Dünya

Eyüp SERBEST

Ontario Gölü’nün isminin değiştirilmesine kadar varan ABD ile Kanada arasındaki gerilimdeki ticaret savaşı kızıştı. Kanada’nın yaklaşık 20 milyar dolarlık ABD ürününe gümrük vergisi koymasının ardından, Trump yönetimi Kanada’nın en büyük şirketini hedef aldı.

29 Eylül'den itibaren Kanada'dan alkollü içecek, motosiklet ve süt ürününün ABD'ye ithalatı yasaklandı.

Yeni yasak listesinin en dikkat çekici ve kuvvetli bölümü motosikletler. Çünkü Kanada denildiğinde akla ilk gelen motosiklet üreticilerinden biri, dünyanın birçok ülkesinde satılan Can-Am.

CAN-AM'I VURACAK

Can-Am'ın sahibi Kanadalı BRP.

Şirketin merkezi Québec'teki Valcourt kentinde bulunuyor. BRP'nin burada bulunan fabrikasında Ski-Doo kar motosikletleri ile üç tekerlekli Can-Am Spyder araçları üretiliyor.

Dolayısıyla ABD'nin Kanada menşeli motosikletlere yönelik yeni ithalat yasağı, BRP'nin Kanada'da üretilen ve ABD'ye gönderilen modellerini doğrudan ilgilendiriyor.

BİR GÜN ÖNCE BOMBARDIER'İ HEDEF ALDI

Trump'ın Kanada'nın ulaşım sektörüne yönelik çıkışı bununla da sınırlı kalmadı.

Motosiklet yasağından yalnızca bir gün önce bu kez Kanada'nın dünyaca ünlü özel jet üreticisi Bombardier'i hedef aldı.

Trump, Bombardier'in ABD'de üretime başlamaması halinde şirketin uçaklarını Amerikan pazarında satmasına izin verilmeyeceğini söyledi.

Trump sosyal medya hesabından:

“Artık ABD'de Bombardier satışı yok. Eğer bizim pazarımızı istiyorlarsa burada üretmeliler.” mesajını verdi.

HAVADAKİ DE, KARADAKİ DE AYNI AİLEYE YÖNELİK

Trump’un hedef tahtası yaptığı BRP ve Bombardier aslında aynı köklere dayanıyor: Bombardier Ailesi.

Şirketin bu kadar büyümesinde ise, mucit yaptığı icatlar var.

Bombardier’in hikayesi 1930’lu yıllarda başlıyor. Kanada'nın Québec eyaletindeki Valcourt kasabasında, tamircilik ve mucitlikle uğraşan Joseph-Armand Bombardier ağır kış koşullarında hareket edebilecek bir araba yapmanın peşinde.

1937’de yaptığı bir model ise gerçekten tutuyor ve küçük bir atölye kurup seri üretime geçiyor. 1942'de ise daha sonra Bombardier'e dönüşecek L'Auto-Neige Bombardier Limitée şirketini kuruyor.

Bombardier'in kaderini değiştiren ürün ise 1959 yılında geliyor. Eski, büyük ve hantal kar araçlarının yerine, tek kişinin kullanabileceği yeni bir kar aracı. İsmi ise Ski-Doo.

Mucit dede Joseph-Armand Bombardier 1964 yılında hayatını kaybediyor ama çocukları şirketi büyütmeye devam ediyor. 1970’lerde kar motosikletlerindeki başarıyı asfalta taşımak isteyen aile Can-Am markalı motosikletler üretmeye başlıyor. Sonra ATV’ler, jet-ski’ler de geliyor.

KAR MOTOSİKLETİNDEN UÇAĞA

Bombardier'in diğer büyük dönüşümü ise 1980'lerde yaşanıyor. İlk olarak 1986’da Kanada hükümetine ait uçak üreticisi Canadair, 1989'da Kuzey İrlandalı uçak üreticisi Short Brothers, 1990'da Amerikan Learjet, 1992'de ise de Havilland Canada satın alınıyor.

Bombardier aynı zamanda demiryolu sektöründe de büyüyor ve dünyanın önde gelen tren üreticilerinden biri oluyor.

2003’TEKİ AYRILIK KARARI

Takvimler 2003’ü gösterdiğinde Bombardier ailesi şirketin kar motosikleti, ATV, Sea-Doo ve diğer eğlence araçları bölümünün bir kısmını satıyor. Satın alan grubun içinde Bain Capital ve Bombardier ailesinin yatırım şirketi Beaudier de var. Yeni şirketin adı ise BRP – Bombardier Recreational Products oluyor.

Çok hızlı büyüyen ana şirket Bombardier ise havacılıkta kalıyor ama biraz küçülerek. İlk olarak CSeries yolcu uçağı programı Airbus’a satılıyor.

Ardından tren bölümü Bombardier Transportation da yaklaşık 5,5 milyar euro karşılığında Alstom'a satılıyor.

Böylece bir zamanlar kar motosikleti, tren ve yolcu uçağını aynı çatı altında üreten Bombardier tamamen özel jetlere odaklanıyor.

Şimdilerde ürettikleri Challenger ve Global serileri dünyanın en önemli iş jetleri olarak biliniyor. Amiral gemisi ise dünyanın en uzun menzilli ve en hızlı iş jetlerinden biri olarak konumlandırılan Global 8000.

23 YIL SONRA TRUMP'TA BULUŞTULAR

Bombardier ile BRP'nin yolları 2003 yılında ayrılmıştı.

Biri özel jetlere yöneldi.

Diğeri Can-Am, Ski-Doo ve Sea-Doo ile motorlu eğlence araçlarında büyüdü.

Ancak iki şirketin ortak geçmişi hiç değişmedi.

İkisi de Joseph-Armand Bombardier'in Québec'te kurduğu şirketten doğdu.

Joseph-Armand Bombardier

İkisinin tarihinde de Bombardier ailesi var.

Ve hikâyenin başladığı Valcourt bugün hâlâ BRP'nin merkezi ve önemli üretim üslerinden biri.

Aradan 23 yıl geçtikten sonra iki eski kardeş bu kez aynı yerde yeniden buluştu:

Donald Trump'ın Kanada ile başlattığı ticaret savaşında.

patronlardunyasi.com