.
Bilim insanları, denizlerdeki ısınmanın yarattığı tehlikenin devam ettiğini söylüyor.
Hatırlayın.
2018-2021 yılları arasında Bering Denizi’nde 10 milyardan fazla kar yengecinin kaybolduğu tahmin edilmişti.
Araştırmacılar, sıcaklık artışının yengeçlerin enerji ihtiyacını yükselterek açlığa yol açmasını bu büyük kaybın en olası açıklaması olarak gösteriyor.
Şimdi bazıları geri dönüyor.
Ama denizlerin geleceği hâlâ belirsiz.
Ertuğrul Bey…
Dört yıl önce bu yengeçleri yazmıştınız.
Bugün size onların son durumunu haber vermek istedim.
Çünkü bence gazeteciliğin güzel taraflarından biri de bu.
Bir gün bir yengecin kayboluşunu yazarsınız.
Dört yıl sonra geri dönmeye başladığını haber verirsiniz.
Ve aradan geçen zamanda neyin değiştiğini sorgularsınız.
İşte COP31’in de böyle bir hikâyesi olmalı.
Bugün verilen sözleri yazmalıyız.
Dört yıl sonra dönüp hangilerinin tutulduğunu araştırmalıyız.
Çünkü mesele konferansın adının COP olması değil.
Bence o konferansta konuşulanların doğada bir karşılığının olup olmadığı.
Yoksa adına COP da desek, dünyanın en güzel ismini de koysak, bence hiçbir şey değişmeyecek.
patronlardunyasi.com