Ekonomi
Halide TONGA
Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırıları ile başlayan Orta Doğu gerilimi küresel ekonomiyi etkilemeye devam ediyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması denizcilik sektöründe ciddi bir krize neden oldu.
Bugün Reuters’ta yer alan habere göre, dünyanın önde gelen küresel gemi yönetim şirketi V.Group'un CEO'su Rene Kofod-Olsen, ABD ve İran savaşı durdurma ve Hürmüz Boğazı'nı açma konusunda anlaşsalar bile, Körfez'de mahsur kalan gemilerin güvenlik güvenceleri olmadan ayrılamayacağını söyledi. Kofod-Olsen, "Bu hususlar fiilen güvence altına alınmadan önce küresel deniz taşımacılığının Hürmüz Boğazı'ndan önemli ölçüde geçeceğine inanmıyorum" dedi.
7 TÜRK GEMİSİ HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAN ÇIKMAK İSTİYOR
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ise bugün AA Editör Masası’na konuk oldu ve gündemle ilgili yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:
“Şu anda biri Türk bayraklı olmak üzere toplam 9 Türk sahipli gemi Hürmüz Boğazı'nda. Bunların 7'sinin çıkma talebi var, onları takip ediyoruz. Bölgede kalan 3 uçağımızı da peyderpey aldık. Orta Doğu ya da Körfez bölgesinde uçağımız yok. Modern Hicaz Demir Yolu için ilk etapta Türkiye'den Halep'e bir hat bağlayacağız. Halep-Şam-Ürdün hattı zaten mevcut. Suud tarafıyla da görüşmelerimiz sürüyor. Nihai hedefimiz bu hattı Umman'a kadar uzatarak okyanusa bağlanmak ve Hürmüz Boğazı'na alternatif oluşturmak."
İRAN’IN KONTROLÜNDE GEÇİŞLER SÜRÜYOR
İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri düzenlemek amacıyla kurduğu Fars Körfezi Su Yolu İdaresi (PGSA) ise, nisan ayından bu yana 300'den fazla geminin geçiş izni için başvuruda bulunduğunu duyurdu.
Ancak yaşanan jeopolitik gerilim nedeniyle küresel deniz ticareti risk altında. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), özellikle Basra Körfezi çevresindeki gemilerde ciddi erzak, yakıt ve psikolojik baskı sorunlarının yaşandığını aktardı.
KRİZİN FATURASI MİLYONLARCA DOLARI BULUYOR
Hürmüz Boğazı’ndaki riskler yalnızca lojistik zincirini değil, sigorta ve enerji piyasalarını da doğrudan etkilemeye devam ediyor. Savaş riski sigorta primleri birkaç hafta içerisinde katlanarak arttı. Çatışma öncesinde gemi değerinin yüzde 0,15 ila 0,25’i seviyesinde olan sigorta oranlarının bazı poliçelerde yüzde 5 ila 10 seviyesine kadar yükseldiği belirtiliyor. London Energy Club Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü, geçtiğimiz aylarda Bloomberg HT'ye Körfez'de tanker sigorta maliyetlerinin 500 bin ila 1 milyon dolar seviyelerine kadar yükseldiğini söyledi.
SEKTÖR ROTAYI YENİDEN ÇİZİYOR
Çoğalan riskler nedeniyle ise dünyanın en büyük denizcilik şirketleri de operasyon planlarını değiştiriyor. Maersk, MSC, CMA CGM ve Hapag-Lloyd gibi küresel taşımacılık devlerinin bazı Körfez seferlerini geçici olarak askıya aldığı belirtiliyor. Şirketler alternatif rota oluştururken ise uzun süren teslimat süreçleri ve artan yakıt maliyetleri ile karşı karşıya kalıyor.
PETROL VE TEDARİK ZİNCİRİ RİSK ALTINDA
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, enerji piyasalarında da sert dalgalanmalara neden oluyor. Boğaz’daki krizin sürmesi halinde analistlere göre petrol fiyatlarında yeni sıçramalar yaşanabilir. Brent petrolün varili, uluslararası vadeli piyasalarda 97,60 dolardan işlem görüyor. Dün 96,28 dolara kadar yükselen Brent petrolün varil fiyatı, günü 96 dolardan tamamladı.
Öte yandan sadece enerji değil aynı zamanda gübre, kimyasal ürünler ve Asya-Avrupa hattındaki konteyner taşımacılığı da ciddi baskı altında.
DENİZCİLER İÇİN İNSANİ ENDİŞE BÜYÜYOR
Denizcilik sektöründe en büyük kaygılardan biri de Boğaz’da bekleyen gemilerdeki personelin insani durumları.
Uluslararası Taşımacılık İşçileri Federasyonu’na (ITF) ulaşan yardım taleplerinin önemli bölümünün su, gıda ve yakıt eksikliğiyle ilgili olduğu biliniyor. Kriz nedeniyle bazı denizciler haftalar boyunca limana yanaşamadıkları için de açıkta bekledi.
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz nedeniyle yalnızca bölgesel güvenlik sorunu yaşanmıyor aynı zamanda küresel ticaret ve enerji dengelerinde de son yılların en kritik kırılma noktaları yaşanıyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları ile değişen dengeler belirleyici oluyor. Trump’ın anlaşma konusundaki son açıklamalarına karşı ise İran basını dün, Trump'ın açıklamasının aksine Tahran-Washington arasında mesaj alışverişinin birkaç gündür kesintiye uğradığını bildirdi.
patronlardunyasi.com