Dünya
Toygun ATİLLA
Dün gece Patronlar Dünyası’nda bir Volkswagen haberi yayımladık.
İlk bakışta ekonomi sayfalarında görmeye alıştığımız türden bir haberdi.
Bir fabrika…
Bir satış…
Yeni yatırımcılar…
Yeni üretim planları…
Haberi okudukça rakamlardan, hisselerden, üretim bantlarından uzaklaşıp tarihin içinde dolaşmaya başladım.
Söz konusu şirket Volkswagen’di.
Ülke Almanya’ydı.
Yeni üretim alanı savunma sanayisiydi.
İlk projenin ortağı İsrailli savunma şirketi Rafael’di.
İnsan ister istemez Hayat ne acayip diye düşünüyor.
89 YIL ÖNCE BAŞLADI
Takvimler 1937’yi gösteriyordu.
Nazi Almanyası…
Adolf Hitler iktidardaydı.
28 Mayıs 1937’de Nazi rejiminin Alman Emek Cephesi, Alman halkına ucuz otomobil üretme projesini hayata geçirmek için bir şirket kurdu.
O şirketin adı daha sonra Volkswagenwerk olacaktı.
Volkswagen…
Kelime anlamıyla:
Halkın otomobili.
Ferdinand Porsche otomobilin geliştirilmesinin başındaki isimdi.
Hitler ise projeyi yalnızca bir ulaşım meselesi olarak görmüyordu.
Volkswagen, Nazi Almanyası’nın sanayi ve propaganda vitrininin önemli projelerinden biriydi.
26 Mayıs 1938’de Hitler, Volkswagen fabrikasının temel atma törenine bizzat katıldı.
Yaklaşık 50 bin kişinin önünde otomobile bir isim verdi:
KdF-Wagen.
“Kraft durch Freude.”
Yani:
Neşeden güç doğar.
Fakat neşe uzun sürmedi.
HALKIN OTOMOBİLİ SAVAŞIN OTOMOBİLİ OLDU
Bir yıl sonra savaş başladı.
Alman ailelerinin garajına girmesi hayal edilen otomobilin fabrikası, savaş ekonomisinin parçası haline geldi.
Volkswagen askeri araçlar üretti.
Silahlanma sanayisine dahil oldu.
Fakat hikâyenin en karanlık bölümü üretim bantlarında yaşandı.
Volkswagen’in bugün kendi tarih arşivinde açıkça anlattığı verilere göre, savaş yıllarında yaklaşık 20 bin kişi zorla çalıştırıldı.
Bunların yaklaşık 5 bini toplama kampı mahkûmuydu.
Polonyalı kadınlar…
Savaş esirleri…
İşgal edilmiş ülkelerden getirilen insanlar…
Toplama kampı mahkûmları…
1944’e gelindiğinde zorla çalıştırılanlar şirketin iş gücünün çok büyük bölümünü oluşturuyordu.
Volkswagen bugün bu geçmişi saklamıyor.
Wolfsburg fabrikasında bunun için bir anma mekânı bile bulunuyor.
Sonra 1945 geldi.
Hitler öldü.
Nazi Almanyası çöktü.
Amerikan askerleri fabrikaya ulaştığında silahlanma üretimi sona erdi ve zorla çalıştırılan insanlar özgürlüğüne kavuştu.
Volkswagen’in ilk hayatı böyle kapandı.
SONRA BAMBAŞKA BİR VOLKSWAGEN DOĞDU
Savaş bitti.Almanya enkaz halindeydi.
Fabrikalar ise oradaydı.
İngiliz yönetimi Volkswagen’e 20 bin otomobil siparişi verdi.
Volkswagen’in ikinci hayatı başladı. Bu kez savaşın değil, yeniden ayağa kalkan Almanya’nın otomobili olacaktı.
Kaplumbağa dünyaya yayıldı.
Ardından Golf geldi.
Passat geldi.
Polo geldi.
Volkswagen zaman içinde Almanya’nın savaş sonrası ekonomik mucizesinin sembollerinden biri haline dönüştü.
Bir bakıma marka kendi geçmişinden de uzaklaştı.
Nazi Almanyası’nın sanayi projesi olarak doğan şirket, demokratik Almanya’nın dünyaya açılan sanayi devlerinden biri oldu.
Milyonlarca insan Volkswagen kullandı.
Eşim sayesinde ben de kullandım.
Muhtemelen bu yazıyı okuyanların önemli bir bölümü de hayatının bir döneminde kullandı.
Aradan 89 yıl geçti.
ŞİMDİ OSNABRÜCK’E GİDELİM
Tarih 7 Eylül 2026.
Volkswagen önemli bir açıklama yaptı.
Şirket, Osnabrück tesisinin geleceği konusunda Aşağı Saksonya eyaleti ve İsrail merkezli Aurelius Capital ile temel esaslarda anlaşmaya vardığını duyurdu.
