2025 yılında dünya genelinde her 100 bin kişide 129 yeni tüberküloz vakası kaydedildi. Bu oran, 2024 yılında 131 seviyesindeydi. Böylece küresel vaka oranında bir yılda yüzde 1,6 düşüş yaşandı.
Ancak 2015-2025 dönemindeki toplam yüzde 14'lük gerileme, DSÖ'nün Tüberkülozla Mücadele Stratejisi kapsamında belirlediği hedeflerin gerisinde kaldı. Stratejiye göre vaka oranlarının 2025'e kadar yüzde 50, 2030'a kadar ise yüzde 80 azaltılması hedefleniyordu.
VAKALARIN DÖRTTE BİRİ HİNDİSTAN'DA
Tüberküloz, tek bir bulaşıcı etkenden kaynaklanan ölümlerin önde gelen nedenleri arasında yer almaya devam ediyor. Hastalık yükü ise belirli ülkelerde yoğunlaşıyor.
Tüberküloz vakalarının yüzde 88'i, hastalık yükünün yüksek olduğu 30 ülkede görülüyor. Dünya genelindeki vakaların yaklaşık üçte ikisi ise sekiz ülkede toplanıyor.
Hindistan, küresel vakaların yaklaşık dörtte birini oluşturarak ilk sırada yer alıyor. Hindistan'ı yüzde 10 ile Endonezya, yüzde 6,8 ile Filipinler, yüzde 6,5 ile Çin, yüzde 6,4 ile Pakistan, yüzde 4,9 ile Nijerya, yüzde 3,9 ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve yüzde 3,7 ile Bangladeş izliyor.
2025 yılında tüberküloz tanısı alanların yüzde 54'ünü erkekler, yüzde 35'ini kadınlar ve yüzde 11'ini çocuklar oluşturdu.
DSÖ uzmanları, Afrika ve Avrupa bölgelerinin yanı sıra Çin ve Hindistan'ın da toplam vaka sayısını azaltma konusunda önemli ilerleme kaydettiğini belirtti.
TÜBERKÜLOZ ÖLÜMLERİNDE YÜZDE 35 DÜŞÜŞ
Tüberküloz kaynaklı ölümlerde de gerileme yaşandı. DSÖ verilerine göre, 2025 yılında yaklaşık 1,13 milyon kişi hastalık nedeniyle hayatını kaybetti.
Bu sayı, 2024'teki 1,18 milyon ölüme kıyasla yüzde 4, 2015'teki 1,74 milyon ölüme kıyasla ise yüzde 35 daha düşük gerçekleşti.
Böylece Tüberkülozla Mücadele Stratejisi'nin başlangıçta 2020 yılı için belirlenen ilk ölüm azaltma hedefine ancak 2025 yılında ulaşılabildi. Buna karşın 2030 yılına kadar tüberküloz kaynaklı ölümlerin yüzde 90 azaltılması hedefi hâlâ uzak görünüyor.
FONLAR HEDEFİN YALNIZCA YÜZDE 30'UNA ULAŞTI
DSÖ'nün raporunda, tüberkülozla mücadelede uluslararası finansman kaynaklarında yaşanan azalma önemli bir risk olarak öne çıktı.
DSÖ HIV, Tüberküloz, Hepatit ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Departmanı Direktörü Dr. Tereza Kasaeva, 2025 yılında hastalığın önlenmesi, teşhisi ve tedavisi için ayrılan toplam kaynağın 6,6 milyar dolara ulaştığını açıkladı.
Kasaeva, bu tutarın 2027 yılı için belirlenen yıllık 22 milyar dolarlık finansman hedefinin yalnızca yüzde 30'una karşılık geldiğini söyledi.
DSÖ, uluslararası fonlardaki düşüşün devam etmesi halinde tüberkülozla mücadelede bugüne kadar elde edilen kazanımların kaybedilebileceği uyarısında bulundu.
HİNDİSTAN VE ENDONEZYA'DA YEREL FONLAMA ARTTI
DSÖ'de izleme, değerlendirme ve stratejik bilgi birimi başkanı Dr. Katherine Floyd, finansman kesintilerinin etkilerinin henüz verilere tam olarak yansımamış olabileceğine dikkat çekti.
Floyd, 2025 yılında genel finansmanın azaldığı bazı yüksek tüberküloz yüküne sahip ülkeler bulunduğunu belirterek, şu ana kadar bildirilen verilerde teşhis, tedavi ve önleme faaliyetleri üzerinde belirgin bir olumsuz etki görülmediğini ancak etkilerin gecikmeli ortaya çıkabileceğini ifade etti.
Bazı ülkelerin finansman açığını kapatmak için yerel kaynaklarını artırdığını belirten Floyd, en büyük artışların tüberküloz yükünün en yüksek olduğu ülkelerden Hindistan ve Endonezya'da görüldüğünü aktardı.
Floyd, 2024 ve 2025 yılları arasındaki göstergelerin genel olarak olumlu yönde yavaş ilerlediğini veya istikrarlı kaldığını belirterek, bu durumun hem salgın eğilimlerinde hem de tüberküloz teşhisi, tedavisi ve önleyici müdahalelerin kapsamındaki gelişmelerde görüldüğünü söyledi.
patronlardunyasi.com