Toygun ATİLLA
New York’taki Türkiye-ABD iş dünyası trafiğinde yarın dikkatle izlenmesi gereken şirketlerden biri Lockheed Martin olacak.
DEİK/Türkiye-ABD İş Konseyi’nin 19. Türkiye Yatırım Konferansı kapsamında 23 Eylül’de yapılacak Başkanlık Yuvarlak Masa Toplantısı’na katılacağı açıklanan Amerikan şirketleri arasında Lockheed Martin de bulunuyor.
Lockheed Martin’i diğer şirketlerden ayıran ise toplantının zamanlaması.
Al-Monitor’ın 21 Eylül tarihli haberine göre Ankara ile Washington, Türkiye’nin F-16 filosuna ilişkin görüşmeleri yeniden başlattı. Haberde süreç, Türkiye’nin hava kuvvetlerini modernize etme arayışı ve Türk-Amerikan savunma ilişkilerindeki daha geniş görüşmeler çerçevesinde ele alınıyor.
Görüşmelerin yeniden başladığına ilişkin ayrıntılar şu aşamada ABD ve Türk makamlarının kamuoyuna açıkladığı yeni bir anlaşmayla teyit edilmiş değil. Bu nedenle ortada yeni bir F-16 anlaşması varmış gibi değerlendirmek için erken.
Ancak New York’taki takvim üç gelişmeyi aynı noktada buluşturuyor.
ERDOĞAN NEW YORK’TA SAVUNMA SANAYİİNİ ÖZELLİKLE VURGULADI
Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York’taki “100 Yıllık Dostluk Galası”nda yaptığı konuşmada Türkiye-ABD ilişkilerinde savunma sanayiine özel bir bölüm ayırdı.
Erdoğan, iki NATO müttefiki arasında geçmişten beri en güçlü işbirliği alanlarından biri olan savunma sanayiinin ilerletilmesinin önemine işaret ederken, iki ülke arasındaki işbirliğinin “ortak üretim” imkânlarını da kapsayacak şekilde derinleştirilmesini istedi.
Bu açıklamadan iki gün sonra Erdoğan’ın karşısına oturacak Amerikan şirketlerinden biri, Türkiye’nin onlarca yıldır kullandığı F-16’nın üreticisi Lockheed Martin olacak.
23 MİLYAR DOLARLIK PAKET ARTIK GEÇERLİ REFERANS DEĞİL
F-16 dosyasındaki rakamlar konusunda önemli bir ayrıntı var.
ABD Dışişleri Bakanlığı Ocak 2024’te Türkiye’ye 40 yeni F-16 Block 70 savaş uçağı ile mevcut 79 F-16’nın modernizasyonunu ve geniş bir mühimmat-ekipman paketini kapsayan muhtemel satışa onay vermişti.
ABD Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı DSCA’nın Kongre’ye bildirdiği paketin tahmini üst sınırı 23 milyar dolardı.
Ancak Türkiye daha sonra paketi küçülttü.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Kasım 2024’te Türkiye’nin mevcut uçakları için öngörülen 79 modernizasyon kitini satın almaktan vazgeçtiğini açıkladı. Gerekçe, modernizasyonun Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin imkânlarıyla yapılabilecek olmasıydı.
Güler’in verdiği bilgiye göre Türkiye, 40 yeni F-16 Block 70 Viper ve bunlara ilişkin mühimmat için yaklaşık 7 milyar dolarlık alımı sürdürdü.
Daha önemlisi, Ankara bu proje için 1,4 milyar dolar ön ödeme yaptı.
Dolayısıyla bugün yeniden gündeme gelen F-16 görüşmelerinin ekonomik çerçevesini 23 milyar dolarlık eski Kongre bildirimi üzerinden değil, sonradan küçültülen paket üzerinden okumak gerekiyor.
F-35 DOSYASI DA KAPANMIŞ DEĞİL
New York görüşmelerinin arkasında ikinci bir uçak dosyası daha bulunuyor.
Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından F-35 programından çıkarılmıştı. Ankara uzun süredir programa geri dönmek ve F-35 satın almak istediğini söylüyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise 7 Temmuz’daki NATO Zirvesi sırasında Erdoğan’la görüşmesi öncesinde Türkiye’ye uygulanan yaptırımların kaldırılacağını ve F-35 satışı konusunda karar vereceklerini söyledi.
Ancak hukuki ve Kongre kaynaklı engellerin tamamen ortadan kalktığına ilişkin henüz bir açıklama yapılmadı.
Bu nedenle Ankara açısından F-16, F-35 ve Türkiye’nin geliştirdiği KAAN birbirinden tamamen bağımsız dosyalar değil; Türk Hava Kuvvetleri’nin önümüzdeki yıllardaki modernizasyon takviminin farklı parçaları.
SONRASINDA LOCKHEED MARTIN’E BAKACAĞIZ
23 Eylül’deki toplantının ilan edilmiş ana gündemi Türkiye ile ABD arasındaki ticaret hacmini 100 milyar dolara taşıyacak enerji, finans, teknoloji, havacılık, otomotiv ve tüketici ürünleri işbirlikleri.
Lockheed Martin’in toplantıya katılması tek başına F-16 konusunda yeni bir anlaşma yapılacağı anlamına gelmiyor.
Zamanlama da dikkat çekici.
Türkiye-ABD F-16 görüşmelerinin yeniden başladığı haberleri geliyor.
Erdoğan New York’ta savunma sanayii ve ortak üretim mesajı veriyor.
F-16’nın üreticisi Lockheed Martin, 23 Eylül’de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da katılacağı Amerikan şirketleri toplantısında yer alıyor.
Bu nedenle yarın New York’tan çıkacak fotoğrafta yalnızca kimin kimin yanında oturduğuna değil, Lockheed Martin ile yapılan temasın içeriğine ve F-16 dosyasında 1,4 milyar dolarlık ön ödemenin ardından hangi aşamaya gelindiğine bakmak gerekecek.
Yeni bir takvim, teslimat tarihi, fiyat veya üretim işbirliği açıklanırsa New York’taki iş dünyası toplantısının ekonomik açıdan en somut sonuçlarından biri F-16 dosyasından çıkabilir.
patronlardunyasi.com