Kültür-Sanat

Kenan GÜRBÜZ

UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Stratonikeia Antik Kenti, yürütülen kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırılıyor. 

Geçen ay hayatını kaybeden ünlü tarihçi İlber Ortaylı ve Celal Şengör'ün Şubat 2025'te birlikte ziyaret ettiği antik dönemin önemli yerleşimlerinden biri olan kent, yalnızca arkeolojik kalıntılarıyla değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel yaşamı yeniden canlandırma hedefiyle dikkat çekiyor.

Kentte özellikle antik tiyatro üzerinde yoğunlaşan çalışmalar, bölgenin turizm potansiyelini artırmayı amaçlıyor. Yaklaşık 12 bin kişi kapasiteli olduğu bilinen antik tiyatronun şu anda 7 bin kişilik bölümünde restorasyon çalışmaları tamamlanma aşamasına geldi.

Yetkililer, çalışmaların planlandığı şekilde ilerlemesi durumunda tiyatronun bir bölümünün bu yaz sezonunda etkinliklere açılabileceğini belirtiyor.

KAZI BAŞKANI: BİR MERKEZE DÖNÜŞECEK

Stratonikeia ve Lagina Antik Kenti kazı başkanlığını yürüten Prof. Dr. Bilal Söğüt, restorasyon sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu. Prof. Söğüt, Stratonikeia’nın sadece kazı yapılan bir alan değil, aynı zamanda insanların deneyimleyerek bağ kurduğu bir kültür merkezi olması gerektiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Şu an 7 bin kişinin oturabileceği kısım tamamlanıyor. Her kademede Stratonikeia’yı konuşup insanların bir defa burayı görmesini sağlamaya çalışıyoruz. Zaten bir defa gördü mü sonrasında gel demenize gerek kalmıyor, zaten kovalasanız bile geliyor. Biz buraya herkesi bekliyoruz. Arkeoloji bir sevgi işi, bunu hissetmeniz gerekir. Alana gitmediğiniz sürece bunu hissetmeniz ve buna sahip çıkmanız çok zor.”

Kazı Başkanı Söğüt, tiyatro etkinliklerinin başlamasıyla birlikte bölgenin yeniden canlı bir sahneye dönüşeceğini de belirterek, “Yaklaşık her gün akşam 8 bin-10 bin kişinin etkinlik izlediği, gösteri izlediği bir yere dönüşecek” dedi.

KÜLTÜR, TURİZM VE TARİHİN BULUŞMA NOKTASI

Stratonikeia, Roma, Helenistik ve Osmanlı dönemlerine uzanan çok katmanlı yapısıyla “yaşayan antik kent” olarak tanımlanıyor. Kentteki yapılar arasında agora, hamamlar, meclis binası ve sokak dokusu büyük ölçüde korunmuş durumda.

Restorasyon çalışmaları tamamlandığında antik tiyatro, yalnızca arkeolojik bir eser olmaktan çıkıp konserler, tiyatro gösterileri ve kültürel etkinliklerin düzenleneceği bir açık hava sahnesine dönüşecek. Uzmanlara göre bu dönüşüm, hem bölge turizmini canlandıracak hem de Türkiye’nin kültürel miras yönetimi açısından örnek projelerinden biri olacak.

TARİHİN KATMAN KATMAN GÖRÜLEBİLDİĞİ NADİR BİR KENT

Stratonikeia, MÖ 3'üncü yüzyılda Seleukos Kralı I. Antiokhos tarafından eşi Stratonike adına kurulmuş ve “ölümsüz aşkın kenti” olarak anılmıştır.

Geç Tunç Çağı’ndan günümüze kadar kesintisiz yerleşime sahne olan kent; Helenistik, Roma, Bizans, beylikler, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinin izlerini aynı anda taşıyan nadir yerleşimlerden biridir.

Dünyanın en büyük mermer kentlerinden biri olarak kabul edilen Stratonikeia, ızgara planlı (Hippodamik) şehir dokusuyla dikkat çekiyor. Antik tiyatro, agora, hamamlar, meclis binası ve anıtsal caddeler gibi yapılar günümüze büyük ölçüde ulaşmıştır.

Kentte ayrıca Osmanlı ve Cumhuriyet dönemine ait köy evleri, cami, çeşme ve yerleşim dokusu da antik kalıntılarla iç içe bulunuyor. Bu özelliğiyle Stratonikeia, farklı dönemlerin üst üste görülebildiği, “yaşayan antik kent” kimliğini koruyan ender arkeolojik alanlardan biri olarak öne çıkıyor.

patronlardunyasi.com