PD HABER MERKEZİ
Dünya iklim krizini konuşmak için Antalya'da toplandı. Ancak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'in başladığı gün Türkiye'den gelen veriler, iklim değişikliğinin ekonomiye etkisini ortaya koydu.
Türkiye'nin pamuk üretimi sert biçimde geriliyor.
Reuters'ın 9 Kasım tarihli araştırmasına göre, Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2026 tahminleri kütlü pamuk üretiminin geçen yıla göre yüzde 38 azalarak 1,2 milyon tona düşeceğini gösteriyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) 2023 verilerine göre dünyanın sekizinci büyük pamuk üreticisi olan Türkiye'de, çiftçiler artan maliyetler ve su sıkıntısı nedeniyle pamuk ekiminden uzaklaşıyor.
SÖKE'DE PAMUK TARLALARI YÜZDE 60 DARALDI
Krizin en belirgin yaşandığı yerlerden biri Aydın'ın Söke ilçesi.
Reuters'ın yerel üretici örgütünden aktardığı bilgilere göre, bölgede pamuk ekim alanları 2026 yılında yaklaşık yüzde 60 daralarak 120 bin dekara geriledi.
Söke'de 900 dekar arazi işleyen 59 yaşındaki Mehmet Kabak da pamuktan uzaklaşan üreticiler arasında.
Yıllardır aynı topraklarda pamuk yetiştiren Kabak, bu yıl buğday ve ayçiçeği ekmeye başladı.
Çünkü bu ürünler daha az su istiyor ve üretim maliyetleri daha düşük.
Kabak'a göre sulama, mazot ve gübre giderleri sürekli yükselirken devlet destekleri bu artışı karşılamakta yetersiz kalıyor.
Çiftçinin tercihindeki değişim, Türkiye'nin pamuk üretiminde yaşanan daralmanın nedenlerini de gösteriyor.
Ye'nin iplik, kumaş ve hazır giyim sanayisi, üretiminin önemli bölümünde pamuk kullanıyor. Yerli üretimdeki gerileme, bu şirketlerin hammadde tedarikinde ithalatın önemini daha da artırabilir.
Özellikle iplik ve dokuma üreticileri açısından pamuk fiyatları, döviz kuru ve uluslararası tedarik koşulları kritik hale geliyor.
Ancak yerli üretimdeki yüzde 38'lik düşüş, ithalatın aynı oranda artacağı anlamına gelmiyor. Tekstil sektörünün talebi, mevcut stoklar ve dış ticaret koşulları da belirleyici olacak.
Asıl mesele, Türk tekstil sanayisinin yerli pamuk arzındaki daralmayı hangi maliyetle
Hükümetin aktardığı verilere göre, yetersiz altyapı ve verimsiz sulama nedeniyle kullanılan suyun yaklaşık yarısı kaybediliyor.
Üstelik Türkiye, 2025 yılında son 50 yılı aşkın dönemin en ağır kuraklığını yaşadı. Yağışlar uzun yıllar ortalamasının yüzde 27 altında kaldı.
Reuters'ın WWF ve Lincoln Institute of Land Policy verileri üzerinden yaptığı analize göre, pamuk yetiştirilen havzalarda ekosistemlerin korunabilmesi için su kullanımının yüzde 25 ile yüzde 60 arasında azaltılması gerekiyor.
DEVLET 174 MİLYAR LİRA AYIRIYOR, ÇİFTÇİ YATIRIM YAPAMIYOR
Hükümet, 2027 bütçesinde tarımsal sulama yatırımları için 174 milyar lira öngörüyor. Toprak ve su kaynaklarının yönetimine ayrılan kaynağın yüzde 40,5 artırılması planlanıyor.
Bankalar da devrede.
İş Bankası, tarıma yönelik 56 ihtisas şubesiyle damla ve yağmurlama sulama sistemlerine finansman sağlıyor. Şekerbank ise sürdürülebilir finansman kapsamında tarımsal su yönetimine kredi ayırıyor.
Ancak çiftçilerin önemli bir bölümü bu yatırımları gerçekleştirecek mali güce sahip değil.
Teminat eksikliği, kredi geri ödeme güçlükleri ve kiralık arazilerde uzun vadeli yatırım yapma isteksizliği modern sulama sistemlerine geçişi zorlaştırıyor.
Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu'nun değerlendirmesine göre Türkiye'deki çiftçilerin yüzde 5 ile yüzde 10'u büyük yatırımları kendi kaynaklarıyla finanse edebilecek durumda değil.
SU KRİZİNİN EKONOMİYE FATURASI 50 MİLYAR DOLAR OLABİLİR
Dünya Bankası'nın 2022 tarihli analizinde, Türkiye'de su arzının yüzde 10 azalmasının tarımsal üretim üzerindeki etkileri nedeniyle milli gelirin yaklaşık yüzde 6'sına karşılık gelen bir ekonomik kayba yol açabileceği hesaplandı.
Bu kaybın o dönemki karşılığı yaklaşık 50 milyar dolardı.
Söz konusu rakam gerçekleşmiş bir zarar değil, su kaynaklarının azalmasına ilişkin ekonomik risk senaryosu…
ANTALYA'DA İKLİM ZİRVESİ, SÖKE'DE PAMUK KRİZİ
Antalya'da 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenen COP31'in gündeminde iklim değişikliğine uyum ve bu dönüşümün finansmanı bulunuyor.
Türkiye açısından bu tartışmanın somut örneklerinden biri pamuk üretimi.
Çiftçi maliyetlerini karşılayamadığı için başka ürünlere yöneliyor. Devlet sulama yatırımlarını artırmaya hazırlanıyor. Bankalar kredi sağlıyor. Ancak üretimdeki gerileme sürüyor.
Türkiye'nin önündeki sorun artık yalnızca kuraklıkla mücadele değil.
Bir yanda su kaynaklarını korumak, diğer yanda dünyanın önemli tekstil üreticilerinden biri olmayı sürdürmek zorunda olan Türkiye, pamuk üretimindeki daralmanın sanayiye çıkaracağı faturayla karşı karşıya.
patronlardunyasi.com