Türk Hava Yolları’nda yeni yönetimle birlikte birçok ayrıntı hızla düzeltilmeye başlandı. Türbülanslarda uçak içinde eksik olan tuvalet ikazı anonsu da artık yapılıyor. Defalarca yazdım ama nihayet oldu. Bu ikaz son derece önemli. Çünkü bu şekilde raporlanmış çok sayıda yaralanma olayı var.
Türbülans başladığında THY uçaklarında diğer havayolu şirketlerindeki gibi kabin memurları, anons yaparak yolcuları koltuklarında kalmaya ve kemerlerini bağlı tutmaya davet ederler. Aslında zaten bütün uçuş boyunca oturulan süre boyunca kemerlerin bağlı olması gerekir. Bu, uluslararası bir güvenlik kuralıdır. Bazı havayolu şirketleri bu anonslarında bağlanan kemerlerin vücudu tam tutması için sıkılmasını da isterler. Çünkü güçlü bir türbülansta yolcu, gevşek olan kemerin içinden sıyrılıp başını baş üstü dolaplarına çarpabilir. Bu tür çarpmalarda boyun kırılmaları da olmuştur.
TUVALET İKAZ EKSİKLİĞİ
Türbülans başladığında ya da başlama ihtimali doğduğunda kokpitten gelen uyarıdan sonra yapılan ikaz anonsunda THY, yıllardır yolcuların tuvaletleri kullanmamaları gerektiğini belirtmiyordu. Koridorda olan ve tuvaletlere yönlenen yolcular yerlerine dönmüyorlar, tuvalete ulaşmaya çalışıyorlardı.
Ben de defalarca yazdım. Hatta yıllar içinde çok defa tekrarladım. Ama türbülans başladığında tuvaletlerin kullanılamayacağı belirtilmedi. Neyse yeni yönetimle birlikte şimdi anonslara bu uyarı eklendi. Ama istenen ve gerekli olan şekliyle değil.
Türbülans anonslarının sonuna yapılan eklemede ‘Tuvaletleri kullanmayınız’ ifadesi yer aldı. Oysa doğrusu ‘Şu andan itibaren tuvaletleri kullanamazsınız’ şeklinde bir uyarı olmalı. Bu biraz hükmedici, zorunluluğu daha iyi içeren bir cümledir ve birçok havayolu şirketi böyle kullanır. Biz de biraz zayıf kalmış. Sanırım düzeltirler. Türbülans başladığında kabin ekipleri tuvaletleri kilitlerler, dışarıda panolardaki uyarı ışığı kırmızıya yani ‘tuvalet meşgul’e döner. Koridorda olan ya da tuvalet için sırada bekleyen yolcular inatla yerlerine dönmezler. Bu durum gerçekten çok tehlikelidir. Tuvalette özellikle erkekler, ayakta olduklarında kabinin kavisli dönen üst kısmına başlarını çarpma tehlikesi yaşarlar. Böyle çok sayıda rapor edilmiş olay vardır. Sonuçta bu anonsun koyulması ve kabin ekipleri tarafından iyi uygulanması birçok tehlikenin önüne geçecektir. Bu anons yolcunun hayatı için çok önemlidir. Ama bu tür anonsların hükmedici kimliği de önemlidir. Kelimelerle zayıflatılmaması gerekir. ‘Kullanamazsınız’ kelimesinin içinde kabalık yoktur olan hükmedici yapı, güvenlik içindir.
KAPI CONTA KONTROL
Yine defalarca anlattım ama şu ana kadar uygulanmadı; birçok havayolunda kabin memurları kapıyı kapattıktan sonra kapının gövde ile birleşme çizgisi üzerinde ellerini gezdirerek bir çıkıntı olup olmadığını kontrol ederler. Bu, özellikle yolcuların uçağa alımı sırasında açık kapı çemberlerine-contalarına çarpma sonucu meydana gelmiş olabilecek hasarları da belirlemek için yapılır. Ayrıca contalardaki küçük bir kıvrım, kabin tazyikinin kaçmasına yol açar. Çoğu zaman kapanan kapıları köprüler de teknisyenler de dışarıdan aynı şekilde kontrol ederler. Kapılar tapa sistemi olduğu için öyle kolay kolay kendiliğinden açılmaz. Ama elle yapılacak böyle basit bir kontrolün de havacılıkta ciddi önemi vardır. Bugün yıl 2026 ve yeni bir yönetim var. Umarım, THY bunu da güvenlik listesine alır.
Bir dipnot, uyarım da kaptan pilotlar için... Genellikle kaptan anons yaparken kokpitte görevi paylaştığı ikinci pilot yani yardımcı pilot ya da yasal adıyla ‘first officer’i de ‘kaptan pilot’ olarak anons ediyor. Bence bu yanlış. Doğrusu neyse, yolcuya duyurmak daha doğru olur.
BAŞKANIN CESARETİ
THY tarihinde bazı yönetim kurulu ve icra komitesi başkanları devrim yaratacak yenilikleri gerçekleştirdiler. Genellikle hükümet şemsiyesi altındaki bu tip kuruluşlarda çığır açacak, maddi büyüklüğü yüksek yenilikler gerçekten risklidir ve çok cesaret ister. Bu başkanları tek tek sayıp arada da haksızlık yapmak istemem.
İşte bu güçlü başkanlardan biri de Candan Karlıtekin. THY’de 2003-Aralık 2009 yılları arasında orta uzun bir dönem en tepede yönetimi gerçekleştirdi. Milyonca Euro’luk ve uluslararası boyutta ses getiren sponsorluğa imza attığında kimse yapılana inanamadı. Hatta ‘Bu başkanı götürür’ diyenler bile çıktı. Öyle olmadı ama. Candan Karlıtekin’in cesareti ve tam bir özel şirketmiş gibi gerçekleştirdiği yönetim, THY’yi daha yukarıda bir platforma taşıdı. Kendi ağzından kısa hikâyesi şöyle:
“Genç bir bürokrat olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde amatör ruhla yaptığım çalışmalar, ardından Türkiye Kalkınma Bankası’nda şevkle ifa ettiğim görev sonrasında 28 Şubat süreciyle ara verdiğim kamu hizmetine Türk Hava Yolları’nda geri döndüm. Çalışma yaşamımın bir dönemini de Türk Hava Yolları’nın sağlam temeller üzerinde yükselmesine adadım.”
Şimdi Dr. Candan Karlıtekin’in havayolu sektöründe stratejik yönetim örneğini içeren ‘Yirmibirinci Yüzyıl Göktürkleri’ adlı kitabı çıktı. Bu cesur adam THY Teknik, Anadolu Jet, TURKISH DO&CO İkram şirketi, yer hizmetleri yapısı TGS ve Jet yakıtı tedarikçisi THY-Opet’i kurdu. THY’nin bir havayolu zinciri olan Star Alliance’a katılımına imza attı. Aldığı bütün riskleri sorunsuz taşıdı. Bugün bu kuruluşların hepsinden THY büyük yarar gördü. Bence çok da içeriğine girmeyim ama imkânınız olursa ‘Yirmibirinci Yüzyıl Göktürkleri-Havayolu Sektöründe Stratejik Yönetim’ kitabını okuyun. O dönemin soru işaretlerinin çoğunun doğru, güçlü ve dürüst cevaplarını bulacaksınız.
patronlardunyasi.com