Doğa
Kenan GÜRBÜZ
Yat Turizmi Derneği'nin açıklamasına göre, Muğla 2. İdare Mahkemesi tarafından verilen yürütmenin durdurulması kararı, kamuoyunda yer aldığı gibi tonoz sistemlerinin iptal edilmesine yönelik değil, proje için verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararına ilişkin oldu.
Mahkeme, projenin çevresel etkilerinin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi gerektiğine hükmederek, ÇED sürecinden muaf tutulmasının hukuka uygun olmadığı yönünde değerlendirme yaptı.
ÇED SÜRECİ İŞLETİLECEK
Dernek açıklamasında, mahkeme kararının hukuki sonucunun net olduğu belirtilerek şu değerlendirmelere yer verildi:
Tonoz (Mapa-Şamandıra) uygulaması hukuken yasaklanmış değildir.
Mahkeme, projenin ÇED sürecine tabi olması gerektiğine karar vermiştir.
Projenin devam edebilmesi için ilgili mevzuat kapsamında ÇED sürecinin tamamlanması gerekmektedir.
Bu nedenle kamuoyunda oluşan "Tonoz projesi tamamen iptal edildi" ya da "Tonoz uygulaması artık yapılamayacak" yönündeki yorumların hukuki açıdan gerçeği yansıtmadığı ifade edildi.
ÇEVRE VE DENİZ BİRLİKTE KORUNMALI
Yat Turizmi Derneği Başkanı Begüm Doğulu, derneğin temel yaklaşımının çevrenin korunması ile deniz turizminin sürdürülebilir şekilde geliştirilmesini birlikte sağlamak olduğunu belirtti.
Açıklamada, bilimsel veriler doğrultusunda hazırlanacak, tüm paydaşların görüşlerinin alındığı ve hukuki süreçleri eksiksiz tamamlanmış projelerin hem deniz ekosisteminin korunmasına hem de güvenli ve düzenli deniz kullanımına katkı sağlayacağı ifade edildi.
Dernek, kamuoyunun doğru bilgilendirilmesinin büyük önem taşıdığına dikkat çekerek, mahkeme kararının kapsamının doğru anlaşılması gerektiğini vurguladı ve sürecin bundan sonraki aşamalarını yakından takip edeceklerini bildirdi.
SÜREÇ YARGIYA TAŞINMIŞTI
Göcek Kültür ve Turizm Derneği, Anadolu Deniz Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifleri Birliği ve Fethiye Göcek Çalış Ölüdeniz Deniz Yolcu Taşıma Kooperatifleri Birliği’nin 4 Temmuz 2025’te kamuoyuna duyurarak başlattığı hukuki sürecin ürünü oldu. Davacılar, 22 koyu kapsayan projede “ÇED Gerekli Değildir” kararının bilimsel temelden yoksun verildiğini, deniz tabanına beton bloklar yerleştirilmesi gibi geri dönülemez müdahalelere rağmen çevresel etki değerlendirmesi sürecinin gereğince işletilmediğini iddia ediyordu.
Proje kapsamında bölgede yüzlerce mapa, şamandıra ve tonozdan oluşan, yaklaşık 880 tekne kapasiteli bir sistem kurulmuştu. Proje alanı, deniz çayırları, deniz kaplumbağaları ve Akdeniz foklarının yaşam ve üreme alanlarını barındıran Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde yer alıyor. Mücadeleyi yürüten sivil toplum kuruluşları, sistemin bölgeyi fiilen bir marina kompleksine dönüştürebileceği, mavi yolculuk turizmini, günübirlik tekneciliği ve amatör denizciliği baskı altına alacağı iddiasında bulunmuştu.
YENİ DÜZENLEME NELERİ DEĞİŞTİRDİ?
Yeni düzenlemeye göre bir tekne aynı koyda en fazla 3 gün, Göcek koyları genelinde ise en fazla 11 gün konaklayabilecek. Günlük bağlama ücretleri tekne büyüklüğüne göre 500 TL ile 3000 TL arasında değişecek. Proje kapsamında 17 koya 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirilerek 886 tekneye aynı anda hizmet verebilecek bir deniz koruma ağı oluşturulacak.
Muğla’nın dünyaca ünlü turizm destinasyonlarından biri olan Fethiye–Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde yaz sezonunda artan tekne ve yat trafiğinin deniz ekosistemi üzerindeki baskısını azaltmak amacıyla yeni bir yönetim modeli resmen uygulamaya alındı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı faaliyet gösteren Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından geliştirilen DERİA Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemi, özellikle kontrolsüz demirlemenin yol açtığı deniz tabanı tahribatını önlemeyi hedefleyen kapsamlı bir çevresel düzenleme olarak hayata geçirildi. Yeni düzenlemeye göre bir tekne aynı koyda en fazla 3 gün, Göcek koyları genelinde ise en fazla 11 gün konaklayabilecek. Günlük bağlama ücretleri tekne büyüklüğüne göre 500 TL ile 3000 TL arasında değişecek.
17 KOYDA 926 DENİZ MAPASI VE 906 TONOZ
TÜÇA'dan yapılan yazılı açıklamada ise Türkiye'nin önemli doğa mirasları arasında bulunan Göcek ve Dalaman koylarının, artan tekne trafiği ve bilinçsiz demirleme faaliyetleri nedeniyle çevresel baskı altında olduğu hatırlatıldı. Açıklamada, "Bölgedeki endemik deniz çayırlarının (Posidonia oceanica) fiziksel tahribatını önlemek amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un talimatı ve önderliğinde harekete geçen TÜÇA, DERİA (Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi) Mapa-Şamandıra Projesi'ni başlattı." denildi. Açıklamaya göre, proje kapsamında 17 koya 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirilerek 886 tekneye aynı anda hizmet verebilecek bir deniz koruma ağı oluşturulurken koylarda rastgele demir atılmasının önüne geçilmesi, deniz tabanındaki kültürel mirasın ve biyolojik çeşitliliğin zarar görmesinin engellenmesi amaçlanıyor.
Bedri Rahmi, Binlik Koyu, Boynuz Bükü Koyu, Göbün Koyu, Göcek Adası, Göcek Doğu, Günlük Atbükü, İnceburun, Kille Büyükovakoyu, Martı Koyu, Merdivenli Koyu, Osman Ağa Koyu, Sarsala Koyu, Sıralıbük Koyu, Tersane Adası, Yassıca Adası, Zeytin Adası.
patronlardunyasi.com