Kültür-Sanat

Bir kitabın sayfalarında yazım hataları, kapağında yanlış basılmış kelimeler varsa değeri ne kadar olabilir?

Normal şartlarda bu tür hatalar bir kitabın değerini düşürür. Ancak nadir kitap koleksiyoncuları için bazen tam tersi geçerli. Özellikle ilk baskılardaki hatalar, kitabın orijinalliğini ortaya koyan ve onu sonraki baskılardan ayıran önemli işaretler sayılıyor. 

Bunun son örneği, J.K. Rowling'in dünyaca ünlü Harry Potter serisinin ilk kitabı oldu.

1997 yılında yayımlanan Harry Potter ve Felsefe Taşı romanının nadir ilk baskılarından biri, ABD'de düzenlenen müzayedede 400 bin dolara satıldı.

Ancak kitabın satış geçmişine bakıldığında ilginç bir ayrıntı var. Aynı baskıya ait başka bir nüsha, yaklaşık beş yıl önce 71 bin dolar daha yüksek fiyata alıcı bulmuştu.

DÖRT DAKİKADA 400 BİN DOLAR

ABD'nin Teksas eyaletindeki Heritage Auctions müzayede evinde 14 Ekim 2026'da gerçekleştirilen açık artırmada, Harry Potter'ın ilk kitabının 1997 tarihli ciltli baskılarından biri satışa çıkarıldı.

Yalnızca dört dakika süren teklif yarışının ardından kitabın çekiç fiyatı 320 bin dolara ulaştı. Alıcı komisyonunun eklenmesiyle toplam satış bedeli 400 bin dolar oldu.

Kitabın müzayede öncesindeki tahmini değeri ise 80 bin ile 120 bin dolar arasındaydı. Böylece eser, en yüksek tahminin üç katından fazla bir fiyata satıldı.

Kitabı bu kadar değerli yapan en önemli özellik, İngiliz yayınevi Bloomsbury tarafından 1997 yılında yalnızca 500 adet basılan ilk ciltli nüshalardan biri olmasıydı.

Bu nüshaların 300'ü okullara ve kütüphanelere gönderilmiş, kalan 200'ü ise satışa sunulmuştu.

BİR ASA İKİ KEZ YAZILMIŞ

Kitabın koleksiyon değerini artıran özellikleri arasında ilk baskıya özgü yazım ve dizgi hataları da bulunuyor.

Örneğin 53. sayfada, Harry Potter'ın Hogwarts Cadılık ve Büyücülük Okulu'na götürmesi gereken eşyaların sıralandığı listede, “bir asa” ifadesi yanlışlıkla iki kez yazılmış.

Arka kapakta Philosopher's kelimesi hatalı basılmış. Telif sayfasında ise yazarın adı, kitap kapağındaki J.K. Rowling imzasından farklı olarak Joanne Rowling şeklinde yer alıyor.

Bugün bu ayrıntılar, koleksiyoncuların ilk baskıyı sonraki baskılardan ayırt etmek için kullandığı işaretler arasında bulunuyor.

BEŞ YIL ÖNCE 71 BİN DOLAR DAHA PAHALIYDI

Ancak 400 bin dolarlık satış, Harry Potter'ın ilk kitabı için ödenen en yüksek tutar olmadı.

9 Aralık 2021'de yine Heritage Auctions tarafından gerçekleştirilen müzayedede, aynı romanın 1997 tarihli başka bir ilk baskısı 471 bin dolara satılmıştı.

O dönemde modern edebiyat eserleri arasında rekor olarak duyurulan satışın alıcısı, telefonla teklif veren ve kimliği açıklanmayan bir koleksiyoncuydu.

2026'daki satışın alıcısının kimliği de kamuoyuna açıklanmadı.

Beş yıl sonra gerçekleşen son satışta fiyat 400 bin dolarda kaldı. Böylece aynı kitabın aynı ilk baskı grubuna ait iki farklı nüshasının satış fiyatları arasında 71 bin dolarlık, yaklaşık yüzde 15'lik fark oluştu.

SHAKESPEARE'İN KİTABINI AMERİKALI KOLEKSİYONCU ALDI

Harry Potter'ın yüz binlerce dolara ulaşan fiyatı şaşırtıcı olsa da dünyanın en pahalı kitapları arasında çok daha yüksek rakamlar bulunuyor.

İngiliz edebiyatının en önemli isimlerinden William Shakespeare'in oyunlarının bir araya getirildiği First Folio adlı kitabın bir nüshası, Ekim 2020'de Christie's müzayede evinde 9 milyon 978 bin dolara satıldı.

Altı dakika süren teklif yarışını kazanan kişi, Amerikalı nadir kitap tüccarı ve koleksiyoncu Stephan Loewentheil oldu.

1623 yılında, Shakespeare'in ölümünden yedi yıl sonra yayımlanan eser, yazarın 36 oyununu içeriyor.

Kitapta yer alan 18 oyun daha önce kitap olarak yayımlanmamıştı. Macbeth ve Julius Caesar gibi eserlerin günümüze ulaşmasında bu baskının önemli rol oynadığı kabul ediliyor.

386 YILLIK KİTABA 14,2 MİLYON DOLAR

Nadir kitap piyasasının en dikkat çekici satışlarından biri de 1640 yılında Massachusetts'te basılan Bay Psalm Book oldu.

İngiliz sömürge döneminde Kuzey Amerika'da basılan ilk kitap olarak kabul edilen eserin yaklaşık 1700 nüsha üretildiği, bunlardan yalnızca 11'inin günümüze ulaşabildiği belirtiliyor.

Dönemin matbaacılık koşullarının izlerini taşıyan kitap, baskı ve dizgi kusurlarıyla da tanınıyor.

Eserin bir nüshası, 2013 yılında New York'taki Sotheby's müzayedesinde 14 milyon 165 bin dolara satıldı.

Kitabı satın alan kişi, dünyanın önde gelen yatırım şirketlerinden Carlyle Group'un kurucularından Amerikalı milyarder David Rubenstein'dı.

Müzayedeye Avustralya'dan telefonla katılan Rubenstein, tarihî kitabın ABD'de kalmasını istediğini ve ülke genelindeki kütüphanelerde sergilenmesini planladığını açıkladı.

Böylece yaklaşık dört asırlık kitaba, Harry Potter'ın son satış fiyatının 35 katından fazla para ödenmiş oldu.

BILL GATES'İN 30,8 MİLYON DOLARLIK KİTABI

Kitap ve el yazması koleksiyonculuğunda çok daha yüksek fiyatlara ulaşan eserler de bulunuyor.

Leonardo da Vinci'nin bilimsel gözlemlerini, matematiksel çalışmalarını ve çizimlerini içeren Codex Leicester adlı el yazması, 1994 yılında Christie's müzayedesinde 30 milyon 802 bin 500 dolara satıldı.

Eseri satın alan kişi, Microsoft'un kurucularından Bill Gates'ti.

Da Vinci'nin kendi el yazısıyla oluşturduğu eser, klasik anlamda basılı bir kitap değil, bilimsel notlardan oluşan tarihî bir defterdi.

Gates, satın aldığı el yazmasının sayfalarını dijital ortama aktararak daha geniş kitlelerin inceleyebilmesine olanak sağladı. Eser, sonraki yıllarda çeşitli müzelerde de sergilendi.

patronlardunyasi.com