Yılın ilk çeyreğinde merkezi yönetim bütçesinin ana finansman kaynağı olarak 81 ilden toplanan vergi gelirlerinin yarıdan fazlasını tek başına İstanbul sağladı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, ilk çeyrekte ülke genelinde tahsil edilen toplam 3 trilyon 360,4 milyar liralık verginin 1 trilyon 732,2 milyar liralık bölümünü tek başına İstanbul sağladı. Buna göre devletin kamu harcamalarını finanse etmek için yurttaşlardan topladığı her 100 liralık verginin 51,5 lirası tek bir ilden geldi. İlk çeyrekte toplam vergi tahsilatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 66,1 artarken, İstanbul’dan yapılan tahsilattaki yüzde 75,2’lik artış, toplamdakini de büyüttü. İstanbul’un geçen yıl ilk çeyrekte pastada yüzde 48,9 olan payı bu yıl daha da yükselerek yüzde 51,5’e çıktı. İstanbul’un gelir ve kurumlar gibi doğrudan vergilerdeki payı yüzde 59,7, KDV, ÖTV gibi dolaylı vergilerdeki payı yüzde 46,1 oldu.
KURUMLAR VERGİSİNİN YÜZDE 60,4’Ü
Yılın ilk çeyreğinde kurumlar vergisi tahsilatı, başlıca neden olarak beyan ve tahsilat dönemi kaymasının etkisiyle geçen yılın eş dönemine 16,4 katlık rekor bir artış kaydetti. Geçen yıl ilk çeyrekte sadece 23,7 milyar lira olan kurumlar vergisi tahsilatı, bu yıl aynı dönemde 412,3 milyar lirayı buldu. Bu tahsilatın da 248,9 milyar lira ile yüzde 60,4’ünü İstanbul’da kurulu şirketler ödedi. İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) belirlediği ilk 500 büyük sanayi kuruluşunun 144’ü, ikinci 500 sanayi kuruluşunun da 135’ine bu il ev sahipliği yapıyor.
Ocak-mart dönemde 81 ilden toplanan 870,9 milyar liralık gelir vergisinin de 535,3 milyar lira ile yüzde 61,5’i İstanbul’dan ödendi. Doğrudan nitelikteki diğer vergilerde üç aylık tahsilata göre, 58,6 milyar liralık motorlu taşıtlar vergisinin yüzde 28,7’sini, 2,9 milyar liralık veraset ve intikal vergisinin yüzde 50,2’sini, 292,3 milyon liralık değerli konut vergisinin ise yüzde 93,5’ini İstanbul ödedi.
Böylece “doğrudan” nitelikteki vergilerde 1 trilyon 345 milyar liraya ulaşan toplam tahsilatın yüzde 59,7 oranındaki 802,8 milyarı İstanbul’dan elde edildi.
SANAYİ ŞEHİRLERİ BAŞI ÇEKİYOR
Vergi pastasındaki paya göre ilk onda İstanbul dışındakilerin de sanayisi gelişmiş iller olduğu gözlendi. Üç aylık vergi tahsilatında İstanbul’u 377,9 milyar lira ve yüzde 11,2 payla Ankara, 276,8 milyar lira ve yüzde 8,2 payla İzmir, 257,6 milyar lira ve yüzde 7,7 payla İzmir izledi. Bu dört büyük ildeki toplam tahsilat, toplam pastanın yüzde 78,7’sini oluşturdu.
Toplam vergi gelirindeki payda bu illeri sırasıyla Bursa, Mersin, Antalya, Tekirdağ, Hatay ve Adana izledi. İlk on ilin üç ayda ödediği vergi 2 trilyon 929,9 milyar lira ile toplam tahsilatın yüzde 87,2’sini oluşturdu. Diğer 71 il ise 397,5 milyar lira ile toplamda yüzde 11,8 pay alabildi. Vergi gelirlerinin yüzde 1 oranındaki yaklaşık 33 milyar liralık bir bölümü ise ‘merkez’den tahsil edildi.
KDV VE ÖTV’NİN YÜZDE 44’Ü
Ocak-mart döneminde Maliye’nin toplam 540,6 milyar lira olan KDV tahsilatının 238,9 milyar lira ile yüzde 44,2’si İstanbul’dan geldi.
İstanbul’un 495,7 milyar liralık ÖTV tahsilatındaki payı da 219,8 milyar lira ile yüzde 44,3 oldu. Ürün gruplarına göre ÖTV’nin kolalı gazozlarda yüzde 83,9’u, akaryakıt ve doğal gazda yüzde 48,5’i, sıfır motorlu taşıt satışlarında yüzde 48,2’si, alkollü içkilerde yüzde 43,9’u, tütün mamullerinde yüzde 25’i İstanbullular ödedi. İstanbul’un dayanıklı tüketim malları ile diğer ürünlerden tahsil edilen ÖTV’deki payının da yüzde 83,1 olduğu belirlendi.
Büyük bölümü ithalden KDV olmak üzere üç ayda toplam 550 milyar liraya ulaşan dış ticaretten alınan vergilerde İstanbul’un payı 190,3 milyar lira ile yüzde 34,6 olarak gerçekleşti.
Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, aynı dönemde bankaların merkezinin bu ilde bulunması nedeniyle banka ve sigorta muameleleri vergisinin yüzde 99,2’si, özel iletişim vergisinin yüzde 82,8’i, çeşitli harçlardaki toplam tahsilatın yüzde 46,5’i, konaklama vergisinin yüzde 45,5’i, şans oyunları vergisinin yüzde 33,9’u ve damga vergisinin yüzde 30,9’u İstanbul’dan toplanırken, “dijital hizmet vergisi”nin ise tamamı bu ilden elde edildi.
Bu kalemlerde ilk çeyrekte ülke genelinde toplam dolaylı vergi tahsilatı 2 trilyon 15,3 milyar lira olurken bunun yüzde 46,1 oranındaki 929,4 milyar liralık bölümü tek başına İstanbul’dan tahsil edildi.
KURUMLARDAKİ REKOR ARTIŞIN NEDENİ
İlk çeyrekte kurumlar vergisi tahsilatındaki rekor artışta geçen yılın düşük baz etkisi yanında esas olarak beyan ve tahsilat döneminin öne kayması ve beyan matrahlarına ilişkin düzenleme etkili oldu 2025 hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesi, 1-30 Nisan 2026 tarihleri arasında verilip ödenecekken, bazı büyük şirketlerin nihai kurumlar vergisi tahsilatı erken veya kısmen 2026’nın ilk çeyreğine denk geldi. 2025’ten itibaren yürürlüğe giren ve hesaplanan kurumlar vergisinin, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının yüzde 10’undan az olamayacağını öngören düzenleme, büyük şirketlerde vergi yükünü artırdı ve matrahı genişletti. Asgari vergi uygulaması, 2025 kazançları üzerinden 2026 Nisan beyanında tam olarak yansıdı ve ilk çeyrek tahsilatına katkı sağladı. 2025 hesap dönemi enflasyon düzeltmesi yapılmayarak, ertelendi. Bu durum, şirketlerin mali tablolarında enflasyon kaynaklı şişkin kazançların daha yüksek görünmesine ve buna bağlı vergi matrahının artmasına yol açtı. İlk çeyrekteki baz etkisi ve dönem kayması nedeniyle yaşanan rekor artış tek seferlik görünüyor. İzleyen dönemde tahsilat artışının dengeye geleceği ve yıllık artışın normal ekonomik trendlerle uyumlu olacağı belirtiliyor.
patronlardunyasi.com