Dünya

Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı, Doğu-Batı Boru Hattı’nın drone saldırıları nedeniyle devre dışı kalmasının ardından yeni rotalara yöneldi. 

SALDIRIYA UĞRAYAN BORU HATTI, SUUDİ PETROLÜNÜ HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAN GEÇİRMEYE GEREK KALMADAN KIZILDENİZ'E TAŞIYORDU

Yaklaşık 1.200 kilometrelik hat, ülkenin doğusundaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlıyor ve böylece petrolün Hürmüz Boğazı’ndan geçirilmesine gerek bırakmıyordu. Saldırının küresel arzdan günlük 4-5 milyon varili çıkardığı belirtiliyor.

Suudi petrolünün normal güzergâhı ise ülkenin doğusundaki terminallerden tankerlerle Hürmüz Boğazı üzerinden Asya’ya uzanıyor. Özellikle Ras Tanura ve Ras al-Ju’aymah terminalleri bu hatta kritik rol oynuyor. Hürmüz üzerinden yapılan taşıma, Asya pazarlarına ulaşmak için en kısa ve ekonomik rota konumunda.

SHIP-TO-SHIP YÖNTEMİ İLE TAŞINIYOR

Boru hattının kapanmasıyla gözler Umman’ın Sohar açıklarına çevrildi. Suudi petrolü Hürmüz’den geçen tankerlerle Sohar açıklarına taşınıyor, burada petrol bir gemiden diğerine aktarılıyor. Bu yönteme ship-to-ship transfer adı veriliyor. Bazı tankerlerin konumlarını gösteren AIS sistemlerini kapatarak, yani “karanlık” şekilde seyretmesi de rotanın bir parçası haline geldi. Rystad Energy’ye göre Hürmüz üzerinden yapılan ihracat eylülün ilk iki haftasında günlük 2 milyon varilin üzerine çıktı.

İKİ SEÇENEK VAR; BİRİ UZUN BİRİ KISA ROTA

Yanbu üzerinden Kızıldeniz’e ulaşan petrolün önünde ise iki seçenek bulunuyor. Güneye gidilirse Babülmendep Boğazı’nın geçilmesi gerekiyor. Ancak Al Jazeera’nın aktardığına göre Husilerin Yemen'in Mocha, Dhubab ve Mayyun Adası üzerinde kontrol sağlaması ve Suudi Arabistan’a deniz ambargosu ilan etmesi bu güzergâhı kullanılamaz hale getirdi.

İkinci seçenek kuzeye, Süveyş Kanalı’na gitmek. Tankerler Yanbu’dan Kızıldeniz boyunca kuzeye ilerleyerek Süveyş’e ulaşabiliyor. Büyük VLCC tankerleri tam yüklü halde kanaldan geçemediği için petrolün Mısır’daki Ain Sokhna terminalinde kısmen boşaltılması, SUMED Boru Hattı ile Akdeniz’e taşınması ve burada yeniden tankerlere yüklenmesi gerekiyor.

MESAFE FARKI 4 KATINDAN FAZLA

Ancak petrolün buradan Asya’ya ulaştırılması son derece uzun bir yol anlamına geliyor. Süveyş-Kızıldeniz rotasının ardından Cebelitarık Boğazı geçiliyor, Atlas Okyanusu’ndan güneye inilerek Ümit Burnu dolaşılıyor ve Hint Okyanusu üzerinden Malakka Boğazı’na ulaşılıyor. Bu güzergâh yaklaşık 13 bin 140 deniz mili (24 bin 335 kilometre) olarak hesaplanıyor. Hürmüz üzerinden Asya’ya giden rota ise yaklaşık 3 bin 370 deniz mili (6 bin 241 kilometre). Bu fark, tankerlerin aynı petrolü Asya’ya ulaştırmak için neredeyse dört kat daha uzun bir yol kat etmesi anlamına geliyor. 

YOLCULUK SÜRESİ 10 GÜNDEN BİR AYA ÇIKIYOR, MALİYETLER ARTIYOR

Yolculuk süresinin yaklaşık 10 günden neredeyse bir aya çıkması, yakıt ve navlun maliyetlerini artırırken tankerlerin daha uzun süre seferde kalmasına neden oluyor. Suudi Arabistan’ın ham petrol yüklemeleri de ocak ve şubatta günlük 7,5 milyon varilin üzerindeyken, ağustosta 2,3 milyon, eylülün ilk yarısında ise yaklaşık 2,1 milyon varile geriledi. Bu, yıl başına göre yüzde 70'in üzerinde düşüş anlamına geliyor.

SUUDİ ARABİSTAN İÇİN HESAP DEĞİŞTİ

Riyad’ın kısa vadeli çözümü bu nedenle Hürmüz-Sohar hattını ve gemiden gemiye transferleri artırmak olurken, uzun vadeli çözüm Doğu-Batı Boru Hattı’nın yeniden çalıştırılması. Rystad Energy, hattın birkaç hafta içinde yüzde 40-60 kapasiteyle yeniden devreye girebileceğini ve günlük 2,5-3 milyon varil taşıyabileceğini öngörüyor. Ancak Suudi Arabistan’ın kendi rafinerilerine öncelik vermesi halinde bunun yalnızca 500 bin-1 milyon varillik kısmının ihracata ayrılabileceği belirtiliyor.

patronlardunyasi.com