İran'ın geçişlere kapattığı, ABD'nin de ablukaya aldığı ve hem küresel enerji koridoru hem de dünya ticaretinin önemli geçiş noktası olması dolayısıyla büyük önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nda geçişler 'ücretli' mi olacak, 'ücretsiz' mi?
Tarafların, Orta Doğu'daki savaşı bitirecek olan mutabakat için saatleri sayarken bu soru da yanıtı en çok merak edilen sorular arasında...
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ENERJİ VE TİCARET GEMİLERİNİN GEÇİŞİ SAVAŞLA BİRLİKET DURDU
Dünya günlük petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın geçtiği, yılda ortalama 30.000'den fazla ticari geminin geçiş yaptığı Hürmüz Boğazı'nda trafik, 28 Şubat'ta başlayan savaşın ardından durdu.
İran'ın bu hamlesi hem petrol başta olmak üzere enerji fiyatlarını yukarı yönlü artırdı hem de enflasyonu tetikledi.
Dönem dönem diplomatik müzakereler ve 17 Nisan'daki gibi geçici ateşkesler kapsamında boğazın açıldığı duyurulsa da, eskisi gibi olmadı.
ABD, İRAN'A DENİZ ABLUKASI UYGULADI, GEÇEN TANKERLER VURULDU
13 Nisan da İslamabad'daki görüşmelerin savaşı sona erdirme girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından da ABD İran'a deniz ablukası uyguladı. Abluka, yalnızca İran'a giden ve İran'dan gelen gemileri kapsadı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 8 Haziran'da yaptığı açıklamada, 13 Nisan’da başlatılan abluka kapsamında 7 geminin hedef alındığı, uyarılara riayet eden 134 geminin rotasını değiştirdiği, insani yardım taşıyan 42 geminin ise geçişine izin verildiği bilgisi paylaşıldı.
İRAN MECLİSİ'NDEN ÜCERİTLİ GEÇİŞ KARARI
İran Meclisi, savaş başlatıktan bir ay sonra, 31 Mart'ta, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerde ücret uygulamasını öngören yasa tasarısının Ulusal Güvenlik Komisyonu'ndan geçirdi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Üyesi Alaaddin Burucerdi, 22 Mart'ta yaptığı açıklamada, ülkesinin Hürmüz Boğazı'ndan geçen bazı gemilerden 2 milyon dolar geçiş ücreti aldığını belirtmişti.
İran Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi Muhsin Zengene de 7 Haziran'da yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ortalama 1,5 ila 2 milyon dolar ücret aldıklarını söyledi.
'GEÇİŞ DEĞİL SEYİR ÜCRETİ'
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi ise 'seyir' ücreti alındığını, 'geçiş' ücreti alınmadığını 25 Mayıs'ta açıkladı.
Tahran yönetiminin bu ödemeleri nakit para, kripto para birimleri, Çin yuanı veya takas usulüyle mal/ürün temini şeklinde kabul ettiği ileri sürüldü.
BEKAYİ VE TRUMP'TAN YENİ AÇIKLAMALAR
Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerle ilgili tartışmalar bugün gelen iki açıklamayla devam etti.
İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’na göre, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası hukuka göre İran ve Umman'ın karasuları sınırında yer aldığını ve egemenlik haklarının da bu iki ülkeye ait olduğunu söyleyerek, “Hürmüz Boğazı'nda sunulan hizmetlerin bedelini almalıyız” ifadelerini kullandı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik tehdit ve saldırılarında Hürmüz Boğazı’ndaki durumdan istifade ettiğini ve bu durumun İran’a Hürmüz Boğazı ile ilgili önlem alma yetkisi verdiğini belirten Bekayi, Hürmüz Boğazı’nın emniyete kavuşmasının uluslararası toplumu da memnun edeceğini vurguladı.
Bekayi, ABD ile yürütülen müzakereler hakkında ise, “ABD’lilerin neyi kabul edip etmeyeceği bizi ilgilendirmiyor, ABD birçok şeyi kabul etmiyor. Kendi işimizi kendimiz halletmeliyiz” dedi.
Geçmişte iki kez müzakere halinde saldırıya uğradıklarına atıf yapan Bekayi, mevcut şartlarda ABD ile yapılan mevcut görüşmeleri ihtiyatla takip ettiklerini belirtti.
TRUMP: ANLAŞMANIN YARIN İMZALANMASI BEKLENİYOR
ABD başkanı Donald Trump ise son açıklamasında “Anlaşmanın yarın imzalanması bekleniyor” dedi.
Trump açıklamayı sosyal medya hesabından yaptı. ABD Başkanı, İran ile ilişkilerin önceki yönetimlerin sahip olduğundan çok daha iyi olduğunu iddia etti. Anlaşmanın ardından uygun bir zamanda B-2 bombardıman uçakları ile İran'da gömülü nükleer kalıntıları çıkaracaklarını savunurken, "Bunları ister İran'da ister Amerika Birleşik Devletleri'nde olsun, seyrelterek etkisiz hale getirip yok edeceğiz" ifadelerine yer verdi.
TRUMP: HÜRMÜZ BOĞAZI HERKESE AÇILACAK
Trump, anlaşma imzalandığında Hürmüz Boğazı'nın herkese açılacağını, İran ve Ortadoğu ülkeleri ile uzun yıllar birlikte çalışmayı sabırsızlıkla beklediklerini paylaştı.
Sürecin hızlı ve sorunsuz şekilde sonuçlanacağını umduğunu belirten Trump, “Aksi halde elimizde son bir çözüm yolu daha var” ifadeleriyle, anlaşma olmazsa saldırıların devam edebileceği mesajını verdi.
patronlardunyasi.com