Aktüel

Burak ARTUNER 

#video_9754514#

İstanbul Boğazı'nın en güzel tarafı, aynı zamanda yalı sahiplerinin en büyük korkularından biri olabilir.
Bunu önceki gece bir kez daha gördük.

Derin Mermerci'nin ailesinden kalan yaklaşık 200 yıllık Kazasker Necmettin Efendi Yalısı'na, Boğaz turu yapan bir yolcu vapuru çarptı. Vapur önce yalı önündeki tekneye, ardından rıhtıma ve bahçeye girdi. Kazada can kaybı yaşanmadı ancak rıhtım ve çevresinde hasar oluştu. Mermerci de olayın ardından dava açacağını açıkladı. Yani İstanbul'da “yalıda yaşamak” bazen sadece emlak vergisi, bakım masrafı ve çalışan gideri demek değilmiş. Bir de vapur trafiğini hesaba katmak gerekiyormuş.

Etel Baler'in oturduğu Etem Pertev Yalısı'na 11 yıl önce gemi çarpmıştı.

11 YIL ÖNCE ETEL BALER DE AYNI KORKUYU YAŞADI

Derin Mermerci'nin başına gelen, Boğaz'ın yalıları açısından ilk vaka değil. Bundan tam 11 yıl önce bu kez Etel Baler ile eşi Robert Baler'in yaşadığı Ethem Pertev Yalısı'na kuru yük gemisi çarpmıştı. 21 Temmuz 2015'te Sierra Leone bayraklı 106 metrelik Majed and Randy, dümen arızası nedeniyle Kanlıca'daki tarihi yalıya vurdu. Ve olayın magazin tarafı kadar ürkütücü olan kısmı da vardı. Etel Baler o sırada çocuklarıyla yalıdaydı. Geminin üzerlerine doğru geldiğini fark edince çocuklarıyla kendisini dışarı attı. Sonradan yaşadıklarını anlatırken, “Saniye farkıyla hayatta kaldık” demişti. Hatta birkaç saniye daha gecikmeleri halinde kendisinin ve çocuklarının hayatta olmayabileceğini söylemişti. Yalının sahibi ise Baler ailesi değildi. Ethem Pertev Yalısı'nın 2000 yılında Köprülü soyundan gelen Murat Köprülü tarafından satın alındığı haberlerde yer alıyordu. Baler ailesi ise o dönemde yalının sakinleriydi.

İşte bu yüzden Etel Baler'in hikâyesi, Derin Mermerci'nin yaşadığı olayın adeta 11 yıl önceki fragmanı gibi.

BİR DE HEKİMBAŞI SALİH EFENDİ YALISI VAR

Boğaz'ın “gemiler yalıya çarpmaz herhalde” rahatlığını en sert biçimde bozan olaylardan biri ise 2018'de yaşandı. Bu kez gelen yolcu vapuru değil, 225 metre uzunluğunda, 38 bin 732 grostonluk Malta bayraklı Vitaspirit adlı gemiydi. 7 Nisan 2018'de Anadolu Hisarı'nda ilerleyen gemi, makine arızasının ardından tarihi Hekimbaşı Salih Efendi Yalısı'na çarptı. Yalıda çok ağır hasar oluştu. Resmi deniz kazası inceleme raporuna göre gemi saat 15.33'te yalıya çarparak yapının önemli bir bölümünün yıkılmasına neden oldu. 

YALI İÇİN İHTİYATİ HACİZ KARARI ÇIKTI 

Yalının maliklerinin isimleri de mahkeme kayıtlarına yansıdı: H. Jerfa Süveşda Birışık, Payidar Zerhan Gökpınar ve Yalı Organizasyon şirketi. Hasarın büyüklüğü öylesine ciddi oldu ki yalı için 50 milyon dolarlık ihtiyati haciz kararı alındı. Olayın ardından yapının denize doğru 8-10 santimetre kaydığı ve yıkılma riski bulunduğu açıklandı. Yani Boğaz'da yalı sahibi olmak gerçekten de “komşudan gelecek zarar” kavramını başka bir seviyeye taşıyor. Çünkü burada komşu bazen 300 yıllık karşı yalı değil... 225 metrelik bir tanker olabiliyor...

PEKİ YALI SAHİBİ “GEMİ ÇARPARSA” DİYE SİGORTA YAPTIRABİLİYOR MU?

Yalı sahibinin, konut veya bina sigortasına deniz taşıtlarının çarpması riskini ek teminat olarak dahil ettirmesi mümkün. Sigorta sektöründen isimler, Boğaz yalıları için özellikle deniz taşıtları çarpması teminatının önemine dikkat çekiyorlar ve  kara, hava ve deniz taşıtı çarpması şeklinde farklı ek teminatların bulunduğunu belirtiyorlar. Ancak yalı söz konusu olduğunda iş normal bir apartman dairesinin sigortasından çok daha karmaşık. Çünkü sigortacı için karşısındaki yapı sıradan bir ev değil. Tarihi eser mi, ahşap mı, restorasyon gerekiyor mu, içinde antika veya yüksek değerli eserler var mı, rıhtım ve iskele de poliçeye dahil mi, tüm bunlar prim ve teminat şartlarını değiştirebiliyor. Üstelik tarihi eser niteliğindeki yapılarda “usta geldi, duvarı yaptı” diye bir dünya yok. Kültür varlıkları mevzuatı, restorasyon izinleri ve uzmanlık gerektiren çalışmalar devreye giriyor. Hekimbaşı Salih Efendi Yalısı'nda yaşananlar bunun ne kadar büyük bir mesele olabileceğini gösterdi.

Hekimbaşı Salih Efendi Yalısı'nda 2018'de yaşanan kaza.

GEMİNİN DE SİGORTASI VAR

Öte yandan geminin sahibinin sigortası olduğu gibi, yalıya çarpan geminin de sorumluluk sigortası bulunuyor. Hekimbaşı Salih Efendi Yalısı'na çarpan Vitaspirit'in P&I sigortacısı İngiltere merkezli UK P&I Club idi. Geminin üçüncü kişilere verebileceği can, mal ve çevre zararlarına ilişkin çok yüksek tutarlı teminatı bulunuyordu. Yani bir gemi bir yalıya çarptığında, 
yalnızca tahta ve taşlar birbirine girmiyor, sigorta şirketleri de birbirine giriyor.

VAPURUN DÜMENİ, KAPTANIN RUH HALİ 

Kısacası Boğaz'ın trafiği yalı sahibinin kontrolünde değil, vapurun kaptanı, onun ruh hali, tankerin dümeni, geminin makinesi, hepsi bir gün başınıza bela olabilir. Bu nedenle İstanbul'un en güzel yalılarında yaşayanların artık sadece “yangın çıkarsa ne olur?” diye değil, “Vapur çarparsa ne olur?” diye de düşünmesi de gerekiyor. O yüzden, eşsiz manzaranın bir bedeli de bu olsa gerek, yalın mı var korkun var!

patronlardunyasi.com