Ertuğrul ÖZKÖK
“Kuymak”, “Hamsi” ve “Salah”… Bu üç kelimeyi hangi yerli ve milli gazetemizde okudunuz.
Başlığı iki türlü verebilirdim:
“Türkiye’nin en büyük gazetesi hangisidir? Hürriyet mi, Sabah mı Sözcü mü”
Veya şöyle sorabilirdim:
“Muhammed Salah’ın Trabzon’a transferinin gerçek hikayesini hangi en büyük Türk gazetesinde okudunuz?”
İkinciden başlayayım.
EN DOYURUCU SALAH HABERİNİ NİYE NEW YORK TIMES’DA OKUDUK
Muhammed Salah’ın Trabzon’a transferinin en doyurucu ve açıklayıcı haberini, New York Times Gazetesi’nin Athletic ekinde okuduk.
Sorabilirsiniz;
“Yani bir Türk gazetesi değil de Amerikan gazetesinde mi?”
Cevabım sizi şaşırtabilir:
Hayır bir Türk gazetesinde ve üstelik Türkçe…
New York Times gazetesinde.
BUGÜN PARAYLA ALINAN EN BÜYÜK TÜRKÇE GAZETE HANGİSİ
Bir adım daha ileri gideyim “En büyük Türkçe gazetede…”
Üstelik haberin içinde “Kuymak” ve “Hamsi” kelimeleri geçecek kadar “Milli ve yerli” içerikli bir gazete. Neden böyle diyorum izah edeyim.
BÜTÜN DÜNYANIN EN BÜYÜK GAZETESİ HANGİSİ
Dün New York Times Gazetesi’nin Türkiye’de kaç abonesi var ona baktım.
New York Times’ın dünyada 12.7 milyon para ödeyen abonesi var.
Bunun 3.5 milyona yakını ABD dışında…
Yani New York Times sadece ABD’nin değil, şu anda dünyanın da en büyük gazetesi.
Ancak gazete öteki ülkelerdeki paralı abone sayısı ne kadardır konusunda bilgi vermiyor.
Bu konuda bazı modelleme çalışmaları var. Bunu da yapay zeka uygulamaları yapıyor.
TÜRKİYE’DE NEW YORK TIMES’I PARA ÖDEYEREK SATIN ALAN KAÇ KİŞİ VAR
Dün kullandığım yapay zeka uygulamalarında bir çalışma yaptım.
Buna göre, New York Times’ın Türkiye’de para ödeyerek okuyan kaç abonesi var?
Verilen rakam 35 bin ile 55 bin arasında.
Bu rakam ne ifade ediyor?
NEW YORK TIMES TÜRKİYE’DE; HÜRRİYET ARTI SABAH TOPLAMINDAN FAZLA SATIYOR
Kağıt gazeteyi para ödeyerek almakla, dijital bir gazeteye abone olmak aynı şey.
Hürriyet ve Sabah’ın para ödeyerek satın alınan tek hizmeti kağıt gazete.
Bugün ikisinin gerçek satışını toplasanız 40 bini geçmez.
Yani ikisinin toplam satışı NYT’den düşük.
Bir zamanlar Hürriyet için “Büyük Gazete” denirdi.
Türkiye’nin en büyük gazetesi.
Bugün artık ne en büyük gazetesi ne de Amiral Gemisi.
Batan bir Amiral gemisinden hüzünlü şekilde uzaklaşan bir “Tahlisiye sandalı…”
Bugünün deyişi ile “Cankurtaran filikası…”
NEW YORK TIMES’IN TÜRK OKURU SÖZCÜ GAZETESİ KADAR
Peki Sözcü?
Gazeteler artık tiraj açıklamıyor.
Benim tahminim bugün Sözcü’nün gerçek satışı 50 bin civarındadır.
Yine bana sorarsanız New York Times bugün Türkiye’nin para ödenerek satın alınan en büyük Türkçe gazete.
Tabi bir New York Times aboneliği için ödenen parayı bir Türk gazetesi satın almak için ödenen para ile karşılaştırırsanız bu fark 4-5 katına çıkar.
NEW YORK TIMES ARTIK BİR TÜRKÇE GAZETE
Diyeceksiniz ki “Kardeşim o İngilizce gazete, Türkçe değil.”
Böyle derseniz yanılırsınız.
Bugün isterseniz New York Times’ın tamamını Türkçe okuyabilirsiniz.
Gazete aslında bana her gün neredeyse Türkçe geliyor.
Bazılarını orijinal dilinde okumak istiyorsam İngilizce çevirtiyorum.
Üstelik Türkçe çevirisi her geçen gün mükemmelleşiyor.
Yapay Zeka ile tamamen mümkün.
