Ekonomi

Burak ARTUNER 

Bugün arşivlerde dolaşırken, Hürriyet'te çalıştığım dönemlerde beni hep destekleyen sevgili Ertuğrul Özkök ağabeyimizin Tansu Çiller'le yaptığı ve 4 Eylül 1995'te Hürriyet'te yer alan bir röportajına rastladım. 

Bugün Patronlar Dünyası'na da yazılarıyla güç katan Ertuğrul Özkök o röportajının girişinde şöyle yazmıştı: "Başbakan Tansu Çiller'le Ankara'da iki gün önce bir buçuk saatlik uzun bir görüşme yaptım. Çiller görüşmede, 'Enflasyonu iki yıl içinde mutlaka yüzde 5'in altına indireceğim. 1996'da yüzde 70'i genç bir parlamento oluşturacağım gibi müthiş açıklamalarda bulundu." 

Özkök'ün 'Müthiş' vurgusu bence olacakları önceden tahmin etme yetisinden geliyor ve iddianın olabilirliğini pek olası görmediğini işaret ediyordu. 

Tabii bu benim tahminim...

O gün bu cümleyi okuyan bir vatandaşın önünde iki yıl vardı.

Bugün ise bizim önümüzde 31 yıl var.

Ve arşivleri açıp sorabiliriz:

Peki ne oldu?

Cevap, dönemin ekonomi tarihinin rakamlarında saklı.

İKİ YIL SONRA YÜZDE 5 DEĞİL, YÜZDE 99,1

Çiller’in söz verdiği iki yıllık sürenin sonunda takvimler 1997’yi gösteriyordu.

Türkiye’de tüketici fiyatları yıl sonunda bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 99,1 arttı.

Yani hedeflenen yüzde 5’in altındaki enflasyonun tam tersine, Türkiye yüzde 100’e yaklaşan bir enflasyonla karşı karşıyaydı.

IMF'nin dönemin Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine dayanarak yayımladığı tabloda TÜFE artışı 1995 sonunda yüzde 78,9, 1996 sonunda yüzde 79,8, 1997 sonunda ise yüzde 99,1 olarak yer alıyor.

Başka bir ifadeyle:

Çiller’in hedefi: yüzde 5’in altı enflasyon...

1997’de gerçekleşen: yüzde 99,1 enflasyon...

Aradaki fark, yalnızca bir ekonomik hedefin tutmaması değildi.

Türkiye’nin kronik enflasyon probleminin daha da ağırlaşmasıydı.

1995’TE NE DURUMDAYDI?

Çiller bu sözü söylediğinde Türkiye zaten yüksek enflasyonla mücadele ediyordu.

1994 krizi ekonomiyi ağır biçimde sarsmış, tüketici fiyatları 1994 sonunda yüzde 125,5 artmıştı.

1995’te bir miktar gerileme yaşandı ve yıl sonu TÜFE artışı yüzde 78,9 oldu. Ancak IMF değerlendirmesine göre yılın sonunda trend enflasyonu yeniden yaklaşık yüzde 80 düzeyindeydi.

Yani Başbakan’ın “iki yılda yüzde 5’in altı” hedefi, zaten yüzde 80'lere yakın seyreden bir enflasyonun çok kısa sürede dramatik biçimde düşürülmesini öngörüyordu.

Bu, o dönem için son derece iddialı bir hedefti.

RAKAMLARIN GERİYE DOĞRU HESABI

1995: yüzde 78,9
1996: yüzde 79,8
1997: yüze 99,1

Üstelik 1997’de yalnızca genel fiyatlar değil, özellikle gıda fiyatları da ciddi biçimde yükseldi. IMF verilerine göre gıda fiyatlarındaki artış 1997 sonunda yüzde 117,3 seviyesine ulaştı.

Yani iki yıl içinde yüzde 5'in altına inmesi beklenen enflasyon, tam tersine yüzde 100 sınırına dayanmıştı.

Ekonomi tarihinde sözler çabuk unutulur fakat rakamlar unutmaz.

Gazetecinin sorusu zamanla eskimez ama siyasetçinin cevabı rakamlarla sınanır.

patronlardunyasi.com