Gündem
Burak ARTUNER
Türkiye'nin Avrupa Birliği ile yıllardır beklediği Gümrük Birliği güncellemesi için yeni bir siyasi şart ortaya çıktı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in COP31 Antalya'da Rum lider Nikos Hristodulidis ile yaptığı görüşmelerin ardından ortaya çıkan gelişmelere göre AB, Türkiye ile Gümrük Birliği'nin modernizasyonuna ilişkin görüşmeleri Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlaması koşuluyla açmaya hazır.
Avrupa Komisyonu'nun Kıbrıs özel temsilcisi Raffaele Fitto'nun 20 Kasım'da Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yapacağı görüşmede bu mesajı iletmesi bekleniyor.
Başka bir ifadeyle Avrupa, Türkiye'nin ekonomik ilişkilerinde yeni bir sayfa açılması için siyasi dosyanın ilerlemesini bekliyor.
Bu gelişme, yalnızca Ankara-Brüksel ilişkilerinin değil, Türkiye'nin Avrupa pazarına üretim yapan patronlarının geleceğini de yakından ilgilendiriyor.
1973'TE BAŞLADI, 1974'TE KIBRIS HAREKÂTI OLDU
Gümrük Birliği tartışmalarında gözden kaçırılmaması gereken önemli bir tarih var.
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasındaki ortaklığın temeli 12 Eylül 1963'te imzalanan Ankara Anlaşması'na dayanıyor.
Gümrük Birliği'ne geçişin takvimini belirleyen Katma Protokol ise 23 Kasım 1970'te imzalandı ve 1 Ocak 1973'te yürürlüğe girdi.
Türkiye'nin sanayi ürünlerinde gümrük vergilerini aşamalı olarak indirmesini öngören bu süreç başladığında henüz Kıbrıs Barış Harekâtı gerçekleşmemişti.
Kıbrıs Barış Harekâtı 20 Temmuz 1974'te başladı.
Gümrük Birliği'nin tamamlanmasına ilişkin karar ise 1995'te alındı.
Ankara ile Brüksel arasında 6 Mart 1995'te kabul edilen 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı, 1 Ocak 1996'da uygulamaya girdi.
Yani Türkiye'nin Avrupa ile ekonomik entegrasyonunun temeli 1973'te atılmış, Gümrük Birliği 1995'te karara bağlanmış ve 1996'da yürürlüğe girmişti.
Bugün ise bu ekonomik ilişkinin güncellenmesi için Kıbrıs meselesinde ilerleme şartı öne sürülüyor.
Bu tavırdaki adaletsizliğe, Türkiye'nin karşı adımı ne olacak göreceğiz.
TÜRK PATRONLARI NEDEN GÜNCELLEME İSTİYOR?
Gümrük Birliği, Türkiye'nin Avrupa sanayi zincirlerine entegre olmasını sağlayan en önemli ekonomik düzenlemelerden biri.
Ancak 30 yılı aşan mevcut yapının günümüz ticaret koşullarına cevap vermekte zorlandığı artık herkesin kabul ettiği bir gerçek.
Türkiye'nin Avrupa Birliği ile 2025 yılında gerçekleştirdiği mal ticareti 217,6 milyar euroya ulaştı.
Türkiye'nin ihracatının yüzde 42,7'sinin Avrupa Birliği'ne gitmesi, bu ilişkinin Türk sanayisi açısından ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.
Otomotivden makineye, tekstilden elektrikli ekipmanlara kadar birçok sektör Avrupa pazarına bağlı.
Fakat mevcut Gümrük Birliği esas olarak sanayi ürünlerini ve işlenmiş tarım ürünlerini kapsıyor. Tarımın tamamı, hizmetler ve kamu alımları kapsam dışında kalıyor.
Türk iş dünyasının istediği güncelleme ise çok daha geniş.
Hizmet ticaretinin kapsama alınması,
Kamu alımlarında karşılıklı erişimin genişletilmesi,
Tarım ürünlerinde daha kapsamlı ticaret,
Dijital ticaret ve yeni teknolojilerde ortak kurallar,
Avrupa'nın üçüncü ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmalarında Türkiye'nin mağduriyetinin giderilmesi,
Türk şirketlerinin Avrupa pazarında daha öngörülebilir koşullarda faaliyet göstermesi.
Özellikle Avrupa Birliği'nin üçüncü ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmalarında Türkiye'nin aynı avantajlardan otomatik olarak yararlanamaması, Türk üreticisinin yıllardır şikâyet ettiği konuların başında geliyor.
HİNDİSTAN, ÇİN VE AVRUPA PAZARI
Gümrük Birliği güncellemesinin gecikmesi, Türkiye'nin rekabet gücünde kayba neden oluyor.
Avrupa Birliği'nin Hindistan gibi büyük ekonomilerle ticaret anlaşmaları yapması, Türkiye açısından yeni rekabet koşulları yaratıyor.
Avrupa pazarına mal satan Türk üreticisi, aynı pazarda daha avantajlı ticaret koşulları elde eden rakiplerle mücadele etmek zorunda kalabiliyor.
Üstelik Avrupa'nın sanayi politikaları, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme alanındaki yeni düzenlemeleri de Türkiye'nin üretim maliyetlerini ve rekabet koşullarını etkiliyor.
Bu nedenle Gümrük Birliği'nin güncellenmesi, yalnızca gümrük vergilerinin kaldırılması meselesi değil. Türkiye'nin Avrupa sanayisinin geleceğinde ne kadar yer alacağının da belirlenmesi anlamına geliyor.
