Teknoloji

Feramuz ERDİN 

Patronlar Dünyası’na İpekyol Group’tan bir basın bülteni ulaştı. Patronlar Dünyası Genel Yayın Yönetmeni Toygun Atilla bu bülteni siber güvenlik ve insan kaynakları açısından incelemem için bana gönderdi. 

Konu Vera’ydı.

Şirketin kendi IT ekibi tarafından geliştirilen yapay zekâ platformu, İpekyol, Twist ve Machka’nın mağaza ve operasyon verilerini tek yapıda buluşturuyordu. 

Bültende anlatılana göre, Vera’ya günlük konuşma diliyle soru sorabiliyorsunuz.

“Bu hafta satışlar geçen haftaya göre nasıl?”

Cevaplıyor.

Rapor hazırlıyor, grafik çıkarıyor, Excel dosyalarını analiz ediyor. Daha da önemlisi yalnızca rakamları vermiyor, eğilimleri ve sonuçların olası nedenlerini de yorumlayabiliyor.

Microsoft Teams üzerinden kullanılabiliyor, düzenli raporları otomatik hazırlayabiliyor.

Bülteni okuyunca ilk düşündüğüm şuydu: Gerçekten iyi iş.

Sonra mesleki refleks devreye girdi.

Üç markanın bu kadar çok verisini bilen bir yapay zekâ, aynı zamanda yeni bir risk yaratıyor olabilir mi?

ÜÇ MARKANIN VERİSİ TEK YERDE

Vera’nın en büyük avantajı aynı zamanda en dikkat edilmesi gereken özelliği. Veriyi bir araya getiriyor.

Eskiden farklı sistemlerde bulunan satış, stok, mağaza ve operasyon bilgileri artık yapay zekâ tarafından saniyeler içinde ilişkilendirilebiliyor.

Bu yöneticiler için büyük kolaylık.

Ancak yeni bir güvenlik sorusu doğuruyor. 

Bir çalışan tek tek görmeye yetkili olduğu verileri Vera’ya birleştirerek aslında görmemesi gereken bir ticari bilgiye ulaşabilir mi?

Örneğin bir mağazanın satışını, stokunu, maliyetini ve performansını ayrı ayrı görmekle bunların tamamını yapay zekâya analiz ettirmek aynı şey değil. Bu nedenle yapay zekâ çağında mesele artık yalnızca “Verimiz çalınır mı?” değil. “Verilerimiz birleştirildiğinde ortaya ne çıkar?” sorusunu da sormamız gerekiyor.

VERA RAKAMI MI SÖYLÜYOR, YORUM MU YAPIYOR?

Bültende benim özellikle dikkatimi çeken bir başka özellik “uzman modu”.

Vera bu modda sonuçları etkileyen olası nedenleri de inceliyor. Burada kritik bir çizgi var.

“Bu mağazanın satışları yüzde 15 düştü” demek veridir.

“Satışların düşmesinin nedeni budur” demek ise yorumdur.

Yapay zekâ yanlış bir ilişki kurarsa ne olacak?

Daha önemlisi, yönetici bu yoruma dayanarak fiyat, stok, mağaza veya çalışan hakkında karar verirse?

Bu nedenle Vera’nın ürettiği yorumlarla gerçek verinin birbirinden nasıl ayrıldığı önemli.

EXCEL’İ VERA’YA VERİNCE NE OLUYOR?

Çalışanlar Excel dosyalarını da Vera’ya yükleyebiliyor.

İşte burada başka bir kapı açılıyor.

Şirketlerin Excel dosyalarında satış rakamlarından maliyetlere, çalışan bilgilerinden henüz açıklanmamış ticari verilere kadar pek çok hassas bilgi bulunabiliyor.

Peki Vera’ya yüklenen dosyalar nerede tutuluyor?

Ne kadar süre saklanıyor?

Kimler erişebiliyor?

Yanlışlıkla yüklenmemesi gereken bir dosya sisteme yüklenirse ne oluyor?

Bültende bunların cevabı yok.

BİR DE İŞİN İNSAN TARAFI VAR

Bültendeki şu ifade de önemli: Vera ile “operasyonel iş yükünün azaltılması” hedefleniyor.

Bunun Türkçesi aslında çok basit.

Daha önce insanların yaptığı bazı işleri artık yapay zekâ yapacak.

Bu mutlaka “işten çıkarma olacak” anlamına gelmez. Böyle bir bilgimiz yok.

Ancak, "yapay zekâ devreye girdikten sonra kaç insan/saatlik iş ortadan kalktı?" sorusu devreye giriyor. 

Yapay zekâ yatırımının gerçek ekonomik karşılığı biraz da burada.

İPEKYOL’A 5 SORU

Bütün bunları İpekyol yanlış bir şey yaptı demek için yazmıyorum.

Tam tersine.

Vera, Türkiye’de şirketlerin yapay zekâyı artık basit chatbot olmaktan çıkarıp işlerinin merkezine taşımaya başladığını gösteren güzel bir örnek.

Ama teknoloji güçlendikçe denetimin de güçlenmesi gerekiyor.

Bu nedenle İpekyol Group CTO’su Tarık Zengin’e şu soruları sormak isterim. 

1-Vera hangi yapay zekâ modelini kullanıyor?

2-Şirket verileri herhangi bir aşamada üçüncü taraf sistemlere çıkıyor mu?

3-İpekyol, Twist ve Machka verileri arasında nasıl bir yetkilendirme sistemi var?

4-Vera’ya yüklenen dosyalar nerede ve ne kadar süre saklanıyor?

5-Yapay zekânın yanlış yorumunun ticari karara dönüşmesini önleyen bir insan kontrolü var mı?

patronlardunyasi.com