Yabancı kulüplere transfer olan sporcular yalnızca yurtdışında Türkiye'nin adını duyurmakla kalmayıp, aynı zamanda ekonomiye de katkı sağlıyor. Belli başlı transferlerde, futbolcu ve basketbolcuların 2000'den bu yana elde ettiği gelir, kulüplerin transferlerden aldığı bonservisler de eklendiğinde 208 milyon dolara ulaşıyor. Üstelik bu yalnızca basına yansıyan rakamların toplamı. Tablodakilere ek olarak Mustafa Doğan, Arif Erdem, Tayfun Korkut, Erol Bulut, Rahim Zafer gibi isimler de düşünüldüğünde tutarın 230 milyon doları bulabileceği tahmin ediliyor.
Sporcu ihracatının son dönemine bakıldığında, Türkiye'nin ilk önemli transferi 2000 yılında Alpay'ın yaklaşık 9.3 milyon dolara Aston Villa'ya gitmesi oldu. Daha sonra Nihat Kahveci ve Rüştü Reçber'in transferleri ülkeye önemli miktarda döviz girmesine yol açtı. 2004 yılında ise NBA'e transfer olan Mehmet Okur 50 milyon dolarlık rekor bir sözleşmeye imza attı. Onu, sonraki yıl, 39 milyon dolar ücret alan başka bir basketbolcu, Hidayet Türkoğlu izledi. 2005 yılında İnter'den Newcastle United'a transfer olan Emre Belözoğlu toplam 16.7 milyon dolarla en çok döviz kazandıran futbolculardan. Son dönemin yıldız transferleri Fatih Tekke ve Nihat Kahveci de geçen yıl ülkenin döviz gelirine önemli katkıda bulundular.
Japonya'ya ihracata yakın
Türkiye'nin sporcu transferlerinden 2000'den bu yana elde ettiği gelir, geçen yıl Japonya'ya yapılan ihracat gelirine yakın. Sporcu ihracatı ayrıca, tüm ülkelere yapılan hububat satışının bir buçuk katına eşit.Yurtdışına yapılan transferlerden iki türlü döviz geliri elde ediliyor. Sporcu elde ettiği transfer ücretinin büyük kısmını Türkiye'deki akrabalarına gönderiyor ya da Türkiye'de yatırıma dönüştürüyor. Ayrıca, transferlerden, kulüpler de bonservisler yoluyla büyük meblağlar kazanıyor. Bu gelirlerin bir kısmı halka açık şirketlerin yatırımcısının cebine temettü olarak giriyor. Öte yandan bazı sporcular, yurtdışına transferlerinden elde ettikleri gelirleri yine yurtdışı bankalarda tutmaları nedeniyle eleştirilere de hedef oluyorlar.
Türkiye'nin sporcu ihracatı bilançosu*
Sporcu adı | Takımı | Transfer ücreti (milyon dolar)** | Transfer yılı |
Alpay Özalan | Aston Villa | 9.3 | 2000 |
Oktay Derelioğlu | Las Palmas | 4 | 2000 |
Emre Belözoğlu | Internazionale | 3.2 | 2001 |
Tugay Kerimoğlu | Blackburn Rovers | 2.4 | 2001 |
Nihat Kahveci | Real Sociedad | 9 | 2002 |
Rüştü Reçber | Barcelona | 17.1 | 2003 |
Serhat Akın | Anderlecht | 2.5 | 2005 |
Emre Belözoğlu | Newcastle United | 13.5 | 2005 |
Tolga Seyhan | Shakhtar Donetsk | 5 | 2005 |
Fatih Akyel | Paok | 6 | 2005 |
Fatih Tekke | Zenit Saint Petersburg | 12.7 | 2006 |
Nihat Kahveci | Villa Real | 9 | 2006 |
Sporcu adı | Takımı | Transfer ücreti (milyon dolar)** | Transfer yılı |
İbrahim Kutluay | AEK | 3 | 2000 |
İbrahim Kutluay | Panathinaikos | 4 | 2002 |
Mehmet Okur | Detroit Pistons | 2.1 | 2002 |
Mehmet Okur | Utah Jazz | 50 | 2004 |
Hidayet Türkoğlu | Orlando Magic | 39 | 2004 |
İbrahim Kutluay | Seattle Supersonics | 4 | 2004 |
Serkan Erdoğan | Tau Ceramica | 2.5 | 2005 |
Kaya Peker | Tau Ceramica | 4 | 2006 |
Kerem Tunçeri | Real Madrid | 3.8 | 2006 |
Hüseyin Beşok | Prokom Treflu | 3 | 2006 |
*Önemli transferler ve basına yansıyan tutarlar dahil edilmiştir.
** Transfer ücretleri bugünkü kurdan dolara çevrilmiştir. Bonservis ücretleri dahildir.
Yıldızı sönenler
Yurtdışına transfer olan Emre Belözoğlu gibi bazı sporcuların ücretleri gösterdikleri yüksek performansla katlanırken, bazı sporcuların yıldızı ise sönüyor. İlhan Mansız ve Alpay Özalan bu konuda akla gelen ilk isimler. Her iki futbolcu da 2002 Dünya Kupası'nda sergilediği başarılı futbolla yıldızlaştı. Mansız büyük umutlarla Japonya'ya transfer olurken, Alpay'ın peşinden Real Madrid ve Barcelona gibi takımlar koştu. Ancak beklenen performansı gösteremeyen Mansız geçen sezon futbolu sessiz sedasız bıraktı, Alpay ise şu anda Almanya'nın ikinci lig takımı F.C Köln'de oynuyor.
Bütçeye doğrudan katkı yok
Sporcu transferleri ülkeye önemli ölçüde döviz girişi sağlarken devlet bütçesine doğrudan bir katkısı bulunmuyor. Kulüpler, sporu teşvik amacıyla kurumlar vergisinden muaf tutuldukları için bonservis gelirlerinden bütçeye aktarım olmuyor. Sporcular da tıpkı yurtdışında çalışan gurbetçiler gibi, vergilerini ikamet ettikleri ülkeye ödüyorlar.
Milliyet