PATRONLARIN BEKLEDİĞİ EKONOMİK AÇILIM SİYASİ DOSYAYA BAĞLANDI
Avrupa Birliği Komisyonu, 2016 yılında Gümrük Birliği'nin modernizasyonu için müzakere yetkisi verilmesini önermişti. Ancak AB Konseyi bu yetkiyi bugüne kadar resmen vermedi.
Şimdi ise COP31'deki temaslardan çıkan mesaj, ekonomik açılımın Kıbrıs meselesinde ilerlemeye bağlanabileceğini gösteriyor.
Bu yaklaşımın Türkiye açısından iki farklı sonucu olabilir.
Birincisi, Kıbrıs müzakerelerinde yeniden hareketlilik sağlanması, Avrupa ile ekonomik ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını açabilir.
İkincisi ise ekonomik ilişkilerin siyasi koşullara bağlanması, Türk şirketlerinin beklediği ticari avantajların daha uzun süre ertelenmesine neden olabilir.
Üstelik Türkiye'nin Avrupa ile ticaretinde sorun yalnızca Gümrük Birliği'nin güncellenmemesi değil.
Vize süreçleri, teknik engeller, ticari düzenlemeler ve üçüncü ülkelerle yapılan anlaşmalar da patronların gündeminde.
ALİ KOÇ'UN SÖZLERİ TARTIŞILIRKEN...
Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Koç, COP31 kapsamında yaptığı değerlendirmelerde Türkiye'nin Avrupa'nın yeni sanayi politikalarının dışında tutulması ihtimaline sert tepki göstermişti.
Türkiye'nin “Made in EU” kapsamı dışında bırakılmasının 30 yıllık ekonomik ortaklığı zedeleyeceğini belirten Ali Koç, bu durumun “kazan-kazan” ilişkisini “kaybet-kaybet” seviyesine getireceği uyarısında bulunmuştu.
Koç, Avrupa'daki siyasi yaklaşımı eleştirirken “AB'deki siyasetçilerin akıl tutulması” ifadesini kullanmıştı.
Asıl dikkat çektiği konu ise Gümrük Birliği'nin güncellenmesi oldu.
“Biz Gümrük Birliği modernizasyonu nerede kaldı diye beklerken böyle bir şeyle karşı karşıya kalmak endişe verici” diyen Ali Koç, Türkiye'nin Avrupa ile ekonomik entegrasyonunun önemini bir kez daha ortaya koymuştu.
Türkiye'nin ticaretinin ve ihracatının yaklaşık yüzde 45'inin Avrupa ile gerçekleştiğine dikkat çeken Koç, “Made in EU” düzenlemesinin Türk sanayisine telafisi güç zararlar vermemesi gerektiğini vurgulamıştı.
PATRONLARIN BEKLEDİĞİ GÜNCELLEME, AVRUPA'NIN YENİ SINAVI
Ali Koç'un COP31'deki açıklamaları, Gümrük Birliği'nin güncellenmesini bekleyen Türk sanayisinin kaygılarını açık biçimde ortaya koyuyor.
Bir tarafta Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasını Gümrük Birliği görüşmelerinin ön şartı olarak gündeme getiren Avrupa, diğer tarafta Türk üreticisini “Made in EU” düzenlemesinde nasıl konumlandıracağına ilişkin belirsizlik.
1973'te başlayan ekonomik ortaklık, 1995'te Gümrük Birliği kararıyla yeni bir aşamaya geçmişti. Bugün ise 30 yıllık Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve Türk sanayisinin Avrupa'nın yeni üretim politikalarında yer alması, Ankara-Brüksel ilişkilerinin en kritik ekonomik dosyalarından biri haline geliyor.
Ali Koç'un uyarısı da tam bu noktada anlam kazanıyor: Türkiye'yi Avrupa sanayi zincirinin dışında bırakmak, yalnızca Türk patronlarını değil, Avrupa'nın kendi üretim ve rekabet gücünü de zayıflatabilir.
ANKARA'NIN 20 KASIM SINAVI
20 Kasım'da Ankara'da yapılması beklenen Fitto-Fidan görüşmesi, bu açıdan kritik önem taşıyor.
Türkiye'nin ekonomik beklentileri ile Kıbrıs meselesindeki siyasi pozisyonunun nasıl bir araya getirileceği, önümüzdeki dönemin en önemli başlıklarından biri olacak.
Türk patronlar, Avrupa ile ticaretin genişlemesi, üretim ve yatırımın önündeki engellerin kaldırılması ve Türkiye'nin Avrupa sanayi zincirlerinde daha güçlü bir konuma gelmesini istiyor.
Ancak COP31'de ortaya çıkan tablo, bu ekonomik beklentilerin yalnızca ticaret masasında şekillenmeyeceğini gösteriyor.
1973'te ekonomik entegrasyon için başlayan süreç, 1995'te Gümrük Birliği kararıyla yeni bir aşamaya geçmişti.
Aradan geçen yıllarda Türkiye'nin Avrupa ile ticareti büyüdü, şirketler Avrupa pazarına daha fazla entegre oldu. Şimdi ise bu ilişkinin geleceği için Kıbrıs dosyasında ilerleme şartı öne sürülüyor.
Türk patronlar şimdi "Avrupa pazarında büyümek isteyen Türkiye'nin ekonomik geleceği, Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasını mı bekleyecek?" sorusunun yanıtını bekliyor.
patronlardunyasi.com
İLGİLİ HABER
