Ekonomi
PD HABER MERKEZİ
Rusya ile Ukrayna arasında dört yılı aşkın süredir devam eden savaş, Karadeniz'de uluslararası deniz ticaretinin güzergâhlarını değiştirdi. Karadeniz’de ticari gemilerin peş peşe saldırıya uğramasının ardından, dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı şirketleri seferlerini yeniden düzenliyor.
Danimarkalı Maersk, Fransız CMA CGM ve Alman Hapag-Lloyd Ukrayna'nın Karadeniz limanlarına yönelik bazı hizmetlerini durdururken, İsviçre merkezli MSC, Türk şirketleri Arkas Line ve Akkon Lines ile Rus FESCO da Rusya'nın Novorossiysk limanından uzaklaştı.
Şirketler Rusya ve Ukrayna ticaretini tamamen bırakmak yerine, yüklerini alternatif limanlara ve kara yolu bağlantılarına yönlendirmeye başladı.
DÖRT BUÇUK YILDA 226 GEMİ HEDEF ALINDI
Karadeniz'deki tehlikenin boyutları, İMEAK Deniz Ticaret Odası'nın (DTO) açıkladığı rakamlara yansıdı.
DTO'nun ağustos ayı meclis toplantısında paylaşılan verilere göre, Rusya-Ukrayna savaşının başladığı 24 Şubat 2022'den 26 Ağustos 2026'ya kadar Karadeniz'de toplam 226 sivil ve ticari gemi hedef alındı.
Bu gemilerin 163'ü, yani yüzde 70'inden fazlası, yalnızca 2026'nın ilk sekiz ayında saldırıların hedefi oldu.
DTO, son iki ayda üçü Türk bayraklı olmak üzere 22 Türk sahipli ticari geminin insansız hava aracı ve silahlı saldırılara maruz kaldığını da açıkladı.
Saldırıların yarattığı tehlike, gemilerin faaliyetlerini de etkiledi. DTO'nun verilerine göre 21 Ağustos itibarıyla Karadeniz limanlarının demir sahalarında, limanlarda ve tersanelerde yaklaşık 100 gemi bekliyordu. Bunların 35'i Samsun, 22'si ise Sinop limanlarının demir sahasındaydı.
Artan riskler nedeniyle Türk armatörlerin 18 yıl aradan sonra ilk kez bazı gemilerini uzun süreli olarak hizmet dışı bırakmaya hazırlandığı belirtildi.
( Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz'de bekleyen gemiler )
MAERSK, UKRAYNA YÜKLERİNİ ROMANYA'YA KAYDIRDI
Karadeniz'deki sefer iptallerinin önemli bir bölümü temmuz ayında Ukrayna kıyılarında başladı.
Danimarka merkezli Maersk, 22 Temmuz'da Ukrayna'nın Çornomorsk Balıkçı Limanı üzerinden verdiği konteyner hizmetini güvenlik koşulları nedeniyle süresiz olarak askıya aldığını duyurdu.
Şirket, Çornomorsk'ta boşaltılması planlanan ithalat konteynerlerini Romanya'nın Köstence limanına yönlendirdi.
Bu kapsamda MEDKON MIRA adlı geminin Ukrayna'ya götüreceği yüklerin de Köstence'de boşaltılması kararlaştırıldı.
Maersk, ihracat müşterilerine rezervasyonlarını ücretsiz iptal etme veya belirli koşullarla yükleme limanlarını Köstence olarak değiştirme seçeneği sundu.
Karar, şirketin Ukrayna'yla bütün ticaretini durdurması anlamına gelmiyordu. Maersk, deniz taşımacılığının son aşamasını Romanya üzerinden kara bağlantılarıyla sürdürmeye yöneldi.
FRANSIZ CMA CGM DE SEFERLERİ ASKIYA ALDI
Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılığı şirketlerinden Fransız CMA CGM de 22 Temmuz'da Ukrayna limanlarındaki gelişmeler nedeniyle hizmetlerini geçici olarak askıya aldığını açıkladı.
Şirket, mürettebatın, gemilerin ve yüklerin güvenliğini gerekçe gösterirken Ukrayna'ya yönelik ithalat ve ihracat rezervasyonlarının Romanya ve Polonya'daki alternatif giriş limanları üzerinden sürdürülebileceğini bildirdi.
HAPAG-LLOYD ÜÇ UKRAYNA LİMANINI DURDURDU
Almanya merkezli Hapag-Lloyd ise 31 Temmuz'da Ukrayna'nın Odesa, Çornomorsk ve Pivdennyi limanlarına yönelik besleme gemisi bağlantılarının geçici olarak durdurulduğunu açıkladı.
Şirket, bu limanlara yönelik konteynerlerin alternatif noktalarda boşaltılabileceğini duyurdu.
Değerlendirilen seçeneklerin başında Ukrayna'nın Tuna Nehri üzerindeki Reni limanı bulunuyordu. Bunun mümkün olmadığı durumlarda Romanya ve Polonya üzerinden taşımacılık seçenekleri gündeme geldi.
Hapag-Lloyd, rota değişikliklerinden doğabilecek depolama, ilave taşıma ve varış noktası değiştirme masraflarının yük sahiplerine yansıtılabileceğini de bildirdi.
TÜRK ŞİRKETİNİN GEMİSİNE SALDIRI
Ukrayna kıyılarındaki gelişmelerin ardından ağustos ayında Rusya'nın Karadeniz limanlarına yönelik konteyner taşımacılığında da ciddi kesintiler yaşandı.
Türk denizcilik şirketi Akkon Lines'ın işlettiği Barbados bayraklı RMS Team adlı konteyner gemisi, 21 Ağustos'ta Novorossiysk yakınlarında insansız hava aracı saldırısına uğradı.
