Spor
Halil KASAPOĞLU
#video_9759092#
Dün Antalya’da, COP31 kapsamında Anadolu Vakfı’nın düzenlediği “Geleceğe Yatırım: İklim Finansmanında Çocuklar, Gençler ve Eğitim” paneline katıldım.
Aslı Arslan’ın moderatörlüğünde, Evrim Hizaler, Damla Tüzüner ve Pınar Akıskalıoğlu ile finansmanın, eğitimin, döngüsel ekonominin ve sporun kesiştiği meseleleri konuştuk.
Sporun bu masadaki yerini anlatırken değinmek istediğim temel mesele şuydu: Çocukların geleceğine yatırım yaptığımızı söylerken, o geleceğin kaynaklarını nasıl kullandığımızı yeterince düşünüyor muyuz?
KAZANCIN ÖTEKİ YÜZÜ
Geçtiğimiz yaz ABD, Kanada ve Meksika’da oynanan Dünya Kupası’nın yalnızca bilet ve ağırlama satışlarından yaklaşık 5 milyar dolar gelir getirdiği bildiriliyor.
The Times’ın haberine dayanan bu rakam, henüz FIFA’nın denetlenmiş mali sonuçlarıyla kesinleşmiş değil.
Yayın ve sponsorluk gelirleri ise bu rakamın dışında.
Bu, turnuvanın herkesin konuştuğu bilançosu.
Pek konuşulmayan ikinci bir bilanço daha var.
Scientists for Global Responsibility ve ortaklarının turnuva öncesinde yayımladığı çalışma, organizasyonun yaklaşık 9 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyona yol açacağını öngörüyordu.
Bunun yaklaşık 7,7 milyon tonunun, yani yüzde 86’sının hava ulaşımından kaynaklanacağı tahmin ediliyordu.
Bunlar nihai ölçümler değil; ancak turnuvanın tasarımının çevresel maliyetine dair ciddi bir projeksiyon.
Takım sayısını 32’den 48’e, maç sayısını 64’ten 104’e çıkardığınızda satacak daha fazla yayın paketiniz, daha fazla koltuğunuz, daha fazla reklam panonuz oluyor.
Ancak aynı kararla bir kıtanın üzerinde çok daha fazla uçak da uçurmuş oluyorsunuz.
İktisatçıların “dışsallık” dediği mesele burada karşımıza çıkıyor.
Kazancı bir tarafın hesabına yazarken maliyetin büyük bir bölümünü başkalarına bırakıyoruz.
Bir yandan gelir hesabı yaparken diğer yandan çevresel maliyeti yok sayamayız.
Birbirine yakın ev sahibi şehirler, daha az uçuş gerektiren bir fikstür ve güçlü toplu taşıma bağlantıları, planlamanın ilk gününde masada olmalı.
Format kararı, aynı zamanda bir çevre kararı.
İYİ NİYETTEN YÜKÜMLÜLÜĞE
Spor dünyasında çevresel sorumluluğa ilişkin önemli girişimler var.
Birleşmiş Milletler’in 2018’de başlattığı İklim Eylemi için Spor Çerçevesi bunlardan biri.
Bu çabaları elbette değerli buluyorum.
Fakat bir hukukçu olarak, verilen sözün hangi yükümlülüğe bağlandığına da bakıyorum.
Kimin, neyi, hangi tarihe kadar yapacağı belli değilse, iyi niyetin uygulamaya dönüşmesi güçleşiyor.
Hukukun elinde somut araçlar var.
Sponsorluk sözleşmelerine ölçülebilir çevresel yükümlülükler yazılabilir.
Bunların takvimi, denetimi ve yerine getirilmemesinin sonuçları belirlenebilir.
Federasyonlar, kulüplerin karbon ayak izlerini ölçüp açıklamalarını isteyebilir.
Nitekim UEFA’nın kulüp lisans düzenlemeleri, çevresel ayak izini iyileştirmeye yönelik politika oluşturulmasını ve uygulanmasını zaten öngörüyor.
