Küresel ekonominin "işçi yakıtı" olarak bilinen dizel, 2026 sonbaharında enerji krizinin tam merkezine yerleşti.
ABD'de motorinin galon fiyatı, eylül sonunda ortalama 6,5 dolarla tarihi zirveye çıktı.
Bir yıl önce yaklaşık 3,7 dolar olan dizelin pek çok istasyonda tükenmesiyle eyaletlerde olağanüstü hal ilan edildi.
Fransa'da 21 Eylül'de çok sayıda istasyon akaryakıt veremiyordu. Filipinler'den Etiyopya'ya, Slovenya'ya hükümetler, satış sınırı, kısaltılmış çalışma günleri gibi acil durum önlemlerine başvurdu.
ABD'DEN AVRUPA'YA ÇAĞRI
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de küresel dizel arzındaki aksaklıkların giderilmesi için Avrupalı ortaklarına mevcut taahhütlerini yerine getirme sürecini hızlandırma ve ilave arzı derhal piyasaya sunma çağrısında bulundu.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, ABD/İsrail-İran Savaşı öncesine göre yaklaşık iki katına çıkan dizel fiyatlarına dikkati çekerek, "Dizel fiyatları, öyle ki çok kısa zamanda enflasyon rakamlarını bütün dünyada yukarıya doğru baskılayacak" değerlendirmesinde bulundu.
Almanya'da hükümet ise tüm bu çağrılara yanıt verirken, küresel yakıt fiyatlarındaki artışı dizginlemek amacıyla stratejik dizel rezervlerinin kullanıma açılması yönündeki tekliflere temkinli yaklaştıklarını açıkladı.
TRUMP: AVRUPA DİZEL STOKLARINI PİYASAYA SÜRECEK
Dizel ile ilgili bu gelişmeler yaşanırken ABD Başkanı Donald Trump'tan açıklama geldi.
Trump, Avrupa'nın stoklarında bulunan dizelin büyük bir miktarını piyasaya sürmeyi kabul ettiğini bildirdi.
Truth Social hesabından konuya ilişkin paylaşımda bulunan Trump, "Avrupa, stoklarında yüksek miktarda bulunan dizelin büyük bir miktarını piyasaya sürmeyi kabul etti. Süreç derhal başlayacak" ifadelerini kullandı.
G7 ÜLKELERİNDEN 100 MİLYON VARİLLİK PETROL VE DİZEL KARARI
G7 liderlerinin çevrim içi toplantısının ardından küresel enerji güvenliği ve piyasa istikrarına ilişkin ortak açıklama yayımlandı.
Liderlerin enerji güvenliğine yönelik sınamaları ele aldıklarına işaret edilen açıklamada, petrol piyasalarında benzeri görülmemiş dalgalanmaların ve yükselen fiyatların ekonomik istikrarı ve vatandaşların refahını tehdit ettiği belirtildi.
Açıklamada, enerji arzını istikrara kavuşturmak, haneleri ve işletmeleri fiyat şoklarından korumak ve küresel enerji sistemlerinin uzun vadeli dayanıklılığını güçlendirmek amacıyla koordineli tedbirler üzerinde uzlaşıldığı bildirildi.
G7 ülkelerindeki rafinerilerin bakım takvimlerinin eş zamanlı kapasite kayıplarını önleyecek şekilde koordine edileceği kaydedilen açıklamada, mümkün olan tesislerde kapasite kullanım oranlarının geçici olarak artırılacağına işaret edildi.
Açıklamada, özellikle dizel piyasasındaki baskılar nedeniyle, yüksek rafinaj kapasitesine sahip ülkelerle temas kurularak küresel rafine ürün üretiminin artırılmasının teşvik edileceği ifade edildi.
IEA'dan Mart 2026 taahhütlerinin tam olarak uygulanmasını izlemesinin talep edildiği kaydedilen açıklamada, IEA koordinasyonunda rezervlerden 100 milyon varilin serbest bırakılmasına hemen başlanacağı ve bunun 4 aylık döneme yayılacağı belirtildi.
Açıklamada, G7 üyeleri ve ortaklarının ilk 20 gün içinde önemli miktarda dizeli serbest bırakacağı, ihtiyaç duyulması halinde ilave dizel stoklarının kullanılması olasılığının da gelecek günlerde IEA bünyesinde ele alınacağı bildirildi.
ENERJİ İHRACATINA KISITLAMA GETİRİLMEYECEK
Açıklamada, G7 ülkeleri arasında enerji ve enerji ürünleri ihracatına kısıtlama getirmekten kaçınılacağı belirtilerek, "Bütün üreticileri, piyasa gerilimlerini daha da kötüleştirebilecek yasaklar uygulamaktan kaçınmaya çağırıyoruz." ifadesi kullanıldı.
IEA'nın tedbirlerin enerji güvenliği ve piyasa istikrarı üzerindeki etkilerini ve taahhütlerin uygulanmasını izleyeceğine işaret edilen açıklamada, IEA'nın 20 gün içinde stokların yeniden doldurulması da dahil gelecekteki müdahaleleri güçlendirecek uygulanabilir önerilere yer veren bir takip raporu hazırlayacağı kaydedildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA SEYRÜSEFER HAKLARININ YENİDEN TESİS EDİLMESİ ÇAĞRISI
"İran'ın bölgesel komşularına yönelik devam eden saldırılarını ve uluslararası ticareti, enerji güvenliğini ve küresel ekonomiyi bozmasını kınıyoruz." değerlendirmesinde bulunulan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer hak ve ilkelerinin derhal ve bütünüyle yeniden tesis edilmesi çağrısı yapıldı.
Açıklamada, Hürmüz Boğazı konusunda ortak çabaların artırılacağı ifade edildi.
Rusya'ya yönelik yaptırımların sürdürüleceği bildirilen açıklamada, yakıt, doğal gaz ve diğer emtia piyasalarına ilave olumsuz etkilerin yayılmasını önlemek için IEA ve küresel ortaklarla çalışılacağı ifade edildi.
Vatandaşların enerji fiyatlarına ilişkin kaygılarının öncelik olmaya devam ettiğinin altı çizilen açıklamada, gelişmelerin yakından izleneceği ve gerektiğinde tedbirlerin uyarlanacağı kaydedildi.
G7'nin kararı, arz sıkışıklığına ilişkin endişeleri hafifleterek petrol fiyatlarını bir miktar aşağı çekti. Brent petrolün varil fiyatı TSİ 17.50 itibarıyla önceki kapanışa göre yüzde 2,2 azalarak 100 dolara geriledi.
patronlardunyasi.com