DÜN MERCİMEK PİLAVI TARİFİNİ NYT’DEN TÜRKÇE ALDIM
Mesela dün harika bir “Mercimek Pilavı” tarifini evdeki çalışanımıza ilettim. Döndüğümde yapacak bana.
Bizim buralara da çok uygun mükemmel yemek tarifleri veriyor.
ÇOK YAKINDA ORADA MÜKEMMEL BİR KUYMAK VE HAMSİLİ PİLAV TARİFİ OKUYACAĞIZ
Athletic’teki Salah haberinden sonra şuna eminim.
Çok yakında NYT’de mükemmel bir kuymak tarifi okuyabiliriz.
Başa döneyim;
Salah Muhammed’in Trabzon’a gelişi ile ilgili en mükemmel yazıyı New York Times’da okudum.
Orada gördüm ki, Salah’ın Trabzon’a ilk gün katkısı “Kuymak” gibi birçok Türkün bile bilmediği harika bir yemeği dünyaya tanıtması oldu.
Bir de “Karadeniz’in Hamsi” kültürünü.
Bu arada bilmeyene de anlatayım:
Kuymak; mısır unu, tereyağ ve eriyen yönesel peynirle yapılan bir tür yemek.
REUTERS’İN TÜRK TV HABERCİLİĞİ ÜZERİNE VERDİĞİ DEHŞET RAKAM
Şimdi Türkiye’deki haber kanalları açısından size çok düşündürücü bir rakam vereceğim.
Reuters Institute’un 2025 araştırmasında bir medyacılara ve siyasetçilere çok düşündürücü bir rakam verdi.
Türkiye’de insanların yüzde 61’i haberlerden bazen veya sıklıkla kaçındığını söylüyor.
Bu rakam muhtemelen bugün daha da yüksektir.
Peki bu insanlar haber izlemekten niye kaçıyor?
Çok basit.
HABER İNTERNET’TE TROL ÇETELERİNİN, TV’DE İSE KONUŞAN MAHALLE KAFALARININ ELİNE GEÇERSE
Siyasetçiler ve medyacılar yüzünden.
Haber dediğiniz şey sadece cinayet ve siyasi kavgadan ibaretse…
Her gün rutin haline gelmiş siyasi tutuklamalardan ve butlandan ibaretse…
İnternet iki mahallenin “Trol çetelerince” ele geçmişse…
Ve geceleriniz her iki mahallenin haber kanallarında konuşan yüzlerce kafanın “Türkiye’nin meselesi” olarak gördüğü üç beş kutuplaştırıcı konuyla bir vasatlar cehennemine dönüşmüşse…
Size Salah’ın “Kuymaklı” “Hamsili” hikayesini, futbol ekonomisi ve sosyolojisinin bütün ilgi çekici bilgileri ile veren gazete bir anda ülkenin en büyük “Milli ve yerli” gazetesi haline gelir.
DÜN İSTANBUL HAVALİMANINDA KIRILAN REKOR NE ANLATIYOR
Dün İstanbul havaalanı tarihi bir rekor kırdı.
Bir günde 289 bin 732 yolcuya hizmet vererek Türkiye ve Avrupa’da tüm zamanların en yüksek günlük yolcu sayısına ulaştı.
Bunların yüzde 78’i dış hat yolcusuydu.
Yani böyle küresel giriş çıkışı olan bir ülke bu.
Ama haber medyasına bakarsanız, kendi içine sıkıştırılmış kötü bir konserve gibiyiz.
ARAMIZDAN 85 BİN KİŞİ İYİ HABER İÇİN BAYA PARA ÖDEMEYE HAZIR
Dün merak ettim.
Acaba dünyanın önde gelen gazetelerinin Türkiye’de kaç paralı abonesi vardır?
(*) The New York Times 35–55 bin
(*) The Economist 15–25 bin
(*) Financial Times 10–18 bin
(*) Wall Street Journal 8–15 bin
(*) Bloomberg 7–13 bin
(*) The Guardian 6–12 bin (Gönüllü ödeme)
(*)The Atlantic 5–10 bin
(*) Le Monde 4–8 bin
(*) Washington Post 3–8 bin
(*) The New Yorker 3–7 bin
(*) Foreign Affairs 3–6 bin
(*) TIME 2–5 bin
Bunları toplarsak yaklaşık 131 bin abonelik çıkıyor.
BU RAKAMI KÜÇÜMSEMEYİN TÜRKİYE’NİN İLK ÜÇ GAZETESİNİN TOPLAM PARA ÖDEYENİ KADAR
Fakat aynı kişinin NYT + Economist + FT + Foreign Affairs gibi 3–4 yayına birden abone olması oldukça muhtemel.
Gerçek kişi sayısı nedir diye sorarsanız, yine AI tahmini şöyle:
Türkiye’de bu yayınlardan en az birine ücret ödeyen gerçek kişi sayısının yaklaşık 65–85 bin kişi civarında.
