Kerim ÜLKER
Dünya Bankası, İslam Kalkınma Bankası ve Birleşmiş Milletler (BM) raporlarına göre, dünyadaki yıllık küresel zekat fonları potansiyelinin 200 milyar dolar ile 1 trilyon dolar arasında olduğu tahmin ediliyor.
İslam dünyasının her yıl fiili olarak dağıttığı zekat miktarı ise 550-600 milyar dolar arasında değişiyor. Bu rakam, G7 ülkelerinin toplam dış yardım bütçelerinin yaklaşık dört katına denk geliyor.
Türkiye’de ise durum oldukça güçlü. Türkiye Diyanet Vakfı’nın açıkladığı 2019 verilerine göre bu zekat potansiyeli 55 milyar dolar civarında. Her ne kadar dünyada yarım trilyon doları aştığı ifade edilse de, zekatın resmi kurumlar tarafından yönetilmesi, yani izlenebilirliği 10-15 milyar dolarlık kısmı kapsıyor.
Bu konuda 2008 yılında zekat fonlarının profesyonel olarak yönetilmesi amacıyla Malezya liderliğinde, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve D-8 ülkeleri çerçevesinde Uluslararası Zekat Teşkilatı (IZO) kuruldu.
10 MİLYAR HEDEFİ VARDI
İslam İşbirliği Teşkilatı'nın 56 üye devleti arasında ve daha geniş dünyada uluslararası alanda ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer alanlarda işbirliğini geliştirmek amacıyla kurulan IZO, beklenen ilgiyi ne yazık ki göremedi. 5 yıl içinde 2.25 milyar dolarlık bir fon toplamayı hedeflemişti.
10 yıl içinde ise bu miktarın 10 milyar dolara ulaşması planlanmıştı. Ancak hedefler tutmadı ve IZO neredeyse unutulup gitti. Ta ki geçtiğimiz hafta İstanbul’a Malezya’dan yapılan resmi bir görüşmeye kadar.
Malezya Başbakan Yardımcısı Ahmad Zahid Hamidi, İstanbul'da gerçekleştirdiği resmi ziyaret kapsamında IZO'nun yeniden canlandırılmasını önerdi. Malezya yerel basınına konuşan Hamidi, bu öneriyi Türkiye’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, D-8 Genel Sekreteri Sohail Mahmood ve diğer bazı liderlerle görüştüğünü söyledi.
SUUDİ İŞADAMI VE BAŞBAKAN TARAFINDAN ORTAYA ATILDI
IZO fikrinin ilk olarak, Malezya'nın 5’inci Başbakanı Tun Abdullah Ahmad Badawi'nin yönetimi sırasında merhum Suudi Arabistanlı iş adamı Şeyh Saleh Kamel tarafından ortaya atıldığını aktaran Hamadi, “O dönemde, din işleri bakanı olarak görev yaparken aynı zamanda Dünya Zekat Teşkilatı başkanlığına atanmıştım. Amaç, ticari bankalara ve diğer finans kuruluşlarına yatırılan petrol gelirlerinden elde edilen fonlar da dahil olmak üzere, zengin Müslüman ülkelerden zekat fonu toplamaktı” dedi.
8 KATEGORİDE DAĞITILACAK
Zahid, bu tür gelirlerin IZO'ya aktarılarak daha yoksul Müslüman ülkeleri ve Müslümanların azınlıkta olduğu toplulukları desteklemek için kullanılabileceği konusunda görüşmeler yapılabileceğini söyledi. Fonların daha sonra dünya genelindeki Müslümanların sosyoekonomik refahını artırmak amacıyla zekat almaya hak kazanan sekiz kategoriye (asnaf) dağıtılabileceğini söyledi.
patronlardunyasi.com