Ekonomi

ABD'li petrol şirketlerinin yöneticileri, aylardır uyardıkları küresel yakıt krizinin artık başladığını savunuyor. Ticari yakıt stoklarının altı aydan uzun süredir gerilemesi, stratejik petrol rezervlerinin kullanım alanının daralması ve Suudi Arabistan'daki kritik bir petrol boru hattının saldırıya uğraması küresel arz üzerindeki baskıyı artırdı.

Chevron CEO'su Mike Wirth, Austin'de düzenlenen enerji konferansında yaptığı açıklamada, piyasadaki arz risklerini sınırlayan mekanizmaların büyük ölçüde kullanıldığını söyledi.

Wirth, "Sistemdeki tamponlar, krizin başladığı döneme kıyasla artık çok daha düşük" değerlendirmesinde bulundu. Petrol fiyatlarının kısa sürede düşmesini sağlayacak bir gelişme görmediğini belirten Wirth, "Şu anda işlerin kolaylaşacağına dair bir neden görmek zor" dedi.

SUUDİ ARABİSTAN'DAKİ SALDIRI ARZI VURDU

Enerji piyasasındaki baskının önemli nedenlerinden biri, Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı petrol boru hattının saldırıya uğraması oldu. Hürmüz Boğazı'nı bypass ederek petrol taşıyan kritik hattın devre dışı kalmasıyla günlük en az 2,5 milyon varillik petrol arzının piyasadan çekildiği tahmin ediliyor.

İran savaşının sona ermesi için yakın vadede bir çözüm görünmemesi de piyasadaki endişeleri artırıyor. İran'ın petrol tankerlerini hedef alması, Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'ın enerji altyapısına yönelik saldırıları ve Rusya ile Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle rafinerilerde yaşanan kesintiler, özellikle motorin piyasasını sıkıştırıyor.

ABD'DE MOTORİN 6,23 DOLARA ÇIKTI

ABD'de motorin fiyatı galon başına 6,23 dolarla rekor seviyeye yükselirken, benzinin fiyatı da yeniden 4 doların üzerine çıktı. Benzin fiyatı yaz aylarında 4 doların altına gerilemişti ancak son dönemde 4,32 dolara kadar yükseldi.

Enerji uzmanları, motorin piyasasındaki sıkışıklığın özellikle tarım sezonuyla birlikte daha da belirginleşebileceğine dikkat çekiyor. Hasat döneminde ağır iş makinelerinde motorin talebinin artması beklenirken, rafineri kesintilerinin arzı sınırlaması fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.

TRUMP YÖNETİMİNE GÖRE KRİZ GEÇİCİ

ABD yönetimi ise petrol şirketlerinin aksine mevcut enerji krizinin geçici olduğu görüşünde.

ABD İçişleri Bakanı Doug Burgum, Houston'da düzenlenen G20 enerji toplantısında petrol ve akaryakıt fiyatlarının geçici bir arz şokundan kaynaklandığını savundu. Burgum, fiyatlarla ilgili haberlerde "geçici" ifadesinin kullanılmasını isterken, yönetimin enerji arzındaki bozulmanın kalıcı olmadığı görüşünde olduğunu belirtti.

Washington'ın fiyatları düşürmek için üzerinde durduğu iki ana seçenek ise Venezuela'nın petrol üretimini artırmak ve ABD'nin rafineri kapasitesini genişletmek.

ABD yönetimi son aylarda Venezuela'nın petrol üretimini artırmaya yönelik anlaşmalara odaklanırken, eylül ayının başında da ABD'li rafineri yöneticileriyle ülkenin yakıt üretim kapasitesinin artırılması konusunda görüşmeler yaptı.

PETROL FİYATLARI REKOR KIRIYOR

Küresel petrol piyasasında yaşanan arz endişeleri fiyatlara da yansıdı. ABD ham petrolünün fiyatı son üç haftada yaklaşık yüzde 20 yükselerek varil başına 105 dolar seviyesini aştı.

Dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin'in de küresel arz sıkışıklığını derinleştiren bir adım attığı belirtiliyor. Çin, aylardır günlük petrol tüketiminin önemli bölümünü kendi stoklarından karşılayarak uluslararası piyasadaki talebi sınırlıyordu. Ancak son haftalarda Çin'in uluslararası piyasalardan petrol alımını yeniden artırdığı belirtiliyor.

PETROL DEVLERİ DAHA ÖNCE DE UYARMIŞTI

ABD'nin en büyük üç petrol şirketinin CEO'ları ExxonMobil, Chevron ve ConocoPhillips'in yöneticileri de mart ayında Trump yönetimini Hürmüz Boğazı'nın uzun süre kapalı kalmasının rafine petrol ürünlerinde, özellikle motorinde ciddi bir arz açığı yaratabileceği konusunda uyarmıştı.

Ancak çatışmanın uzamasıyla birlikte bazı petrol yöneticilerinin Trump yönetiminin krizi ele alış biçiminden özel olarak rahatsız olduğu belirtiliyor.

ABD yönetimi ise rafine petrol ürünlerinin ihracatına geçici yasak getirilmesi seçeneğini şu aşamada desteklemiyor. Burgum, yalnızca ihracatı durdurmanın iç piyasadaki fiyatları otomatik olarak düşürmeyeceğini belirterek, hükümetin fiyatları aşağı çekmek için "akıllı" adımlar atacağını söyledi.

patronlardunyasi.com