Yaklaşık 1.100 TEU kapasiteli gemide yangın çıktı. Mürettebattan 11 kişi kurtarılırken bir denizcinin kayıp olduğu bildirildi.
Ağır hasar gören gemi Samsun'a çekildi ve ekonomik olarak tam hasarlı kabul edildi.
Saldırının ardından Akkon Lines önce Novorossiysk yüklerini St. Petersburg'a yönlendirmeye çalıştı. Ancak şirket 27 Ağustos'ta Rusya'daki bütün limanlara yönelik seferlerini askıya aldı.
Akkon, müşterilerine yaptığı açıklamada gemilerin, mürettebatın ve yüklerin güvenliğini gerekçe gösterdi.
MSC, RUS LİMANINDA REZERVASYONLARI DURDURDU
İsviçre merkezli Mediterranean Shipping Company (MSC) de ağustos ayında Novorossiysk'e yönelik yeni yük rezervasyonlarını durdurdu.
Dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı şirketi olan MSC'nin kararı, MSC Ulsan III adlı gemisinin insansız hava aracı saldırısına uğramasının ardından geldi.
Şirket, Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki Novorossiysk limanına yönelik yeni yük kabulünü askıya alırken güvenlik koşullarını izlemeye devam edeceğini açıkladı.
MSC'nin Rusya'daki bütün faaliyetleri sona ermedi. Şirket, St. Petersburg dahil diğer Rus limanlarındaki hizmetlerini sürdürdü.
Böylece Karadeniz'deki güvenlik sorunu, küresel konteyner taşımacılığının en büyük şirketlerinden birinin de sefer planlarını değiştirmesine yol açtı.
ARKAS LINE ROTAYI BALTIK DENİZİ'NE ÇEVİRDİ
Türkiye'nin önde gelen denizcilik şirketlerinden Arkas Line da Rusya bağlantısını yeniden düzenledi.
Şirket, Russia Express Service (REX) hattında Novorossiysk limanını güzergâhtan çıkararak Rusya'nın Baltık Denizi kıyısındaki St. Petersburg limanını ekledi.
10 Ekim'de yürürlüğe giren düzenlemeyle Türkiye, Mısır ve Rusya arasındaki konteyner taşımacılığının yeni güzergâh üzerinden sürdürülmesi kararlaştırıldı.
Özellikle yaş meyve, sebze ve sıcaklık kontrollü ürünlerin taşınmasında kullanılan hatta 30 Ekim-31 Aralık döneminde Mersin ile St. Petersburg arasında iki geminin çalıştırılması planlandı.
Arkas'ın kararı, Rusya ticaretinden tamamen çekilmek yerine Karadeniz'deki Rus limanını devre dışı bırakarak Baltık üzerinden taşımacılığı sürdürme modelinin örneklerinden biri oldu.
RUS FESCO DA NOVOROSSİYSK'TEN UZAKLAŞTI
Rusya'nın büyük lojistik şirketlerinden FESCO da Türkiye çıkışlı konteyner yüklerinde güzergâh değişikliğine gitti.
Rosatom yönetimindeki şirket, 24 Eylül'de yaptığı açıklamada Ankara'dan Rusya'ya gönderilen konteynerlerin varış noktasını Novorossiysk'ten St. Petersburg'a taşıdığını duyurdu.
Yeni sistemde yükler Ankara'dan demir yoluyla Gebze'ye, buradan da gemiyle St. Petersburg'a gönderiliyor.
İlk 40 TEU'luk yük 19 Eylül'de Ankara'dan yola çıktı. Şirket, toplam taşıma süresini yaklaşık 20 gün olarak açıkladı.
FESCO, St. Petersburg'a ulaşan konteynerleri kara yolu ve demir yolu bağlantılarıyla Rusya'nın diğer bölgelerine dağıtmayı planlıyor.
Böylece Novorossiysk üzerinden yapılan bazı taşımalar, demir yolu ile Baltık Denizi'nin birlikte kullanıldığı alternatif bir güzergâha kaydırıldı.
DİĞER ŞİRKETLER DE ALTERNATİF ARIYOR
Novorossiysk'e yönelik seferlerdeki kesintiler başka bölgesel taşımacılık şirketlerini de etkiledi.
Denizcilik sektöründeki haberlerde United Shipping, Marmed Lines ve M-Line gibi operatörlerin St. Petersburg ve demir yolu bağlantılarını kullanarak alternatif taşımacılık çözümleri geliştirdiği aktarıldı.
Bazı şirketler yüklerini doğrudan Rusya'nın Baltık limanlarına yönlendirirken bazıları da kara yolu ve demir yolu taşımacılığını deniz hatlarıyla birleştirmeye başladı.
Bu gelişmeler, Novorossiysk'teki sefer kesintilerinin yalnızca tek bir şirketin kararı olmadığını, daha geniş bir lojistik dönüşüme dönüştüğünü gösterdi.
SON OLARAK CEDRA LINE YENİ HAT DUYURDU
Karadeniz'deki rota değişikliklerinin son halkası 31 Ekim'de geldi.
Cedra Line, Türkiye ile Rusya'nın St. Petersburg limanı arasında Turkey–Russia Express (TRX) adıyla yeni bir konteyner hizmeti başlatacağını duyurdu.
Yeni güzergâh İzmit Safiport, İstanbul Ambarlı, Mersin ve St. Petersburg limanlarını kapsıyor.
Beş haftada bir yapılması planlanan seferlerle Türkiye'den Rusya'nın Baltık kıyısına yeni bir konteyner bağlantısı sağlanması hedefleniyor.
Bu hat da şirketlerin Rusya ile ticareti sürdürürken Karadeniz'deki riskli liman bağlantılarına alternatif aradığını gösteriyor.
patronlardunyasi.com