Gündem

Burak ARTUNER

Bu yazacaklarım dün ve bugün yaşandı.

John Le Carré'nin bir romanını ya da bir dizi senaryosunu aratmayan bir operasyon…

Bir tarafta ABD'nin devlet kurumları...

Diğer tarafta Rusya'da geliştirilen dijital adli bilişim yazılımları...

Ortada ise Amerikan Merkezi Haber Alma Teşkilatı yani CIA'nin merkezinin de yer aldığı Virginia'da kurulmuş bir şirket var.

Kendisini Amerikan şirketi olarak tanıtan Oxygen Forensics ve şirketin CEO'su Lee Reiber…

GİZLİ SERVİS'İN BİLGİSAYARLARINA YAZILIM İŞİNİ ÜSTLENDİ

Kamu ihale verilerine göre, ABD hükümeti 2011'den bu yana Oxygen Forensic Detective yazılım ve donanım platformuna en az 5,6 milyon dolar harcadı.

İç Güvenlik Bakanlığı, 2,7 milyon dolarla bu şirketten yazılım hizmeti aldı.

Onun dışında Hazine ve Adalet Bakanlıkları da bu şirketin yazılımlarından faydalandı.

Ama asıl can alıcı anlaşmayı ise ABD Gizli Servisi'nin (Secret Service) Ulusal Bilgisayar Bilişim Enstitüsü yaptı.

Oxygen Forensics, 2024'te kurumdan beş yıllık ve tavan değeri 12 milyon dolar olan bir sözleşme aldı.

PERDE ARKASINDAN RUSYA ÇIKTI

ABD Adalet Bakanlığı'nın iddiasına göre ise Oxygen Forensics'in gerçek sahipliği ve yazılımın Rusya'da geliştirildiği Amerikan makamlarından gizlenmişti.

Savcılık dosyasına göre şirket, Kıbrıs merkezli bir holding üzerinden beş Rus vatandaşının kontrolündeydi.

Hikâyenin iki başrolünden biri şirketin CEO'su Lee Reiber, 55 yaşında.

Reiber ABD'nin Idaho eyaletinde gözaltına alındı.

Oleg Davydov

İSTANBUL UÇAĞINA BİNMEDEN YAKALANDI

Aynı operasyonun diğer ayağında ise Rus vatandaşı ve teknoloji şirketi patronu Oleg Davydov vardı.

52 yaşındaki Davydov, Londra Heathrow Havalimanı'nda İstanbul'a giden uçağa binmek üzereyken yakalandı.

ABD makamları da Davydov'un İngiltere'den iadesini istemek için harekete geçti.

Reiber ve Davydov, elektronik iletişim yoluyla dolandırıcılık yapmak için komplo kurmakla suçlanıyor. Suçlu bulunmaları halinde 20 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecekler.

RUS TEKNOLOJİ ŞİRKETİNİN KURUCUSUYDU

Savcılık dosyasındaki iddiaya göre hikâyenin kökü 2000 yılına kadar uzanıyor.

Oleg Davydov, Rusya'da Oxygen Software adlı şirketin kurucularından biri ve yazılım geliştirme ekibinin başındaki isimdi.

Daha sonra Amerika'daki Oxygen Forensics'in kuruluşunda da rol aldı.

Rusya'daki şirketin müşterileri arasında ise çok dikkat çekici kurumlar vardı.

ABD Adalet Bakanlığı'nın soruşturma dosyasına göre şirket aynı yazılımı farklı isimler altında Rusya'da FSB, Rusya Soruşturma Komitesi ve İçişleri Bakanlığı'nın da aralarında bulunduğu kurumlara sattı.

Ancak 2022'de Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının ardından ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları genişleyince şirketin yapısında kritik bir değişiklik yaşandı.

İddiaya göre Rus ortakların isimleri Amerikan şirketinin resmi kayıtlarından çıkarıldı.

Rusya'daki şirketin adı da MKO Systems olarak değiştirildi.

Fakat savcılığa göre perde arkasındaki kontrol devam etti.

Yani tabelalar değişti, isimler değişti, fakat şirketin arkasındaki ilişkiler değişmedi.

GÜNEY KIBRIS DETAYI

İşte hikâyenin en ilginç taraflarından biri burada başlıyor.

ABD makamlarına göre Oxygen Forensics'in Rus sahipliği Güney Kıbrıs merkezli bir holding üzerinden gizlendi.

Daha önce yapılan araştırmalarda da Oxygen Forensics ile Rusya arasındaki bağlantılardan biri olarak Kıbrıs'ta kayıtlı Oxygen Forensics Limited isimli şirket gündeme gelmişti.

Soruşturma dosyasına göre ABD'deki Oxygen Forensics, Haziran 2022 ile Ocak 2026 arasında Kıbrıs'taki şirkete en az 19 milyon dolar aktardı.

