Ekonomi
Feramuz ERDİN
Türkiye'nin iki büyük enerji grubu, Özbekistan'da milyar dolarlık bir iş için karşı karşıya geldi.
Bir tarafta Kazancı Holding'in Aksa Elektrik şirketi.
Diğer tarafta Cengiz Enerji.
Rakipleri arasında Fransa'nın elektrik devi EDF ile Japon Kansai Electric'in oluşturduğu konsorsiyum da vardı.
Üç şirketin yarıştığı ihaleyi Kazancı Holding kazandı.
Ancak Patronlar Dünyası'nın Özbekistan'ın resmî ihale sonuçlarıyla Cumhurbaşkanlığı kararını birlikte incelemesi, bu büyük anlaşmanın bugüne kadar Türkiye'de yeterince konuşulmayan iki önemli ayrıntısını ortaya koydu.
Birincisi, Kazancı'nın Cengiz Enerji'yi geride bıraktığı mali teklif farkı.
İkincisi ise 30 yıllık anlaşmanın devlet güvencesi ve dövize dayalı ödeme mekanizması.
İKİ TÜRK DEVİNİN REKABETİNDE 92,55 MİLYON DOLARLIK FARK
Özbekistan'ın devlet elektrik dağıtım şirketi Hududiy Elektr Tarmoqlari'nin 2 Aralık 2025'te yayımladığı ihale sonuçlarına göre Semerkant elektrik dağıtım şebekelerinin modernizasyonu ve işletilmesi için düzenlenen uluslararası yarışmaya başlangıçta 10 şirket ilgi gösterdi.
Bu şirketler arasında Türkiye'den Aksa, Cengiz Enerji, ADM Electric ve Çalık Enerji de bulunuyordu.
Uluslararası Finans Kurumu'nun (IFC) teknik desteğiyle yürütülen süreçte son aşamaya üç teklif kaldı.
20 Ekim 2025'te açılan mali teklifler şöyleydi:
Kazancı'nın teklifi, Cengiz Enerji'nin teklifinden 92,55 milyon dolar, Fransız-Japon konsorsiyumunun teklifinden ise 6,41 milyon dolar daha düşüktü.
IFC'nin bağımsız değerlendirmelerinin ardından Aksa ihalenin kazananı, EDF–Kansai ortaklığı ise yedek kazanan olarak belirlendi.
Bu rakamlar satın alma bedeli veya şirketlerin doğrudan yatırım tutarları değil, ihale kapsamında açıklanan mali teklifler.
1 MİLYAR DOLARLIK İŞİN GERÇEK KOŞULLARI
Kazancı Holding, Semerkant'ın elektrik dağıtım şebekelerini 30 yıl boyunca modernize etme ve işletme hakkını elde etti.
Proje için açıklanan toplam yatırım hedefi 1 milyar dolar.
Ancak Özbekistan Cumhurbaşkanı'nın 14 Ağustos 2026 tarihli PQ-295 sayılı kararında şirketin ilk dönem yatırım yükümlülükleri ayrıca düzenleniyor.
Karara göre:
İlk 12 yılda 357 milyon dolarlık doğrudan yatırım sağlanacak.
İlk iki yıllık geçiş döneminde en az 27 milyon dolar yatırım yapılacak.
İlk iki yıl için 5 milyon dolarlık performans banka teminatı sunulacak.
Sonraki dönemlerde teminat, 5 milyon dolar ile onaylanmış beş yıllık yatırım planının yüzde 5'inden yüksek olan tutara göre belirlenecek.
Böylece kamuoyuna açıklanan 1 milyar dolarlık uzun vadeli yatırım hedefinin yanında, ilk 12 yıla ilişkin 357 milyon dolarlık somut yükümlülük bulunuyor.
DEVLETİN DÖVİZE DAYALI ÖDEME TAAHHÜDÜ
Anlaşmanın belki de en önemli bölümü, yatırımın nasıl karşılanacağını düzenleyen hükümler.
Cumhurbaşkanlığı kararına göre Semerkant'ın elektrik dağıtım şebekeleri devlet mülkiyetinde kalacak.
Aksa, Özbekistan'da kurduğu AKSA Samarqand Electricity Distribution şirketi aracılığıyla şebekeyi işletecek.
Şirketin modernizasyon ve genişletme yatırımları için yapacağı harcamalar, sözleşmedeki ödeme mekanizması kapsamında devlet ortağı tarafından karşılanacak.
Üstelik yatırım harcamalarına ilişkin ödemeler döviz cinsinden belirlenen tutarlar esas alınarak hesaplanacak, Özbekistan'ın para birimi som üzerinden aylık olarak yapılacak.
İşletme ve bakım hizmetleri için ayrıca yerel para biriminden ödeme öngörülüyor.
Cumhurbaşkanlığı kararı, özel ortağın sözleşmeyle belirlenen geliri elde etmesinin güvence altına alınmasına ilişkin hükümler de içeriyor
SEMERKANT'IN ARDINDAN TAŞKENT VE CİZZAK
Kazancı Holding'in Özbekistan'daki büyümesi Semerkant'la sınırlı kalmadı.
Aksa Elektrik, 30 Ocak 2026'da yaptığı açıklamayla Taşkent ve Cizzak bölgelerinin elektrik dağıtım hizmetlerini de üstlendiğini duyurdu.
Şirketin açıklamasına göre üç bölgedeki toplam hizmet nüfusu 10 milyona, yıllık dağıtılması öngörülen elektrik miktarı ise 20 milyar kilovatsaatin üzerine ulaşıyor.
Böylece Türkiye'de Çoruh EDAŞ ve Fırat EDAŞ aracılığıyla dokuz ilde faaliyet gösteren Kazancı Holding, elektrik dağıtımındaki deneyimini
Orta Asya'ya taşıyarak önemli bir bölgesel işletmeci konumuna geliyor.
440 PROJE HAZIRLANDI
Semerkant Valiliği'nin 9 Ekim 2026 tarihli açıklaması, projenin uygulama aşamasındaki son durumu da ortaya koydu.
Semerkant Valisi Adiz Boboyev'in Aksa temsilcileriyle yaptığı görüşmede, elektrik şebekesinin kritik bölümlerindeki teknik incelemelerin tamamlandığı açıklandı.
Şirket tarafından 440 proje hazırlandı.
Bölgedeki 1.000 transformatörün yenilenmesi, eski elektrik direkleri ve hatlarının değiştirilmesi planlanıyor.
Mobil jeneratör ve özel ekipman alımı da değerlendiriliyor.
CENGİZ ENERJİ DE ÖZBEKİSTAN'DA
Semerkant ihalesinde Kazancı Holding'in rakibi olan Cengiz Enerji de Özbekistan enerji pazarının önemli Türk oyuncularından biri.
Cengiz Enerji'nin grup şirketi Cenergo, ülkedeki Cizzak Doğalgaz Kombine Çevrim Santrali projesinin finansmanında yer alıyor. Proje, Mart 2026'da uluslararası finansman ödülüyle gündeme gelmişti.
patronlardunyasi.com