Feramuz ERDİN
Son on yılda hızla su kaybederek küçülen, Marmara Bölgesinin en büyük tatlı su havzası olan İznik Gölü'nün geleceğini masaya yatıran yetkililer, gölün etrafındaki sanayileşme, değişen tarım alışkanlıkları ve küresel iklim değişikliğinin sonuçlarını inceliyor.
ARAL DENİZİ DERS OLDU
70 bin km² alanıyla dünyanın üçüncü büyük gölü olan Aral Denizi, 1960'larda Sovyet sulama projeleri nedeniyle onu besleyen Seyhun ve Ceyhun nehirlerinin yönünün değiştirilmesinden sonra hızla küçülmeye başladı. Büyük bir çevre felaketinin yaşandığı bölgede şimdi Aralkum Çölü yer alıyor. Gölün beslediği tarım ve balıkçılık gibi iş kollarından geçimini sağlayan yerli halk ise varını yoğunu geride bırakıp göç etmek zorunda kaldı.
İznik Gölündeki suyun tükenmesi halinde tarım ve balıkçılık iş kolları kadar, üretim için tatlı suya ihtiyaç duyan fabrikaların da ayakta kalması mümkün görünmüyor.
SEBEP NE?
İznik Gölünün etrafındaki tarım arazilerinde daha çok suya ihtiyaç duyan sebze ve meyve bahçelerinin çoğalması yanında, gölü besleyen su kaynaklarının köy sulaması amacıyla yapılan barajlarda tutulması İznik Gölünün su kaybına neden oluyor. Gölün Orhangazi tarafında yer alan sanayi kuruluşlarının üretim aşamasında kullandığı tatlı su miktarı da ayrı bir tartışmanın konusu olarak ele alınıyor.
DSİ Bursa Bölge Müdürlüğü verilerine göre, İznik Gölü'nün yıllık net doğal su katkısı yalnızca 23,28 milyon metreküp iken, gölden yapılan toplam yıllık su çekimi 79,51 milyon metreküpe ulaşıyor. Bu durum, her yıl yaklaşık 56,23 milyon metreküplük bir su açığına yol açıyor. Gemlik Gübre ve Cargill gibi fabrikalar, gölün su tüketiminde en çok tepki alan sanayi kuruluşlarının başında geliyor.
SULAK ALAN YÖNETİM PLANI HAZIRLIKLARI
Yıllık 56 milyon metreküplük su açığına çare bulmak üzere Doğa Koruma ve Millî Parklar Müdürlüğü tarafından yürütülen İznik Gölü Sulak Alan Yönetim Planı'nın Hazırlanması Projesi kapsamında, uzmanlar ve ilgili kurum temsilcileri en son 14-15 Ekim 2026 tarihlerinde bir araya geldi. Çalışmaların ilk gününde İznik Gölü Sulak Alanı'nda arazi incelemeleri yapıldı. Uzmanlar, gölün ekolojik durumunu, doğal yaşam alanlarını ve su kaynaklarını inceleyerek alan üzerindeki çevresel baskıları değerlendirdi.
İkinci gün Bursa'da düzenlenen paydaş çalıştayında akademisyenler araştırma bulgularını paylaştı ve taslak yönetim planında yer alan faaliyetler görüşüldü. Bu faaliyetlerden sorumlu olacak kurumlar ve uygulama süreçleri ele alındı.
CARGILL'İN CEVABI
Cargill Gıda Orta Doğu, Türkiye ve Afrika Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Murat Tarakçıoğlu, mart ayında yaptığı açıklamada
gölden doğrudan veya dolaylı olarak su çekmediklerini söyleyerek, İznik Gölündeki küçülmenin temel nedeninin yanlış tarımsal sulama uygulamaları ve iklim değişikliği olduğunu iddia etmişti. Mayıs ayında düzenlenen bir sempozyumda ise DSİ Bölge Müdürlüğü verilerine göre Cargill'in, 130 ve 200 metre arasındaki derinliklerde sahip olduğu toplam 6 adet su kuyusu ile yıllık 1 milyon 463 bin metreküplük yeraltı suyu kullanma izninin bulunduğu anlaşılmıştı.
COP31 DESTEĞİ
Bu hafta Antalya'da düzenlenmekte olan Birleşmiş Milletler COP31 toplantılarına hazırlık aşamasında tarım ve gıda sistemlerinin iklim odaklı değişikliği kapsamındaki süreçlere katılan Cargill temsilcileri sürdürülebilir tarım ve izlenebilir gıda süreçleri üzerine sunumlar gerçekleştirdi. Ancak Cargill COP31 sponsorları arasında bulunmuyor.
patronlardunyasi.com