Volkswagen burada otomobil üretimini 2027 yazında bitirecek.
Sonrasında fabrikanın yeni sahipleri Aurelius Capital ile Aşağı Saksonya olacak.
Ama asıl dikkat çekici olan bundan sonrası.
Tesisin bir “güvenlik ve savunma çözümleri yetkinlik merkezine” dönüştürülmesi planlanıyor.
Yeni dönemin ilk büyük projesi için masadaki şirket Rafael Advanced Defense Systems olacak.
İsrailli savunma devi.
Hava savunma teknolojilerinde dünyanın önemli şirketlerinden biri.
Plan gerçekleşirse Osnabrück’te Almanya ve Avrupa için hava savunma sistemleri ve bunların bileşenleri üretilecek.
Henüz bütün imzalar tamamlanmış değil.
Resmî onay süreçleri var.
Ancak yön belli.
Otomobil üretim bandı gidiyor.
Savunma sanayisi geliyor.
TARİHİN GARİP DÖNGÜSÜ
Tam burada 1937 ile 2026’yı yan yana koyun.
Bir tarafta Nazi Almanyası’nın kurduğu Volkswagen.
Diğer tarafta İsrail’in en önemli savunma şirketlerinden Rafael.
Bir tarafta savaş yıllarında toplama kampı mahkûmlarının zorla çalıştırıldığı Volkswagen tarihi.
Diğer tarafta yaklaşık doksan yıl sonra İsrail teknolojisinin üretilebileceği bir Volkswagen tesisi.
Elbette Osnabrück fabrikası Hitler’in kurduğu Volkswagen fabrikası değil.
Elbette bugünkü Volkswagen, 1937’nin Volkswagen’i değil.
Elbette Volkswagen’in kendisi Rafael için silah üretmeye başlamıyor.
Bunları birbirine karıştırırsak tarih yazmış değil, tarihi çarpıtmış oluruz.
Bütün bunlar yaşanan dönüşümün sembolik ağırlığını azaltmıyor.
Tam tersine artırıyor.
BİR BAŞKA ALMANYA DOĞUYOR
Üstelik mesele yalnızca Volkswagen değil.
Osnabrück bize yeni Avrupa’yı da anlatıyor.
Bir zamanlar dünyanın otomobil fabrikası olan Avrupa bugün Çin’in yükselişiyle mücadele ediyor.
Elektrikli otomobil rekabeti sertleşiyor.
Maliyetler yükseliyor.
Bazı fabrikalarda kapasite fazlası oluşuyor.
Aynı Avrupa başka bir alanda ise üretim kapasitesini hızla artırmaya çalışıyor:
Savunma.
Ukrayna savaşı Avrupa’nın güvenlik anlayışını değiştirdi.
Almanya savunma harcamalarını artırıyor.
Avrupa ülkeleri yeniden silahlanıyor.
Böylece çok ilginç bir ekonomik denklem ortaya çıkıyor. Otomotiv sektörünün ihtiyaç duymadığı üretim kapasitesine savunma sanayisi talip oluyor.
Reuters’ın dikkat çektiği gibi Osnabrück başarılı olursa başka atıl otomotiv tesisleri için de model haline gelebilir.
Belki önümüzdeki yıllarda Avrupa’da bu cümleyi daha çok duyacağız. Otomobil fabrikası kapandı, savunma fabrikası açıldı.
1937’DEN 2026’YA
Şimdi yeniden başa dönelim.
1937…
Nazi Almanyası Volkswagen’i kuruyor.
1938…
Hitler fabrikanın temelini atıyor.
1939…
Savaş başlıyor.
Volkswagen savaş ekonomisinin içine giriyor.
1945…
Nazi Almanyası yıkılıyor.
Volkswagen yeniden doğuyor.
Sonra Kaplumbağa…
Golf…
Passat…
Polo…
Ve 2026…
Volkswagen’in otomobil üretiminden çıkacağı bir tesisin geleceği yeniden savunma sanayisinde aranıyor.
Fakat bu kez hikâyenin içinde İsrail var.
Rafael var.
Almanya’nın ve Avrupa’nın hava savunması var.
89 yılda dünya baştan aşağı değişmiş.
Roller değişmiş.
Rejimler değişmiş.
Düşmanlar değişmiş.
Müttefikler değişmiş.
Teknoloji değişmiş.
Volkswagen ise orada…
Dün haberi okurken uzun süre bunu düşündüm.
Ekonomi haberi diye başladım.
Tarih yazısı diye bitirdim.
Volkswagen’in 89 yıllık hikâyesi bana bir kez daha gösterdi ki, Hayat ne acayip…
Galiba tarih, hayattan da acayip.
patronlardunyasi.com
İLGİLİ HABER
