Sağlık

Feramuz ERDİN

Bir yolcu gemisinde patlak veren Hantavirüs salgını dünyayı şoka uğrattı. Yazın yaklaştığı bugünlerde halkımız için böyle bir salgın riski mevcut mu? Kemirgen hayvanların dışkı ve idrarından solunum veya doğrudan temas yoluyla bulaşan Hantavirüs (Renal Sendromlu Kanamalı Ateş) ve Leptospiroz gibi bakteri kökenli hastalıklar, kısa sürede ölüme yol açabiliyor. Bazı virüs kaynaklı hastalıkların insandan insana geçebildiği bildiriliyor.

Oceanwide Expeditions şirketine ait MV Hondius adlı gemide kemirgen vücut sıvılarından kaynaklanan Hantavirüs salgını sonucunda üç yolcunun hayatını kaybettiği açıklandı. Geminin şu anda Batı Afrika açıklarındaki bir ada ülkesi olan Cape Verde'nin başkenti Praia'da demirli olduğu ve yolcuların karaya inmesine izin verilmediği bildirildi. Yolcular, mürettebat ve yakınları için endişeli bekleyiş sürüyor.

TRAKYA’DA BAHSEDİLEN O ÖLÜMLER ŞEHİR EFSANESİ MİYDİ?

Bundan on yıl kadar önce, bir arkadaşım Trakya’da, marketten satın aldıkları kutulu içecekleri, kapak kısmını temizlemeden içen bazı kişilerin fare idrar ve dışkısından kaynaklanan bir hastalık yüzünden hayatını kaybettiğini söylemişti. O dönemde haberlere yansımadığı için çok üzerinde durmamıştım, ancak bu olaydan sonra içgüdüsel olarak bir daha asla kutulu içeceklerin ağız değen kısımlarını iyice yıkamadan içmemeye özen gösterdim. Hemen ardından bazı içecek çeşitlerinin kapak kısımlarına alüminyum benzeri koruyucu kaplama malzemesi uygulanmaya başlanması, bana bahsedilen o olayın doğru olabileceğini düşündürmüştü. Olay doğru değilse bile, içecek firmaları satışlarını etkileyebilecek bir şehir efsanesini yenmek için böyle bir yönteme başvurmuş olabilirdi? Sonuçta hijyen önemliydi.

TÜRKİYE’DE 2009’DAN BU YANA VAKALAR RAPOR EDİLİYOR

Sağlık Bakanlığı kaynaklı verilere göre, Hantavirüsler kemiriciler aracılığı ile bulaşan zoonotik virüslerdır. Kemiriciler hantavirüslerin doğal rezervuarıdır. 2009 yılından bu yana yurdumuzun çeşitli bölgelerinde renal sendromlu hantavirüs kanamalı ateş olguları bildirilmektedir.

Kemirici teması hantavirüsün insanlara bulaşmasında en önemli faktördür. Enfekte kemiricilerin idrar, dışkı ve tükürüklerinde virüs mevcuttur. Enfekte kemiricilerin ısırması veya enfekte alanlarda toza karışmış virüslerin solunum ile alınması ile virüs bulaşabilir. Hastalığın 12–21 günlük yerleşim süresi vardır. Hastalık aniden ateş, baş ağrısı, şiddetli kas ağrısı, susama, iştahsızlık, bulantı ve kusma ile başlar. Yüz, boyun ve sırtta kızarıklık, göz çevresinde ödem ve konjunktivalarda kızarıklık karakteristik bulgulardır. Hantavirüsler renal sendrom ve pulmoner sendrom olmak üzere iki farklı klinik tabloya neden olur. Ülkemizde Hantavirüs Renal Sendrom görülmektedir.

RİSK GRUPLARI VE BÖLGELER

Hastalık daha çok kemiricilerle temas olasılığı fazla olan insanlarda, daha çok ilkbahar ve sonbahar aylarında görülmektedir. Çiftçiler, avcılar, askerler, orman ve liman işçileri, endemik bölgeyi ziyaret eden ziyaretçiler ve deney hayvanları ile çalışan laboratuvar personeli hastalık için risk altındadır. Şu ana kadar Zonguldak, Bartın, Giresun ve Düzce illerinde vakalar rapor edilmiştir.

NASIL KORUNABİLİRİZ?

Sağlık Bakanlığı tarafından Hantavirüs’ten korunma yolları sıralanmıştır:

Korunmada en önemli unsur, insanların yaşam alanlarında kemirici kontrolünün sağlanmasıdır.

Kemirgenlerin, ev ve diğer binalardan uzak tutulması ve girmesinin önlenmesi gerekir. Evlerde genel olarak farelere yönelik önlemler (yiyeceklerin kapalı kaplarda saklanması, farelerin yerleşebileceği boşlukların tamiri, genel hijyen kurallarına uyulması) alınmalıdır. Kapı ve pencerelere sineklik konulmalıdır.

Çöp konteynerlerinin kapakları sürekli kapalı tutulmalıdır.

Kemirgenlerin yaşam alanı olan rögar kapakları tamir edilmeli, depolarda gereksiz eşyalar saklanmamalı, hijyen tedbirlerine azami özen gösterilmelidir.

Fare leşleri ortalıkta bırakılmamalı, derince açılmış bir çukura gömülmelidir. Bu işlem sırasında eldiven giyilmeli ve maşa vb. cisimler kullanılmalıdır. İşlemlerden sonrasında eller mutlaka su ve sabunla yıkanmalıdır. Fare leşlerinin bulunduğu alan çamaşır suyuyla dezenfekte edilmelidir.

Evcil hayvan olarak fare ya da kemirgen beslenmemeli ve kemirgen yuvalarıyla direkt temastan kaçınılmalıdır.

Özellikle tarlada çalışanlar tarla farelerinden uzak durmalıdır.

İnsan ve hayvan gıdaları kemirgenlerden uzak tutulmalı/saklanmalıdır.

Endemik bölgelere giden ve kemirgenlerle temasa maruz kalabilecek kişiler, mesleği gereği seyahat edenler, kamp yapanlar, gezginler kemirgenleri çadırlarından ve konakladıkları yerlerden uzak tutacak önlemler almalı ve yiyeceklerini kemirgenlerden kaynaklanabilecek herhangi bir bulaşma olmaması için korumalıdır.

Kemirgenler ile kontamine alanların temizlenmeden önce dezenfektan spreyler ile dezenfekte edilmelidir. Bu alanların süpürülmemesi ve elektrikli süpürge ile çekilmemesi gereklidir.

Dezenfektanla ıslatılmış havlu veya tahta bezi kullanılmalıdır. Temizlik yapılırken tozların solunmasını önleyici uygun maskelerin (cerrahi maske) kullanılması gerekir.

Kemirgenlerin uygun tedbirler alınması koşuluyla tuzak kullanılarak yakalanması önerilmektedir. Kemirgenler kesinlikle canlı olarak yakalanmaya çalışmamalıdır.

Laboratuarda kullanılan kemirgenlerin hantavirüs enfeksiyonu yönünden test edilmesi gereklidir. Çalışanların eldiven ve maske takması, dezenfektan kullanmaları sağlanmalıdır.

El yıkama alışkanlığına özen gösterilmelidir. Doğada veya evde riskli alanlara temas sonrasında eller su ve sabunla yıkanmalıdır.

patronlardunyasi.com