Gündem

Toygun ATİLLA 

Siyasi gerilim filmlerini severim.

Özellikle de siyasetin görünen yüzüyle kapalı kapılar ardında yaşananların birbirinden ne kadar farklı olabileceğini anlatanları.

Dizinin başkahramanı Frank Underwood'un en önemli silahlarından biri bilgidir.

Ama onun dünyasında bilginin doğru olması tek başına yeterli değildir.

Kimin söylediği, kime söylediği ve en önemlisi ne zaman söylediği belirleyicidir.

Çünkü bazen bir haberin yayımlanması, haberin konusu olan olaydan daha büyük sonuçlar doğurur.

Hatta bazen haber, henüz alınmamış bir kararın alınmasını engelleyebilir.

HABERİN GÖRÜNMEYEN İKİNCİ HAYATI

Şöyle düşünün.

Bir ülkenin başkentinde önemli bir görev değişikliği konuşuluyor.

Henüz ortada imzalanmış bir karar yok.

Ancak kapalı kapılar ardında birtakım görüşmeler yapıldığı söyleniyor.

Sonra bir sabah gazetelerde bir kulis haberi çıkıyor.

Önemli bir ismin görevden ayrılacağı iddia ediliyor.

Haber doğru olabilir.

Ama üçüncü bir ihtimal daha vardır.

Haberin yayımlanmasıyla birlikte, henüz alınmamış kararın siyasi şartları değişmiş olabilir.

Çünkü artık herkes o kararı beklemektedir.

Karar alınırsa, basına sızan senaryonun gerçekleştiği düşünülecektir.

Alınmazsa, kulisin neden gerçekleşmediği tartışılacaktır.

İşte siyasi gerilim filmlerinin sevdiği o ince çizgi burasıdır.

Bir haber bazen geleceği anlatmaz. Geleceğin şekillenmesine katkıda bulunur.

GAZETECİ BİLGİYİ ALIR, PEKİ BİLGİYİ VEREN NE İSTER?

Gazeteciliğin doğasında kulis vardır.

Gazeteci konuşur, dinler, araştırır, doğrulatır ve kamuoyunu bilgilendirir.

Bu işin doğal ve gerekli tarafıdır.

Ancak bilgiyi gazeteciye ulaştıran kişinin her zaman aynı amacı taşıdığını düşünmek saflık olur.

Bir bürokrat gelişmeleri kamuoyunun öğrenmesini isteyebilir.

Bir siyasetçi yaklaşan karara tepki gösteriyor olabilir.

Bir başka kaynak, kendi görüşünün karar vericilere ulaşmasını amaçlayabilir.

Bazen de kaynak yalnızca bildiğini paylaşır.

Bu ihtimallerin hiçbirini, somut kanıt olmadan belirli bir habere veya kişiye yakıştırmak doğru değildir.

Gazeteciliğin önemli sorularından biri ise asla değişmez…

Birileri bize bir şey anlatırken, neden tam da şimdi anlatıyor?

WASHINGTON'DAN ANKARA'YA

Amerikan siyasi tarihinin en önemli olaylarından biri Watergate skandalıdır.

1973 yılında Başkan Richard Nixon, Watergate soruşturmasını yürüten özel savcı Archibald Cox'un görevden alınmasını istedi.

Bu girişim, Amerikan Adalet Bakanlığı'nda peş peşe istifalara neden oldu.

Tarihe Saturday Night Massacre olarak geçen olay, soruşturmanın sona ermesini sağlamadı.

Aksine, Nixon yönetiminin üzerindeki siyasi baskıyı artırdı.

Burada önemli olan, bugünün herhangi bir olayıyla Watergate arasında doğrudan benzerlik kurmak değil.

Bir kararın yalnızca hukuki veya idari sonuçlarının bulunmadığını hatırlamak.

Kararın kamuoyunda nasıl algılanacağı da siyasi sürecin bir parçasıdır.

BİR DE HİÇ ALINMAYAN KARARLAR VAR

Siyasi tarihte alınmış kararları araştırmak kolaydır.

İmzalar vardır.

Resmî açıklamalar vardır.

Tarihler vardır.

Peki ya hiç alınmamış kararlar?

Hazırlanıp rafa kaldırılan kararnameler?

Son anda vazgeçilen görev değişiklikleri?

Bir telefon görüşmesinden sonra değişen tercihler?

Bunların hikâyesini yazmak çok daha zordur.

Çünkü ortada çoğu zaman belge değil, birbirinden farklı anlatımlar bulunur.

Bir taraf kararın zaten gündemde olmadığını söyler.

Diğeri son anda vazgeçildiğini anlatır.

Bir başkası ise böyle bir ihtimalin hiç konuşulmadığını savunur.

Gazetecinin görevi, bu anlatımlardan kendisine en heyecan verici geleni seçmek değil, doğrulanabilen gerçeğe ulaşmaktır.

Geçen gün Hürriyet’ten eski mesai arkadaşım Musa Kesler, CNN Türk’te habercilik adına çok anlamlı ve ders niteliğinde bir söz söyledi. 

Emir Sarıgül’ün soyadını değiştireceği haberini kendisinin özel haber yapacağını ama Ahmet Hakan’ın yazmasından sonra haberin elinde kaldığını söyledi. 

Ahmet Hakan ve Zafer Şahin, “Bu iddianın her yerde söylendiğini, konuşulduğunu herkesin bildiğini” söyleyerek Musa’yı hafifçe tiye aldılar. 

Musa ise tam da gerçek gazeteciye yakışır bir üslupla şunu söyledi ; “Sizin yazdığınız bir kulis bilgisidir. Ben belge ile haber yapıyorum. Emir Sarıgül mahkemeye gidip de soyadını değiştirmek için gittiğinde haber yapacaktım” 

İşte tam da gerçek haberci tavrı budur… 

Şimdi tekrar kendi mevzumuza geri dönelim… 

HOUSE OF CARDS'IN BİZE HATIRLATTIĞI

Frank Underwood kurgusal bir karakter.

Onun dünyasında bilgi çoğu zaman bir pazarlık aracıdır.

Gerçek hayatta ise her kulisin arkasında böyle bir plan aramak, bizi kolaylıkla komplo teorilerine götürebilir.

Fakat bunun tam tersini düşünmek de doğru değildir.

Siyasette, bürokraside ve iş dünyasında bilgi yalnızca haberleşmenin değil, güç ilişkilerinin de parçasıdır.

Bazen bir haber kararı hızlandırır.

Bazen geciktirir.

Bazen hiçbir şeyi değiştirmez.

Bazen de hiç beklenmeyen sonuçlar doğurur.

Biz ge gazeteciler için en önemli mesele, haberi yayımladıktan sonra da sorular sormaya devam etmektir.

Bir kulisin gerçek değeri, yalnızca yayımlandığı gün değil, sonrasında yaşananlarla anlaşılır.

House of Cards'ta senaryoyu yazanlar bellidir.

Gerçek hayatta ise senaryoyu kimin yazdığını anlamak, haberin kendisinden çok daha büyük bir gazetecilik meselesidir.

patronlardunyasi.com