Patronlar

Kerim ÜLKER 

Türkiye’de discount yani indirim marketçiliğinin mimarları Zapsu ailesi. Geçtiğimiz günlerde Sabancı Holding’den Carrefoursa’yı alan A101’in kurucusu Cüneyd Zapsu ve ailesi. Türkiye’de 15 bine yakın şubesi bulunan A101’in sektördeki en büyük rakibi BİM’in kurucusu da Zapsu Ailesi. Bir de Güney Amerika ülkesi Şili’de kurduğu fındık fabrikasıyla gündemde olunca, biraz bu sürecin ilk dönemlerini hatırlamakta fayda var.

Discount marketler kavramı Türkiye’ye özgü değil. Bu modelin başladığı ilk yer Almanya. Lidl, Aldi gibi zincirlerin kıyasıya rekabet ettiği Almanya’da baba işi tekstille uğraşan Cüneyd ve ağabeyi Aziz Zapsu, 1995 yılında perakende sektöründe yeni bir zincir kurma fikriyle yola çıktığında sektörde potansiyel olduğunu gördü.

ALMAN ALDİ’DEN “HAYIR” CEVABINI ALDI, BİM’İ KURDU

Hedef olarak Alman bir markayı Türkiye’ye getirmek vardı. Alman devi Aldi’yi Türkiye’ye getirmek için görüşmelere başladı. Almanların geri dönüşü olumsuz olunca Zapsu kardeşler, bu kez Aldi’yi örnek alarak 1995 yılında BİM’i kurmaya karar verdi. Yanında Korkut Özal, Topbaş Ailesi, Mehmet Fatih Saraç ve Yasin El Kadı gibi isimlerle.

ALMAN DEVİNİN YÖNETİCİSİ TRANSFER ETTİ

Başına da Aldi’nin eski yöneticilerinden, indirim mağazacılığının gurusu olarak bilinen Dieter Brandes'i getirdi. Bu adım, BİM'in hızlı büyümesinin en önemli yapı taşlarından biri oldu. 2003 yılında da Zapsu ailesi hisselerini satarak BİM’den çekildi. Muhtemelen hisse satış anlaşmasındaki maddelerden olacak ki 5 yıl Zapsu, sektörde yer almadı. 2008’de ise dönüşü hızlı oldu ve A101’i kurmaya karar verdi. 2 yıl sonra ise A101’i şu andaki sahibi Turgut Aydın’a satarak perakende işinden tamamen ayrılma kararı aldı.

KURDUĞU İKİ MARKA 1 TRİLYONLUK CİRO YAPIYOR

Zapsu kardeşlerin kurduğu BİM ve A101, discount marketlerin iki büyük oyuncusu. BİM’in 100 binden fazla çalışanı, 721 milyar liralık cirosu, 14 binden fazla şubesi var. Zapsu’nun kurduğu ikinci zincir olan A101’in ise 15 bine yakın şubesinde 70 bin çalışanı ve yaklaşık 300 milyar liralık satış hacmi bulunuyor. Yani Zapsu’ların kurduğu her iki rakip devin büyüklüğü 1 trilyon liranın üzerinde. 170 binden fazla çalışanı, 30 bine yakın şubesi olan iki dev. Organize perakendenin 55 büyüklüğünün 55 bin market sayısı olduğunu düşünürsek, yarısından fazlasında Zapsu imzası var.

Zapsular’a olumsuz dönen Aldi’nin ise mağaza sayısı yaklaşık 14 bin olsa da cirosu 100 milyar euronun üzerinde. Zapsu Ailesi eğer “evet” yanıtı alsaydı, A101 ve BİM’in kuruluşu da belki de olmayacaktı.

ŞİLİ’Yİ 10 YIL ÖNCE ÖNGÖRDÜ, İLK YATIRIMI O YAPTI

Gelelim Şili’deki fındık fabrikasına. Bildiğiniz üzere Zapsu ailesinin en köklü şirketi Balsu Gıda. Fındık işi yapan Balsu’nun patronu Cüneyd Zapsu’nun Şili’de tesis kuruluşuna dair ilk haberi 5 gün önce Ordu medyası duyurdu. 2015 yılında yaptığı bir açıklamada “Türkiye’nin fındıkta karşısına Şili, Avustralya ve ABD’de makineli tarım yapan daha tehlikeli rakipler çıkabilir” sözleriyle dikkat çeken fındık ihracatçısı Cüneyd Zapsu’nun Şili’de büyüme planını yazan yerel medya, fabrikanın hem fındık işleme hem de katma değerli üretim hedefiyle planlandığını, önümüzdeki dönemde kapasite artırımı ve ticari üretime geçişin değerlendirileceğini belirtiyor.

Türkiye’de discount marketlerin babası Zapsu ailesi, fındıkta da öngörülü davrandı. 10 yıl önce Şili’yi fındıkta üretim merkezi olarak gören Zapsu ailesi, üretim için de bu konuda ilk adım atanlar oldu.

patronlardunyasi.com