Bugün ABD'deki soruşturma dosyasıyla birlikte o Güney Kıbrıs halkası yeniden gündemin merkezine oturdu.

Lee Reiber

'AMERİKAN ŞİRKETİ' ASLINDA BİR PERDEYDİ

Savcılığın iddiasına göre Reiber, 2022'den sonra Oxygen Forensics'in Amerikan şirketi olduğu görüntüsünü güçlendirdi.

Oysa soruşturma dosyasına göre şirketin Rus sahipleri önemli kararlar almaya devam ediyor, Reiber'in ücretini belirliyor ve şirket hesapları üzerinde imza yetkisini ellerinde tutuyordu.

Daha da çarpıcı olanı ise yazılımın nerede geliştirildiğiydi...

Şirket Amerikan makamlarına yazılımın ABD'de geliştirildiğini ve Rusya'da herhangi bir geliştirme faaliyeti bulunmadığını bildirdi.

Savcılığın iddiasına göre gerçek ise farklıydı: Yazılımın kodu Davydov'un yönetimindeki Rusya'daki ekip tarafından yazılıyor ve yönetiliyordu.

RUS ORTAK TÜRK KİMLİĞİYLE YÖNETİME GİRDİ

Dosyadaki Türkiye bağlantısı ise yalnızca Davydov'un İstanbul'a gelmek üzere olmasından ibaret değil.

Amerikan makamlarına göre şirketin beş Rus sahibinden biri, 2024 yılında Türk kimliğiyle yeniden Oxygen Forensics'in yönetim kuruluna girdi.

Soruşturma dosyasında adı açıklanmayan ve “Co-Conspirator-1” olarak tanımlanan Rus ortağın kamuya açık şirket kayıtlarında “Fatih Osman” adıyla yer aldığı belirtiliyor.

Rus araştırma sitesi Agentstvo ise, soruşturma dosyasındaki biyografik bilgilerin Oxygen'ın Rus kurucularından Oleg Fedorov'un geçmişiyle örtüştüğünü yazdı.

Yani şirket Amerikan makamlarına yabancıların şirket üzerinde kontrolü bulunmadığını bildirirken, savcılığa göre Rus ortaklardan biri Türk kimliğiyle yeniden şirket yönetiminde yer alıyordu.

GOOGLE HESAPLARINDAN 'GENELKURMAY, KALE' BELGESİ ÇIKTI

Soruşturmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri ise Davydov ve diğer bir şirket sahibinin Google hesaplarından elde edildiği belirtilen bir iç yazışma oldu.

“Genelkurmay, Kale” başlığını taşıyan belgede, Şubat-Mayıs 2023 arasında Rus makamlarının şirket üzerinde kontrol istemesi halinde uygulanabilecek üç farklı senaryonun tartışıldığı öne sürüldü.

Senaryolardan birinde şirket sahiplerinin grubu ellerinde tutmaya devam ederken gözetim faaliyetlerinin yürütülmesine yardımcı olması ve Rusya'daki şirkette FSB bağlantılı bir yapının pay sahibi olması seçeneği değerlendiriliyordu.

İkinci senaryoda Rus devletinin yalnızca Rusya'daki şirketi kontrol etmesi, sahiplerin ise uluslararası şirketleri ellerinde tutması konuşuluyordu.

Üçüncü senaryo ise Rus devletinin bütün grubun kontrolünü açıkça ele almasıydı.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var.

Soruşturma dosyası bu planlardan herhangi birinin hayata geçirildiğini iddia etmiyor.

Aynı şekilde ABD Adalet Bakanlığı, Oxygen'ın yazılımında kötü amaçlı kod bulunduğuna veya yazılımın müşterilerin bilgisayar sistemlerine ve verilerine izinsiz erişmek için kullanıldığına ilişkin bir suçlama da yöneltmiyor.

Dosyanın merkezindeki iddia başka:

ABD makamlarına göre şirketin gerçek Rus sahipliği ve yazılımın Rusya'da geliştirildiği gizlenerek Amerikan devlet kurumlarıyla sözleşmeler yapıldı.

Bu iddialar ve yaşananlar bir taraftan ulusal güvenlik açısından kullanılan teknolojinin kaynağının ve onu kimin kontrol ettiğinin önemini bir kez daha ortaya koydu.

Diğer yandan da Amerikan şirketi olarak bilinen bir teknoloji şirketinin arkasındaki sahiplik yapısının nasıl yıllarca tartışma konusu olabileceğini gösterdi.

Bu yüzden ABD'li teknoloji patronunun Idaho'da, Rus patronun ise Heathrow'da İstanbul uçağına binmeden yakalandığı soruşturmayı iyi takip etmek gerekiyor.

patronlardunyasi.com