Gündem

Toygun ATİLLA 

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad yeniden füze ve İHA tehdidiyle karşı karşıya kalırken, yaşanan askeri hareketliliğin ekonomik ve ticari sonuçları da ortaya çıkmaya başladı.

Yemen’deki Husiler, Riyad’daki “hassas hedeflere” füze ve insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediklerini açıkladı. Reuters, Riyad’ın ana havalimanı yakınlarında alevler ve yoğun siyah duman görüldüğünü bildirdi. Ancak bu görüntülerin nedeninin ne olduğu Suudi makamlarınca açıklanmış değil. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise Riyad’a yönelen bir balistik füzenin imha edildiğini duyurdu. Bu nedenle Husilerin hedeflere isabet edildiğine ilişkin iddialarıyla Suudi makamlarının teyit ettiği gelişmeleri birbirinden ayırmak gerekiyor. 

Gerilim piyasaya da yansıdı. Suudi Arabistan’ın gösterge endeksi TASI yüzde 0,5 gerilerken Saudi Aramco hisseleri yüzde 0,6, Saudi National Bank hisseleri yüzde 0,5 değer kaybetti.

Ancak Türkiye açısından meselenin başka bir boyutu var:

Suudi Arabistan’ın artan askeri ve teknik ihtiyaçları Türk savunma şirketlerine yeni sipariş olarak dönecek mi?

BAYKAR ZATEN SUUDİ ORDUSUNDA

Bu sorunun merkezindeki şirketlerden biri Baykar.

Baykar ile Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı arasında Temmuz 2023’te Bayraktar AKINCI ihracatı ve işbirliği sözleşmesi imzalandı.

AKINCI’ların Suudi Arabistan Hava ve Deniz Kuvvetleri envanterinde görev yapması öngörüldü. Üstelik anlaşma yalnızca araç satışından ibaret değildi; eğitim, teknik destek ve lojistik hizmetlerini de kapsıyordu. Baykar anlaşmayı, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin o tarihe kadarki en büyük savunma ve havacılık ihracatı sözleşmesi olarak duyurdu. 

İşbirliği daha sonra üretimin Suudi Arabistan’da yerlileştirilmesine kadar genişledi.

Suudi devlet savunma şirketi SAMI ile Baykar arasında AKINCI üretiminin yerlileştirilmesine yönelik anlaşma imzalandı. Suudi resmi haber ajansı SPA’ya göre anlaşma elektronik sistemler, mekanik parçalar, kompozit hava aracı yapıları, nihai uçuş testleri, eğitim ve destek hizmetlerini kapsıyor.

Dolayısıyla bugün Ankara’nın sözünü ettiği “teknik destek”, Baykar açısından tamamen yeni açılacak bir kapıdan ziyade halihazırda kurulmuş büyük bir savunma işbirliği altyapısının genişletilmesi anlamına gelebilir.

Ancak şu ana kadar Baykar’a verilmiş yeni bir Suudi siparişi açıklanmış değil.

ROKETSAN’DA DOSYA DAHA DA YENİ

İkinci kritik şirket Roketsan.

Roketsan, Şubat 2026’da Riyad’daki World Defense Show sırasında SAMI ile seyir füzelerinin Suudi Arabistan’da ortak üretimine yönelik anlaşma imzaladı.

Şirket ayrıca SAMI Land Systems ile tanksavar güdümlü füze silah sistemlerinin satışı ve ortak üretimine yönelik sözleşmeye imza attı. Anlaşmaların önemli unsurlarından biri teknolojik bilgi ve üretim kabiliyetinin Suudi Arabistan’da yerlileştirilmesi. 

Yani Riyad’da güvenlik ihtiyacının arttığı bir döneme girilirken iki Türk şirketinin de Suudi Arabistan’da sıfırdan ilişki kurmasına gerek yok.

Kontratlar, ortaklar ve yerlileştirme mekanizmaları zaten mevcut.

ŞİMDİ CEVABI ARANAN 4 SORU VAR

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın özellikle bazı teknik askeri ihtiyaçlarını karşılamakta sorun yaşamayacağı yönündeki açıklamasının ardından ticari açıdan asıl cevaplanması gereken sorular bunlar:

1. Suudi Arabistan’dan Türk savunma şirketlerine ilave İHA, füze, mühimmat veya ilgili sistem talebi geldi mi?
2. Baykar’ın mevcut AKINCI sözleşmesindeki teknik destek, lojistik ve yerlileştirme programının kapsamının genişletilmesi gündemde mi?
3. Roketsan-SAMI ortak üretim projelerinin takvimi son saldırılar nedeniyle hızlandırılacak mı?
4. Suudi Arabistan’daki Türk teknik personeli, üretim programları ve tesisleri için güvenlik planlarında değişiklik yapıldı mı?

Bana kalırsa,  Riyad’a yönelik saldırılar bir gerçeği değiştirdi. 

Türkiye ile Suudi Arabistan arasında son yıllarda kurulan savunma sanayii hattı artık yalnızca ihracat ve yerlileştirme anlaşmalarından oluşan ticari bir dosya değil; Suudi Arabistan’ın sahadaki güvenlik ihtiyaçlarıyla doğrudan sınanan stratejik bir ilişkiye dönüşüyor.

Bundan sonraki kritik gösterge siyasi açıklamalar değil, Baykar, Roketsan, SAMI ve Suudi Savunma Bakanlığı’ndan gelecek yeni sözleşme, ek sipariş ve üretim takvimi açıklamaları olacak.

patronlardunyasi.com