Sağlık


Toygun ATİLLA 

Dün Türkiye'nin diyabet gerçeğini yazdım.

Şekerli gıdaların ambalajlarına neden daha görünür sağlık uyarıları konulmadığını sordum.

Bugün Hürriyet'te Ahmet Hakan'ın Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile yaptığı röportajı okuyunca sevindim.

Çünkü Bakanlık gıda konusunda önemli bir değişime hazırlanıyor.

Hürriyet de bu hazırlığı güçlü bir manşetle duyurmuş:

“Güvenli gıda devrimi başlıyor.”

Röportajda dikkatimi çeken çok sayıda başlık var.

Örneğin, çilek oranı binde bir olan bir süt ürününün çilekli süt olarak pazarlanması meselesi.

Bu yalnızca bir etiket tartışması değil.

Tüketicinin satın aldığı ürünün gerçekte ne olduğunu bilme hakkı.

Bir başka konu köy tavuğu.

Köyde yetiştirilmeyen tavuğun köy tavuğu adıyla satılmasına karşı çıkılıyor.

Doğru bir yaklaşım.

Aynı durum süt için de geçerli.

Her süt ürününün ambalajına gelişigüzel doğal, çiftlik veya benzeri ifadeler yazılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Bakanlık, ürünlerin isimleriyle gerçek içerikleri arasındaki farkı ortadan kaldırmak istiyor.

Bence bu, gıda sektöründe önemli bir eşik.

Restoranlarda yeni dönem

Ahmet Hakan'ın röportajında dikkatimi çeken bir başka konu restoranlar.

Bakanlık, menülerde şeffaflığı artıracak bir dönüşüm üzerinde çalışıyor.

Bu önemli.

Tüketici markette satın aldığı ürünün ambalajını inceleyebiliyor.

Yalnız, restoranda önüne gelen yemeğin içeriği konusunda çoğu zaman aynı bilgiye sahip değil.

İşte burada bir önerim var.

Restoran menülerinde yalnızca fiyat ve yemek adı değil, tüketicinin sağlığını ilgilendiren temel içerik bilgileri de kolayca görülebilmeli.

Özellikle ilave şeker, tuz ve alerjenler konusunda.

Bunun nasıl uygulanacağı elbette sektörle birlikte çalışılmalı.

Tüketicinin bilgiye ulaşması, işletmenin tercihine bırakılmamalı.

Röportajın bir diğer önemli bölümü bal ve zeytinyağı.

Taklit ve tağşiş, yıllardır Türkiye'nin gıda sektöründeki en büyük sorunlarından biri.

Gerçek bal üretenle sahte ürün pazarlayan aynı pazarda rekabet ediyor.

Gerçek zeytinyağı üretenle başka yağları karıştırıp zeytinyağı diye satan da öyle.

Bu yalnızca tüketicinin aldatılması değil.

Dürüst üreticinin cezalandırılması anlamına geliyor.

Bakanlığın bu alandaki denetimlerini artırması önemli.

Peynirdeki ürün adlandırmaları ve içerik standartları da aynı meselenin parçası.

HEM SAĞLIK HEM HAKSIZ REKABET MESELESİ 

Gıda güvenliği yalnızca sağlık meselesi değil.

Aynı zamanda haksız rekabet meselesi.

1 YILDA 1 MİLYON 300 BİN DENETİM

Ahmet Hakan'ın röportajındaki rakamlar da dikkat çekici.

Bakan Yumaklı, yılda 1 milyon 300 binin üzerinde gıda denetimi yapıldığını söylüyor.

Son üç yılda yalnızca bala yönelik 7 bin 134 denetim gerçekleştirilmiş.

Zeytinyağında ise 6 bin 425 denetim yapılmış.  

Bunlar önemli rakamlar.

Ancak benim burada da bir sorum var.

Kaç denetimde uygunsuzluk tespit edildi?

Kaç işletmeye ceza kesildi?

Kaçı faaliyetini durdurdu?

Kaçı aynı ihlali tekrar yaptı?

Çünkü denetim sayısı kadar denetimin sonucu da önemli.

Bence Bakanlık bu verileri de düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmalı.

Röportajda bazı uygulamalar için 1 Ocak, bazıları için 31 Mart ve 30 Nisan 2027 tarihleri öne çıkıyor.

Özellikle eritme peynirinin örgü veya tel peyniri gibi sunulması konusunda 1 Ocak tarihi dikkat çekici.

Süt ürünlerinde ise yeni kurallara uyum için 31 Mart 2027'ye kadar süre tanınmış durumda. 

Bu tarihler tüketici kadar üreticiyi de ilgilendiriyor.

Ambalajlar değişecek.

Ürünlerin isimleri değişecek.

Bazı üreticiler içeriklerini yeniden düzenlemek zorunda kalacak.

Dolayısıyla bu dönüşüm, gıda sektöründeki şirketler için de ciddi bir hazırlık dönemi anlamına geliyor.

ŞEKERLİ GIDALARA UYARI SİSTEMİ GETİRİLMELİ 

Peki bu devrime ne eklenmeli?

Benim önerim şu:

Bakanlık, yüksek şeker içeren paketli gıdalar için de ambalajın ön yüzünde kolay anlaşılır bir uyarı sistemi üzerinde çalışmalı.

Çünkü şeker konusunda zaten önemli bir adım atılmış.

16 Eylül'de yayımlanan düzenlemeyle çeşnili sütlerde ilave şeker yüzde 5, toplam şeker yüzde 9,5 ile sınırlandırıldı. Üstelik ilave şeker miktarının ön yüzde belirtilmesi de kararlaştırıldı. 

Bu düzenlemenin diğer ürün gruplarına nasıl uyarlanabileceği araştırılmalı.

Şili ve Meksika'da uygulanan yüksek şeker, tuz ve doymuş yağ uyarıları incelenmeli.

Sağlık Bakanlığı da çalışmanın içinde olmalı.

Üreticilerin görüşleri alınmalı.

Bütün bu çalışmaların merkezinde tüketicinin sağlığı bulunmalı.

Sayın Bakan, bu kez bir adım daha atalım

Ahmet Hakan'ın röportajı sayesinde Bakanlığın gıda alanında yürüttüğü çalışmalar geniş bir kamuoyunun gündemine taşındı.

Bunu önemli buluyorum.

Dün diyabet konusunda yaptığım çağrıyı bugün biraz daha genişletiyorum.

TAKİPÇİSİ OLACAĞIM 

Gıda güvenliğinde atılan adımların yanına, kronik hastalıkları önlemeye yönelik daha güçlü beslenme politikaları da konulmalı.

Bir ürünün gerçekten çilek içerip içermediğini bilmek hakkımız.

O ürünün ne kadar şeker içerdiğini ve bunun sağlığımız açısından ne anlama geldiğini kolayca anlayabilmek de hakkımız.

Gıda devrimi yalnızca tüketicinin aldatılmasını değil, tüketicinin önlenebilir sağlık risklerinden korunmasını da hedeflemeli. Hatta Sağlık Bakanlığı da bu projeye destek ve katkı sunmalı… 

Tarım Bakanlığı’nın başlattığı çalışmaya benim katkım bu.

Bu konunun takipçisi olacağım.

İLGİLİ HABER

Diyabetin Türkiye'ye yıllık sağlık faturası 9,65 milyar dolar, peki Türkiye'de paketli gıdalar nasıl denetleniyor?

patronlardunyasi.com