Bu rakamı küçümsemeyin…
Bunlara para ödeyen insan sayısı. Bugün Türkiye’de parayla kağıt gazete satın alan insan sayısı ancak bu kadardır işte.
KİMDİR BU İNSANLAR HANGİ ŞEHİRLERDE OTURUR
Kimdir bu insanlar ve nerede oturur?
Tahminen şöyle:
(*) İstanbul %55–60
(*) Ankara %15–18
(*) İzmir %8–10
(*) Antalya, Muğla/Bodrum %5–7
(*) Bursa, Kocaeli %3–4
(*) Diğer iller %7–10
DİJİTAL HABERE PARA ÖDEYENLERİN YÜZDE 68’İ 40 YAŞ ÜZERİ
Üniversite mezunu %85–92; Yüksek lisans/doktora %30–40; İyi/çok iyi İngilizce %90
Yüzde %60–65’i erkek, %35–40’ı kadın.
Yaş dağılımı ilginç…
Dijital abonelik denince insanın aklına hemen genç kuşak geliyor. Bu kitle 40 yaş üzerindeki kesimde yoğunlaşıyor.
Yüzde 68’I 40 yaş üzeri.
HABERE PARA ÖDEYENLERİN YÜZDE 75’İ EN ZENGİN YÜZDE 10’DAN
Tabi en belirgin farklılaşma gelir seviyesinde.
Yabancı yayınlara paralı abonei olan Türklerin yaklaşık %65–75’i Türkiye’nin en yüksek gelirli %10’luk kesiminde. Bunların önemli bir bölümü de en yüksek %5’lik kesimde bulunuyordur.
NEW YORK TIMES’IN HUKUK MÜCADELESİ İÇİN HARCADIĞI PARA 10 KAT ARTTI
New York Times dün 12.7 milyon abonesine yönelik bir yazı yayınladı.
Neden paralı bir abonelik sistemi oluşturduklarını izah ediyor.
Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Amerika’da da medya ve gazetecilik üzerindeki baskılar giderek artıyor.
Bu da gazeteleri giderek daha büyük bir hukuk harcaması zorunluluğuna sokuyor.
New York Times’ın hukuk ve güvenlik için harcadığı para 10 yıl öncesine göre 10 kat artmış.
GEÇEN YIL 500 BİN ÖZEL HABER İÇİN HARCANAN PARA 2 MİLYAR DOLAR
Bu arada Yapay zeka uygulamalarının gazetelerin kaynaklarını kendi malıymış gibi kullanma girişimlerine karşı açtıkları davada hukuki süreçler için harcadıkları para 20 milyon doları bulmuş.
Tabi aynı zamanda habere ulaşma ve yayınlama maliyeti de anormal artıyor.
New York Times geçen yıl 500 bine yakın özel haber yayınlamış.
Bunun maliyeti 2 milyar dolarmış.
MEDYANIN YÜZDE 90’INI YANDAŞ YAPAN İKTİDAR GÜVENCEDE Mİ
Dünyanın birçok ülkesinde günümüz iktidarları medyanın üzerinde yoğun kontrol kurdukları zaman kendilerini rahat hissediyor.
Bazı ülkelerde güçlü iktidarlar medyanın yüzde 80’ine kadar kontrol edebiliyor.
Ama Macaristan’da yapılan son seçim bunun iktidar açısından hiçbir işe yaramadığını açıkça ortaya koydu.
BUGÜN EN GÜVENİLİR TÜRKÇE GAZETE HANGİSİ
Bugün Türkiye’nin en güvenilir haber kaynağı nedir?
Hürriyet mi, Sabah mı… Sözcü mü?
Yoksa…
New York Times, Economist, Wall Street Journal, Guardian, Le Monde, Financial Times mı…
Sokağa çıkın önünüze çıkan ilk 100 kişiye sorun alacağınız cevap şudur:
Türk gazetelerine güvenmiyoruz.
EY MAKUL ÇOĞUNLUK BAĞIMSIZ BİR TÜRK MEDYASI İÇİN KAÇ TL ÖDEMEYE HAZIRSINIZ
İktidarı ve muhalefeti ile bunu önümüze koyup düşünmeliyiz.
Ama bunu düzeltmenin yükünü sadece iktidar ve medya patronlarına bırakmak da haksızlık olur.
Bu ülkenin iyiye gitmesini isteyen vatandaşları da Türkiye’nin güven verici ve bağımsız dijital mecraları için de para ödemeyi normal alışkanlık haline getirmesi gerekir.
Bu ülkeyi konuşan kafaların vasat gündeminden ancak bu vatandaşlık bilinci kurtarabilir.
patronlardunyasi.com