Dünya

Feramuz ERDİN 

Dünya enerji piyasasında roller değişiyor.

Yıllardır Avrupa’dan Asya’ya gaz satan, küresel LNG piyasasının en güçlü oyuncularından Katar, bu kez alıcı koltuğuna oturdu.

QATARENERGY, ABD'DEN UZUN VADELİ LNG ALMAK İÇİN GÖRÜŞÜYOR

Reuters’ın üç sektör ve ticaret kaynağına dayandırdığı habere göre QatarEnergy, ABD’den uzun vadeli LNG almak için Venture Global, Cheniere ve Woodside ile görüşüyor.

Masadaki miktar yılda 2–3 milyon ton LNG.

Planlanan kontratların 2031’e kadar uzaması gündemde.

QatarEnergy görüşmeleri henüz resmen doğrulamadı. Venture Global ve Cheniere yorum yapmazken Woodside da piyasa spekülasyonları hakkında açıklama yapmadığını bildirdi.

KATAR NEDEN GAZ ARIYOR?

Cevabı Ras Laffan’da.

İran’ın mart ayında düzenlediği saldırılarda QatarEnergy’nin 14 LNG üretim hattından ikisi ile bir gazdan sıvı yakıt tesisi zarar gördü.

QatarEnergy CEO’su Saad al-Kaabi’nin açıkladığı tablo ağır:

Yıllık 12,8 milyon ton LNG üretim kapasitesi 3 ila 5 yıl boyunca devre dışı kalabilir.

Katar bugüne kadar açığın bir bölümünü ABD’den aldığı spot LNG kargolarıyla kapatmaya çalışıyordu.

Şimdi ise spot piyasadan uzun vadeli kontratlara yöneliyor.

Bu değişiklik, Katar’ın yaşanan sorunu birkaç aylık bir kesinti olarak görmediğine ilişkin en önemli işaretlerden biri.

Üstelik Katar’ın aradığı yıllık 2–3 milyon tonluk LNG, kaybettiği 12,8 milyon tonluk kapasitenin yalnızca bir bölümünü karşılıyor.

2030'LARIN GAZINI KİM BUGÜNDEN KONTRATA BAĞLADI?

Tablonun diğer tarafında Hürmüz Boğazı var.

Reuters’ın bugün yayımladığı gemi takip verilerine göre boğazdan geçen ticari gemi sayısı perşembe günü 7’ye kadar düştü.

Savaştan önce bu sayı günde yaklaşık 125 seviyesindeydi.

Hürmüz dünya petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği güzergâhtı.

Dolayısıyla yaşanan kriz artık sadece Brent petrolünün kaç dolar olacağıyla sınırlı değil.

Asıl soru giderek değişiyor:

2030’ların gazını kim bugünden kontrata bağladı?

TÜRKİYE BU GAZ İÇİN DAHA ÖNCE MASAYA OTURDU

Katar’ın hamlesinin Türkiye açısından dikkat çekici tarafı burada başlıyor.

BOTAŞ, Eylül 2025’te Mercuria ile 20 yıllık LNG tedarik anlaşması imzaladı.

Teslimatlar 2026’da başlayacak.

Anlaşma kapsamında yılda yaklaşık 4 milyar metreküp, toplamda ise yaklaşık 70 milyar metreküp doğal gaz eşdeğeri LNG tedarik edilmesi öngörülüyor.

Teslimatlar ABD’deki yükleme terminallerinden yapılabileceği gibi Türkiye, Avrupa ve Kuzey Afrika’daki gazlaştırma tesislerine de yönlendirilebilecek.

Türkiye aynı gün Woodside Energy'yle de uzun vadeli LNG için ön anlaşmaya imza attı.

2030’da başlaması ve 9 yıl sürmesi planlanan anlaşma kapsamında yaklaşık 5,8 milyar metreküp doğal gaz eşdeğeri LNG’nin, ağırlıklı olarak Woodside’ın ABD’deki Louisiana LNG projesinden Türkiye’ye sağlanması öngörülüyor.

Şimdi aynı Woodside’ın kapısını Katar çalıyor.

SHELL İLE 10 YILLIK KONTRAT VAR

Türkiye’nin uzun vadeli LNG hamlesi bunlarla da sınırlı değil.

BOTAŞ’ın Shell ile yaptığı anlaşma kapsamında 2027’den itibaren 10 yıl boyunca yılda yaklaşık 4 milyar metreküpe kadar LNG tedarik edilmesi planlanıyor.

Kaynak ise başta ABD olmak üzere Shell’in küresel LNG portföyü.

Böylece Katar’ın ABD piyasasına uzun vadeli alıcı olarak girmesi, Türkiye’nin son yıllarda yaptığı anlaşmalara farklı bir gözle bakılmasına neden oluyor.

Burada kritik bir ayrım yapmak gerekiyor.

Türkiye’nin LNG’yi Katar’dan veya gelecekte spot piyasadan daha ucuza aldığı söylenemez.

Çünkü uzun vadeli anlaşmaların fiyat formülleri kamuoyuna açıklanmış değil.

Ancak bir şey artık daha net:

Arz güvenliği, kaynak çeşitliliği ve gelecekte LNG kargolarına erişim açısından uzun vadeli kontratların stratejik değeri yükseliyor.

LNG’DE YENİ REKABET BAŞLIYOR

Katar’ın hamlesi küresel LNG piyasasında yeni bir dönemin habercisi olabilir.

Dünyanın en önemli LNG satıcılarından biri, kendi müşterilerine verdiği taahhütleri yerine getirebilmek için başka bir kıtadan yıllarca gaz satın almaya hazırlanıyor.

Bu da ABD LNG’sine Avrupa ve Asya’dan gelen talebin üzerine şimdi Katar’ın talebinin eklenmesi anlamına geliyor.

Hürmüz krizi böylece petrol tankerlerinden çıkıp uzun vadeli enerji kontratlarına taşınıyor.

patronlardunyasi.com