Burada tartışılması gereken, bu politikaların somut hedeflerle ve etkili denetimle nasıl güçlendirileceği.
Mali disiplin konusunda ayrıntılı hesap isteyen spor düzeninin, çevresel sorumluluk konusunda yalnızca güzel cümlelerle yetinmesi düşünülemez.
FORMANIN GÜCÜ
Sporun elinde, kolay bulunmayacak bir imkân var: Aidiyet.
Galatasaray veya Fenerbahçe formasını giyen bir çocuk, yalnızca bir takımı desteklemiyor.
Kendisine örnek alacağı insanları, sevinçlerini paylaşacağı topluluğu da seçiyor.
Sevdiği oyuncunun davranışına, bir kamu spotundan daha fazla dikkat kesiliyor.
Bu yakınlık, kulüplere büyük bir sorumluluk yüklüyor.
Çünkü taraftarın güveniyle taşınan bir mesajın etkisi kadar, sözle davranış arasındaki tutarsızlığın da karşılığı var.
Kulüplerin uzman sivil toplum kuruluşlarıyla ortaklık kurması, altyapıdaki gençlere iklim okuryazarlığı eğitimi verilmesi, tesislerde enerji tüketiminin izlenmesi, taraftarın toplu taşımaya teşvik edilmesi…
Bunların her biri uygulanabilir adımlar.
Yeter ki sezonluk bir kampanya olarak başlayıp bitmesinler.
Kulübün bütçesinde, çalışanlarının görevlerinde ve günlük kararlarında yer bulsunlar.
SAHAYA ÇIKMAK HER ÇOCUĞUN HAKKI
Panelde üzerinde durduğumuz kapsayıcılık meselesi de bu tartışmanın tam merkezindeydi.
İklim dönüşümünün fırsatlarının kime ulaştığı sorusu, sporda eski bir eşitsizliği yeniden hatırlatıyor.
Tesis ücreti, ekipman ve ulaşım maliyetleri hâlâ pek çok çocuğu kapıdan çeviriyor.
Bu çocukların dönüşüme katılmasını bekliyorsak, önce katılabilecekleri imkânları oluşturmalıyız.
Üstelik her çözüm yeni bir tesis yatırımı gerektirmiyor.
Kulüpler mevcut sahalarını belirli gün ve saatlerde ücretsiz açabilir.
Sponsorluk bedelinin bir bölümü, sözleşmeye yazılarak çocukların eğitim, ekipman ve ulaşım giderlerine ayrılabilir.
Federasyonlar altyapı desteklerinde ücretsiz eğitim veren, dezavantajlı bölgelerde çalışan kulüplere öncelik tanıyabilir.
Bu imkânlar, vakıfların eğitim deneyimi ve yerel yönetimlerin desteğiyle bir araya getirildiğinde, tek seferlik etkinliklerin ötesine geçebilir.
Gençlerin de ihtiyaçlarını ve fikirlerini söyleyebildiği düzenli bir çalışma kurulabilir.
Başarı ölçüsünü de iyi değerlendirmek gerekiyor.
Kaç çocuğa ulaştığımızı saymak kolay.
Asıl soru, o çocukların kaçının bir yıl sonra hâlâ antrenmana geldiği.
GELECEKTEN HARCAMADAN
Sporun elde ettiği gelirle çocuklara ve gençlere yeni imkânlar sunması kıymetli.
Fakat o gelirin nasıl elde edildiği de çocukların geleceğini ilgilendiriyor.
Daha fazla gelir elde etmek uğruna büyüttüğümüz organizasyonların çevresel maliyetini, sonradan yapacağımız sosyal yatırımlarla hesaptan düşemeyiz.
Bu yüzden kulüplerin ve federasyonların faaliyet raporlarında iki hesabı birlikte görmek gerekiyor: Ne kazandık ve bunun karşılığında ne tükettik?
İkinci hesabı tutmadığımız sürece, ilkinde görünen başarının ne kadarını gelecekten borç aldığımızı bilemeyeceğiz.
patronlardunyasi.com